Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 468.86

Śabdakalpadruma 468.86

Language
Sanskrit

468.86.1

1-15
api ca | “saṃvatsarapradīpe
‘pañcamyāṃ bhūrjayormakṣau puṣpadhūpākṣatārcibhiḥ
masyādhāraṃ lekhanīñca pūjayenna likhettataḥ
māghe māsi site pakṣe pañcamī yā śriyaḥ priyā
tasyāḥ pūrvvāddha eveha kāryyaḥ sārakhatotsavaḥ ||’
sārasvata ityupādānāt śriyaḥ sarasvatyāḥ
tathā ca vyāḍiḥ
‘lakṣmīsarasvatīdhīcitsaṃrgatsamṛddhibhūtigobhāsu
upakaraṇavegarugāvidhāsu ca śrīriti prathitā’
tathā coktaṃ gāṃ dadyādityādau nānārthaśabdesvāpi
prasiddhārthatvena vyavahāraḥ viparītārthaśvāḍakavākyaśeṣasatve tu aprasiddhārthatvena ca vyavadriyataṃ
sarvvadā nānārthānāṃ vyavahārastu śeṣakāvyāddāviti
‘taruṇaśakalamindorvibhratī śubhrakāntiḥ
kucabharanamitāṅgī sannisaṇṇā sitābje
nijakarakamalodyallekhanopustakamroḥ
sakalavibhavasiddhyai pātu vāgdevatā naḥ ||’
iti śāradoktaṃ dhyāyet
pādyādibhiḥ pūjayitvā
‘bhadrakālyai namo nityaṃ sarasvatyai namo namaḥ
vedavedāntavedāṅgavidyāsthānebhya eva ca svāhā||’
matsyasūkte
‘bandhūjīvañca droṇañca sarasvatyai na dāpayet ||’
sarasvatīṃ saṃpūjya
‘yathā na devo bhagavān brahmā lokapitāmahaḥ
tvāṃ parityajya saṃtiṣṭhettathā bhava varapradā
vedāḥ śāstrāṇi sarvvāṇi nṛtyagotādikañca yat
na vihīnaṃ tvayā devi tathā me santu siddhayaḥ
lakṣmīrmedhā dharā puṣṭirgorī puṣṭiḥ prabhā dhṛtiḥ
etābhiḥ pāhi tanubhiraṣṭābhirmāṃ sarasvati ||’:
“bhadvirvvaruāṇasaṃbaddho davāgvādinidvayam
sarasvatyā daśāṇo'yaṃ vāgevvayyaphalapradaḥ ||”
‘bhuvaneśvarīsaṃyuṭo'yaṃ mahāsārasvatapradaḥ ||’
“vyomendau rasanārṇakarṇakamaṣāṃ dantaḥ sphuratkesaraṃ

