<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 416.4-2.4

# Shabdakalpadruma 416.4-2.4

Śabdakalpadruma 416.4-2.4

- **Language:** Sanskrit

### [416.4-2.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.4)

samānodakabhāvastu janmanāmnoravedane  
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ  
lepabhājaścaturthādyāḥ sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣam ||”  
lepabhāgibhyaścorddhaṃ yāvajjanmanāmnoravedanaṃ yāvedasakanāśotpannān putrapautradhāyaṃ jātaḥ iti  
viśeṣaḥ | trayamasmatkule jāta iti sāmānyato vā smaryyate tāvat samānodakatvamiti  
hāralatā || atra paravacanenaiva sāpiṇḍyasiddhau  
pūrvvavacanapūrvvārddhaṃ jīvatpitṛkatvādinā adhika  
puruṣeṣu piṇḍalepasambandhe'pi sapiṇḍatānivṛttijñāpanārtha | sarvvadeśīyācāro'pi tathā | yathā  
āḍavivaike'pi pāṇigrahaṇādanantaraṃ nivṛtyāhi  
vikalpa uktaḥ | mārkaṇḍeyapurāṇam  
“nirvvarttyaiṣāṃ pitṛṇāntu kecidicchanti sattamāḥ  
na piṣṭṛṇāṃ tathaivānye śeṣaṃ pūrvvavadācaret ||”  
atra pūrveārddhena piṣṭṛṇāṃ prāptau na pitṝṇāmityatha  
punaḥ pitṛṇāṃ grahaṇaṃ sanakādīnāmannotsargābhyanujñānārthaṃ iti phalāntaramuktam | suriślokenāpi anyārthaṃ punarvvacanamiti likhitam | atha  
yaḥ khalu piṇḍān datvaiva mṛtaḥ parataḥprāptaprapitṛbhāvaḥ sa kathaṃ sapiṇḍaḥ ekapiṇḍadātṛtva  
bhoktṛtvarūpasambandhābhāvāditi cet tadyogyatayeti brūmaḥ | yogyatāprayojakaśca sāmānyaśāstraviṣayatvam | tataśca vyatītavṛddhaprapitāmahādyaprakāśanārnānāṃ dhasyāṃ puṃsāṃ pratyekapekṣayā  
saptānāmekagotrāṇāṃ svāvadhiparata nānāṃ saptānāñca sāpiṇḍyaṃ piṇḍalepabhoktṛtvabhoktṛtvasambandhāditi | strīṇāntu bhartṛsvāpiṇḍena sāpiṇḍyam | prajānāṃ bhartṛsāpiṇḍāmiti vacanāt  
nanvevaṃ kanyāyāḥ kathaṃ sapiṇḍateti cet yādipurāṇavacanāt traipuruṣaṃ sāpiṇḍyam | yathā,—  
“sapiṇḍatā tu kanyānāṃ savarṇānāṃ triṣauruvī |"

- [Previous: 416.4-2.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.3)
- [Next: 416.4-2.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.5)
- [Up: 416.4-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.4) · Pramāṇa
