<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 416.4-2.8

# Shabdakalpadruma 416.4-2.8

Śabdakalpadruma 416.4-2.8

- **Language:** Sanskrit

### [416.4-2.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.8)

hi | udakakriyāmadhikṛtya pāraskaraḥ | sarvva  
jñātayo bhāvayanti | āsaptamādaśamādvā  
samānagrāmavāsena yāvat sambhandhamanusmareyurvā  
iti | bhāvayanti niṣpādayanti | vyatra yāvat  
sambandhamanusmareyurekakulajātā vayamiti smaraṇaṃ  
tataścaturhaśapuruṣaparyyantaṃ pakṣiṇī | tataśca janmanāmasmṛtiparyantamekāhaḥ | tathā ca mitākṣarāvivāhacintāmaṇyorbṛhanmanuḥ  
“sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivarttate  
samānodakabhāvastu nivarttetācaturhaśāt  
janmanāmasmṛtereke tatparaṃ gotramucyate ||”  
atra samānodakule dvividhe | pūrvvatra gotamaḥ  
pakṣiṇīmasapiṇḍe dūti | paratra hārītaḥ  
“mātāmahe trirātraṃ syādekāhastvasapiṇḍake ||”  
atraiva gotrajānāmanhaḥ ssṛtamiti jāvālavacanam | tataḥ paraṃ sarvvathā samānodakatānadṛśeḥ jñānamātramiti | snātvā śudhyanti gotrajā  
iti vṛddhasaṅkalpāviti | dūti śuddhitattvam  
sapiṇḍīkaraṇaṃ, klī, (sapiṇḍa + kka + lyuṭ | abhūtatadbhāve cciḥ |) pūrṇasaṃvatsarakriyamāṇapārvvaṇaikoddiṣṭa nikaṣaiṇatāka śrāddham | yatra pretapiṇḍasya  
pitṛpiṇḍena saha miśrīkaraṇam | yathā, —  
“sapiṇḍīkaraṇaṃ proktaṃ pūrṇe saṃvatsare punaḥ  
kuryyāccatvāri pātrāṇi pretādīnāṃ dvijottamaḥ  
pretārthaṃ pitṛpātreṣu pātramāsecayettataḥ  
ye samānā iti dvābhyāṃ piṇḍānapyevameva hi  
sapiṇḍīkaraṇāśrāddhaṃ daivapūrdhvaṃ vidhīyate  
piṣṭranāvāśyeyacca pṛthak piṇḍaśca nirvvapet  
ye sapiṇḍīkṛtāḥ pretā na teṣāṃ syāt pṛthak  
kriyā  
yastu kuryyāt pṛthak piṇḍaṃ pitṛhā so'pi  
jāyate ||”  
dūti kūrmapurāṇe upavibhāge 22 adhyāyaḥ  
saṃvatsaraṃ vā prāpya pitṛtvaprāpakaṃ iti na  
sapiṇḍanāntaram| atra ca, karmeāṅgeti niścitya

- [Previous: 416.4-2.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.7)
- [Next: 416.4-2.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.9)
- [Up: 416.4-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.416.4-2.8) · Pramāṇa