468.86.2

patrātsaṅgatapañcavargayaśalā varṇādivargaṃ kramāt
āsāmnetriṣu lāttalāṅgaliyujā cauṇīpureṇāvṛtaṃ
yantraṃ kalpitamatra pūjayatu tāṃ varṇālikāṃ
devatām ||”
“karṇikāyāṃ pre tabojaṃ vidhinā vilikhet guruḥ
tataḥ ṣor̤aśakeśareṣu vilikhet ṣoḍaśa svarān
tathāṣṭadalamadhye ca vargāṣṭakaṃ yathāvidhi
kādimāntaḥ pañca pañca vargāḥ smārttāṣṭakoditāḥ
yādivāntāḥ śādihāntā laḥ kṣamaume pravinyaset
caturasraṃ catuddvāraṃ dikṣu vaṃ ṭhaṃ vidikṣu ca ||”
“ādhāśakttimarabhya pīṭhaśaktyantamarttayet
medhāprajñāprabhāvidyādhīdhṛtikṣa tibuddhayaḥ
vidyeśvaro ca samproktā tārādyā nava śaktayaḥ
varṇānināsanaṃ dadyāt mūrtti mūlena kalpayet ||”
“śiraḥśravaṇadṛṅnāsāvadanāmbugudaṃghimān
nyasya varṇān ṣaḍaṅgāni mātṛkoktāni kalpayet ||”
“taruṇaśakalamindorvibhrato śubhrakāntiḥ
kucabharanamitāṅgo sanniṣaṇṇā sitābje
nijakarakamalodyallekhanīpustakamroḥ
sakalavibhavasiddhyai pātu vāgdevatā naḥ ||”
“daśalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāttataḥ
puṇḍarīkaiḥ payo'bhyakta stailairllimadhurānvitaiḥ||”
iti
“hṛdayānte bhagavati vadaśabdayugaṃ tataḥ
vāgdevidviqijāyāntaṃ vāgbhavārthaṃ samuñcaret||”
“manoḥ ṣaḍbhiḥ padaiḥ kuryyāt jātiyoṃ paiḍṅgakam ||”
“śubhrāṃ svacchavilepamālyavasanāṃ śītāṃśukhaṇḍā
jjvalāṃ
vyākhyāmakṣaguṇaṃ sudhāyakalasaṃ vidyāñca hastā
mbujaiḥ
vibhrāṇāṃ kamalāsanāṃ kucanatāṃ vāgdevatāṃ
sanmitāṃ
vande vāgvibhavapradāṃ trinayanāṃ saubhāgyasampat
karīm ||”
“haviśyāśo japenmantraṃ va sulakṣama nanyadhīḥ
daśāṃśaṃ juhuyāddantai tilairājyapariplutaiḥ
tāro māyādharo binduḥ śaktistāraḥ sarasvatī

468.86.3

ṅe'nto namo'ntako mantraḥ prokta ekādaśākṣaraḥ ||”
“mantravarṇāṃn nyasetsaktā vāgbhavenāṅgakalpanām”
ityādi
“bāpī pūrṇaniśākarojjvalamukhī karpūrakundaprabhācandrāṅkāṅkitamastakāṃ nijakaraiḥ saṃvibhratī
mādarāt
bodyāmakṣaguṇaṃ sudhāvyakalasaṃ vidyāñca tuṅgastanīṃ
divyairābharaṇairvibhūṣitatanu haṃsārūḍhā bhaje||"
evaṃ dhyātvā mānasaiḥ saṃpūjya śaṅkhasthāpanaṃ kuryāt
tataḥ pīṭhapūjāṃ vidhāya keśareṣu madhye ca pūrvokta
pīṭhaśaktoḥ pīṭhamanuñca yajet | tataḥ punarthyātvāvāhanādi pañcapuṣpāñjalidānaparyyantaṃ karma
samāpya āvaraṇapūjāṃ kuryāt | devyā dakṣiṇe
oṃ saṃskṛtāyai vāgdevyai namaḥ | vāme oṃ prākṛtāya vāgdevyai namaḥ | tataḥ keśareṣu agnikoṇe eṃ hṛdayāya namaḥ | nairṛte aiṃ śirase
svāhā | vāyavye aiṃ śikhāyai vaṣaṭ | īśāne
aiṃ kavacāya huṃ | madhye aiṃ netratrayāya vauṣaṭ
dikṣu aiṃ astrāya phaṭ | tataḥ pūrvādikalpeṣu oṃ
prajñāyai namaḥ evaṃ medhāyai śrutyai śaktyai smṛtyai
vāgośvaryyai matyai svasyai | tataḥ patrārtheṣu
brāhmayādyāḥ pūjayet | tathā ca nibandhe
"devyā dakṣiṇataḥ pūjyā saṃskṛtā vāgdevī śubhā
prākṛtā vāgdevī pūjyā vāmataḥ sarvvadā śubhā
hṛdvā pūrvvavadaṅgāni prajñādyāḥ pūjayet punaḥ
prajñā medhā sutiḥ śaktiḥ smūtirvāgīśvaro
matiḥ
suddhiśceti samākhyātā brāhmayādyāstadanantaram ||"
tadbahirindrādīn vaśrādīṃśca pūjayet | tato
dhūprādivisarjanāntaṃ karma samāpayet | asya
puraścaraṇaṃ dvādaśalakṣajapaḥ | tathā ca
"japet dvādaśalakṣāṇi tanmahasraṃ sitāmbujaiḥ
nāgacampakapuṣyairvā juhuyāt sādhakottamaḥ||"
mantrāntaram śāradāyām

