<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 45.1

# Shabdakalpadruma 45.1

Śabdakalpadruma 45.1

- **Language:** Sanskrit

### [45.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45.1)

iti athaḥ | ) anṛtaṃ vadan  
vāhaṃ narakaṃ yāsyāmi ityevaṃ rūpaṃ mithyābhirasanam | satyāvadhāraṇam | iti śāstraḥ | vācā  
śarīrasparśanam | iti goyīcandraḥ || śapathe  
divyam | iti ramānādhaḥ | iti bharataḥ | tanparyyāyaḥ | śapanam 2 | ityamaraḥ || śapaḥ 3  
iti hemacandraḥ || satyam 4 samayaḥ 5 śāpaḥ 6  
pratyayaḥ 7 abhiśaṅgaḥ 8 | iti jaṭādharaḥ  
catuṣpādyavyavahārasya kriyāpādāmaṅgam | yathā  
atha śapathaḥ  
“yuktitvaṇṇaprasaṅgāttu śapatherenamaīyet  
arthakālavalāpekṣa magnyāmbusukatādibhiḥ ||”  
manuḥ  
“satyena śāpayedvipraṃ kṣatriyaṃ vāhanāyudhaiḥ  
govījakāñcanairvaiśyaṃ mūdraṃ sarvvaistu pātakaiḥ  
puttradārasya vāpyevaṃ śirāṃsi spṛśayet pṛthak ||”  
“āraṇye nirjane rājāvammaveśmani sāhase  
nyāsāpaharaṇe caiva divyā sambhavati kriyā |”  
“devabrāhmaṇapādāṃśca puttradāraśirāṃsi ca  
ete tu śapathāḥ proktā manunā svalpakāraṇe  
sāhaseṣvabhiśāpe ca divyāni tu viśodhanam ||”  
“abhiyoktā śirovattī sarvvatraiva prakīrttitaḥ  
icchayānyataraḥ kuryyāditaro varttayecciraḥ ||”  
“ācaturddaśakādahyo yasya no rājadavikam  
vyasanaṃ jāyate ghoraṃ sa jñeyaḥ śapathe śuciḥ |”  
“rogo'gnirjñātimaraṇaṃ rājāttaṅgamathāpi vā  
tamamuddhaṃ vijānīyāttathā śuddhaṃ viparyyayāt |”  
“tasyaikasya na sarvvasya janasya yadi sambhavet  
rogo'yaścāgnimaramaścāśaṃ dadyāta damaśva saḥ  
jvarātisāravisphoṭagaṅgāsthiparipīr̤anam  
nettragalagalaurogaśca tathonmādaḥ prajāyate  
śirorugagudamabhraṃśca devikā vyādhayo nṛṇām |”  
“na vṛthā śapathaṃ kuryyāt svalpe'pyarthe naro budhaḥ  
vṛthā hi śapathaṃ kurvvan pretya ceha ca naśyati  
kāminīṣu vivāheṣu gavāṃ bhakṣya tathandhane  
brāhmaṇābhyupapattau ca śapathe nāsti pātakam ||”  
“vṛthā tu śapathaṃ kṛtvā kauṭasya vadhasaṃyutam  
anṛtena ca yujyeta vadhena ca tathā naraḥ  
tasmānna śapathaṃ kuyyānnaro mithyāvadhiṣṭhitam |”  
śapanaṃ, ko, (śapa krośe + lyuṭ |) śapathaḥ | ratnamaraḥ | gāliḥ | iti cikāṇḍaśeṣaḥ  
śamaḥ, puṃ, (śapa + ktaḥ |) tṛṇaviśeṣaḥ | iti śabdacandrikā || uḍḍū iti bhāṣā || abhiśāpagraste,  
tri | (yathā, bhāgavate

- [Previous: 44.113](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.44.113)
- [Next: 45.41](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45.41)
- [Up: 45](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.45.1) · Pramāṇa
