<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 449.8

# Shabdakalpadruma 449.8

Śabdakalpadruma 449.8

- **Language:** Sanskrit

### [449.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.8)

104  
samucchra  
samudraḥ  
samudgamaḥ,  
samudgītaṃ,  
samudgīrṇaḥ,  
samuddhataḥ,  
samuddharaṇaṃ,  
samuddhṛtaṃ,  
“jannauvamagnā sacarācarā dharā  
viṣāṇakovyākhilaviśvamūrttinā  
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā  
sa me svayambhūrbhagavān prasīdatu ||”  
samudraḥ,  
‘apavāṃ cetra samudrena sa samudra iti smṛtaḥ |’  
samudraḥ  
“sāmudramudakaṃ cāraṃ sarvvadoṣaprakopaṇam ||”  
mudrāyukte, tri  
“hṛdi kāmo bhruvoḥ krodho lobhaścādharadacchadāt  
āsyādvāk sindhavo meḍhrāt nirṛtiḥ pāyoraghāśrayaḥ ||”  
‘śrīkṛṣṇau virajāṃ dṛṣṭvā suridrūpāṃ priyāṃ satām  
uccai karoda virajātaurau nīramanohare  
jalādrutyāya dhāgaccha nidhāya tanu nūtanam  
bhājagāma harairathaṃ sākṣādvādheṣa sundarau  
tāṃśca rūpavato dṛṣṭvā premṇodrekāṃ jagatpatiḥ  
cakārākhilinnaṃ tūrṇa tuyucvaṃ ca suhṛnmṛduḥ  
nānāprakāraśṛṅgāraṃ viparītādikaṃ prabhuḥ  
rahasi praiyasīṃ prāpya cakāra ca punaḥ punaḥ  
virajā sā rajoyuktā dhṛtvā vauyyamamoghakam  
sadyo babhūva tatraiva dhanyā garbhavatau satī  
tasthau tatra sukhāsaunā sāīṃ putreṇa saptabhiḥ  
ekadā hariṇā sāīṃ handāraṇye sunirjane  
vijahāra punaḥ sādhyo śṛṅgārāsaktamānasā  
etasmitrantare tatra mātuḥ kror̤a jagāma ha  
kaniṣṭhaputrastasyāśca bhrātṛbhiḥ paur̤ito bhiyā  
bhītaṃ staṃnandhayaṃ dṛṣṭvā tatyāja tāṃ chapārnidhiḥ  
kror̤e cakāra bālaṃ sā kṛpyo rādhāṣṭahaṃ yayau  
prabodha cālaṃ sā sādhvau na dadarśāntikaṃ priyam  
vilalāpa bhṛśaṃ tatra śaśūpādyasamānasā  
śaśāpa svasutaṃ kopāt lavaṇodo bhaviṣyati  
kadāpi te jalaṃ kena na khādiṣyanti jauvinaḥ  
samudraḥ  
“apāṃ ceva samudre kāt samudra iti saṃśritaḥ  
udayantīndau pūrve tu samudraḥ pūyyate sadā  
prakṣīyamāṇe bahule cauyate'mṛtimatena vai  
āpūryyamāṇo hyadadhirāratnanaivābhipūyyatè ||\]  
tato vai cīyamāṇasya khātanvaṃ na capāṃ cayaḥ  
uhauyante'gnisaṃyogāt ulkākṣāpo yathā  
svayam  
tathā khataḥ samudro'pi barddhate śaśinodaye  
anya nānatiriktāstā barddhantyāpo hasanti ca  
udayāstamayauścandoḥ pakṣayoḥ śaklakṛṣṇayoḥ  
kṣayo haddiśca udadheḥ somahaddikṣayo yathā  
daśottarāṇi pañcāṅgulāni śatāni ca  
apāṃ vṛddhiḥ kṣayo dṛṣṭaḥ samudrāṇāntu parvvasu ||”  
“ambhau hoṣādriratnormipautayādojalaplavāḥ  
viṣṇukuttyāgamaścandrājñjarauvyaṅgipuratrayam ||”  
“samudrayāttrāsvīkāraḥ kamaṇḍaluvidhāraṇam  
dvijānāmasavarṇāmu kanyā sūpayamastathā  
devareṇa sutotpattirmadhuparka paśaubvadhaḥ  
māṃsādanaṃ tathā śrāddhe vānaprasthāśramastathā  
dattāyāścaiva kanyāyāḥ punardānaṃ varasya ca  
dīrghakālaṃ brahmacayyaṃ naramedhāśvamedhakau  
mahāprasthānagamanaṃ gomedhañca tathā makham  
imān dhammān kaliyuge varjyānāhurmanīṣiṇaḥ||”  
(keṣāñcinmate kaliyuge samudrayāttrāsvīkārau  
na doṣaḥ || ) kṣīrodasamudrasya manthanavṛttānto  
yathā, bhāgavate

- [Previous: 449.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.2)
- [Next: 449.8-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.8-2)
- [Up: 449](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449)

## Linked texts (1)

- [Bhāgavatapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.bhagavata.8.9.20) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.449.8) · Pramāṇa