468.86.4

"vācaspate'smṛte bhūyaḥ pramuriti kīrttayet
vāgādyo manurākhyāto rudrasaṃkhyākṣaro'paraḥ ||"
asya pūjādikaṃ pūrvvavat | karāṅganyāsantu eṃ
aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | vācaspate tarjanībhyāṃ
svāhā | amṛte madhyamābhyāṃ vaṣaṭ | bhuvaṃ
anāmikābhyāṃ huṃ | muḥ kaniṣṭhābhyāṃ phaṭ
evaṃ hṛdayādiṣu | tathā ca nibandhai
"kuryādaṅgāni vidhivat vāgādyaiḥ pañcabhiḥ padaiḥ
dhyānantu
"āmonā kamale karairjapavaṭīṃ padmadvayaṃ pustakaṃ
vibhrāṇā taruṇenduvaddhamukuṭā muktendukundaprabhā
bhālonmīlitalocanā kucabharākaṇantābhavaṅgutyai
bhūyādvāgadhidevatā munigaṇairāsevyamānāniśam ||"
evaṃ dhyātvā pūrvvavat pūjādikaṃ kuryāt | asya
puraścaraṇamekādaśalakṣajapaḥ | tathā ca
"rudralakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāddhṛtaiḥ ||"
mantrāntaraṃ śāradāyām
"toyasthaṃ śayanaṃ viṣṇoḥ sakevalacaturmukham
ardhīśrindumato vahnirvindumatyāmnumān bhṛguḥ
uktāni trīṇi bījāni saṅgiḥ sārasvatārthinām
toyaṃ vakāraḥ viṣṇoḥ śayanamākāraḥ kevalena
ākārarahitena kakāreṇa sahitaḥ tena vāgiti
siddhaṃ vāgbhavamityarthaḥ | kecittu lakṣitalakṣaṇā
bhayādevaṃ vadanti ākārayukto vakāraḥ ke
mastake valate kevalojñjukhāraḥ tadyuktena kakāreṇa saha varttate tena kāmiti | tanna | nirūḍhalakṣaṇāyāḥ śaktitulyatvāt | vāk vāgbhavaṃ
iti paryāyaiḥ | vastutastu aiṃ vaṃ ssrīm
dvādaśasvaramṛdṛ tya bindunādavibhūṣitam
bindunādasamāyuktaṃ vahnibījaṃ samuddharet
ṣaṣṭhasvarasamāyuktaṃ dvitīyaṃ bījamuddharet
candrabījaṃ samuddhṛtya varuṇa yojayettataḥ
trayodaśasvarārūḍhaṃ bindunādavibhūṣitam ||”
iti viśvasāravacanāt vāgbhavabījameva | asya

468.86.5

pūjādikaṃ pūrvvavat | karāṅganyāsastu dvirullekhibhirbījairvidheyaḥ | tathā ca nibandhe
"aṅgāni kalpayenmantrau dviruktairjātisaṃyutaiḥ||"
dhyānantu
"muktāhārāvadātāṃ śirasi śaśikalālālakṛtāṃ
bāhubhiḥ svervyākhyāṃ varṇākṣamālāṃ maṇimayakalasaṃ pustakañcoddahantīm
cāponottuṅgavacoruhabharavilasanmadhyadeśāmadhīśaṃ
vācāmīḍe cirāya tribhuvanamitāṃ puṇḍarīke
nivaṇṇām ||”
evaṃ dhyātvā pūrvvavat pūjādikaṃ kuryāt | asya
puraścaraṇaṃ trilakṣajapaḥ | tathā ca
"trilakṣaṃ prajapenmantraṃ juhuyāttaddaśāṃśataḥ
pāyasairājyasaṃsiktaiḥ saṃskṛte havyavāhane ||"
atha pārijātasarasvatīmantrāḥ | manvadevaprakāśikāyām | sa ca praṇavadvaye khā saṃpuṭitahakārasakārīkāravinduyuktaḥ sarasvatī ṅe'ntā
natiśca | asya pūjā | prātaḥkṛtyādipīṭhamanvantaṃ
vinyasya ṛṣyādinyāsaṃ kuryyāt | śirasi kaśyaṛṣaye namaḥ | mukhe tṛṣṭupchandase namaḥ | hṛdi
pārijātasarasvatyai devatāyai namaḥ | tato mātṛkoṣṭhakarāṅganyāso kuryāt | mūrdhni bhrūmadhyanetrakarṇanāsāpuṭadvayajivhāliṅgapāyuṣu ekādaśācaranyāsaḥ | tato kṣmāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ nama ityādinā karāṅganyāsau kuryāt | anyat sarvva 'pūrvva
vat | dakṣiṇāmūrti saṃhitāyāntu
"sampradāyā bhairavyā vāgbhavaṃ vījamālikhet
tāreṇa parayā devi saṃpuṭīkṛtya mantravit
sarasvatyai hūdanto'yaṃ rudrārṇā manuroritaḥ ||”
tathāca prapañcasāre
"āyantapraṇavagatimadhyasaṃsthā
vāk bhūyo bhavati ca sarasvato ṅe'ntā
natyanto manurayamauśasaṃkhyavarṇaiḥ
samprīto bhajamānaḥ pārijātaḥ
dakṣiṇāmūrtiṛṣiḥ prokto gāyatrī chanda
īritam
pārijāteśvarī bāṇī devatā parikīrttitā

468.86.6

vyatīyaśca dvitīyaśca bījaśaktī ca tārakam
kīlakaṃ parameśāni mahāsārasvatapradam
ṣaḍdīrghakharasaṃbhinnabījenāṅgāni vinyaset”
tato dhyānam
"iṃdhārūḍhā harahasitahārendukkundāvadātā
vāṇī mandasmitataramukhau maulibandhendurekhā
vidyāvīṇāsmṛtamayaghaṭākṣasrajā doṣahastā
śubhrābhastrā bhavadabhimataprāptaye bhāratī syāt”
asya pūjādikaṃ pūrvoktokkādṛgācarovat | puraścaraṇantu dvādaśalakṣajapaḥ| sitapadmairnāgacampakairarvā
juhuyāddaśāśasaṃskṛtamiti | iti tantrasāraḥ
nadoviśeṣasya paryyāyaḥ | draṣadvatasuprabhā 2 vākpradā 3 brahmasutā 4 bhāratī 5 vedāmaṇīḥ 6
payoṣṇijātā 7 bāṇī 8 viśālā 6 kuṭilā
10 | tajjalaguṇāḥ | svādulam | pūtalam | sañcarajāpahalam | rucyalam | dīpanalam | pathyalam
dehakāntikaratnam | laghutvañca | iti rājanirdhaṇṭaḥ || || sā tu deśabhede saptanāmnī yathā
puṣkare pitāmahayajñe vyāhatā suprabhā 1 naimiṣāraṇyesaṃnyayājibhirṛṣibhirāhatā kāñcanākṣī
2 gayadeśe gayarājayanye vyāhatā viśālā 3
uttarakośalāyāṃ śrīdālakamuniyanye samāhatā manoramā4 ṛṣabhavope kurukṣetre kururājayajñe samāhvatā oghavato 5 gaṅgādvāre dakṣaprajāpatiyajñe mamāhvatā sureṇuḥ 6 himālayaparśvate brahmaśaḥ punaryajñe samāhvatā vimalādā7
tata saptasarasvatyaḥ samāgatāḥ | ataeva tat
tīrthaṃ saptasārasvatanāmnā khyātam | iti mahābhārate śalyaparvva
tasyā utpattibrahmapatnītvakāraṇaśca yathā, -
nārāyaṇa uvāca
"sarasvatī sā vaikuṇṭhe svayaṃ nārāyaṇāntike
gaṅgāśāpena kalayā kalahādvārate sarit
puṇyadā puṇyajanano puṇyottīrthakharūpiṇī
puṇyavadbhirniṣevyā ca sthitiḥ puṇyavatāṃ mune

468.86.7

tapasvināṃ tapobhūpā tapasyākharūpiṇī
vratapāpeṣudāhāya jvaladagnikharūpiṇī
jñāni sarasvatotothe magna' ryaimānavairbhavi
teṣāṃ sthitiśca vaikuṇṭhe suciraṃ harisaṃsadi
bhārate kṣatapāpī ca snātvā tatrāvalīlayā
mucyate sarvvapāpebhyo viṣṇuloke vasecciram
cāturmāsyāṃ paurṇamāsyāmakṣayāyāṃ dinatraye
vyatīpāte ca grahaṇe'myammin puṇyadine'pi ca
nānuṣaṅgeṇa yaḥ snāti helayā śraddhayāpi vā
sāṣṭryaṃ labhate nūnaṃ vaikuṇṭhe sa harerapi
sarasvatīmanuṃ tatra māsamakaśca yo japet
mahāmūrkhaḥ kavīndraśca sa bhavennātra saṃśayaḥ
nityaṃ marakhatotothe yaḥ snāti mukhyeśvaraḥ
na garbhavāsa kurute punareva sa mānavaḥ
ityevaṃ kathitaṃ kiñcit bhāratīguṇakīrttanam
sukhadaṃ puṇyada sāraṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
nārada uvāca
kathaṃ sarakhatī devī gaṅgāśāpena bhārate
kalayā kalahenaiva babhūva puṇḍradā sarit
nārāyaṇa uvāca
śṛṇu nārada vakṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm
yasyāḥ śravaṇamātreṇa sarvvapāpaiḥ pramucyate
lakṣmīḥ sarakhatī gaṅgā tisro bhāryyā harerapi
premṇā samāstāstiṣṭhanti santataṃ harisannidhau
cakāra saikadā gaṅgā viṣṇormukhanirīkṣaṇam
sasmitā ca sakāmā ca sakaṭākṣaṃ punaḥ punaḥ
vibhurvvahāsaṃ taddṛṣṭvā nirokṣya ca kṣaṇaṃ mudā
kṣamāṃ cakāra tad dṛṣṭvā sakṣobhaiva sarakhatī
bodhayāmāsa tāṃ padmā sasvarūpā ca sasmitā
krodhānvitā ca sā bāṇī na ca śāntā babhūva ha
uvāca gaṅgāṃ bharttāraṃ raktāsyā raktalocanā
kampitā kopavegena śaśvatprasphuritādharā
sarasvatyuvāca
sarvvatra samatā buddhiḥ saṅgataiḥ kāminīṃ prati
dhammiṣṭhasya variṣṭhasya viparītā khalasya ca

468.86.8

jñātaṃ saubhāgyamadhikaṃ gaṅgāyāṃ te gadādhara
kamalāyāñca tatsulyaṃ na ca kiñcinmayi prabho
gaṅgāyāḥ padmayā sārddhaṃ prītiñcāsti susammatā
kṣamāṃ cakāra tenedaṃ viparītaṃ haripriyā
kiṃ jīvanena me'traiva durbhagāyāñca sāmpratam
niṣphalaṃ jīvanaṃ tasyā yā patyuḥ premavañcitā
tvāṃ sarvveśaṃ sakharūpaṃ ye vadanti manīṣiṇaḥ
te ca mūrkhā na vedajñā na jānanti matiṃ tava
sarasvatīvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā tāṃ kopasaṃyutām
manasā sa samālocya prajagāma bahiḥsabhām
gate nārāyaṇe gaṅgāmuvāca nirbhayaṃ ruṣā
vāgadhiṣṭhātṛdevī sā vākyaṃ śravaṇaduṣkaram
he nirlajje he sakāme svāminañca karoṣi kim
adhikaṃ svāmisaubhāgyaṃ vijñāpayitumicchasi
mānacūrṇaṃ kariṣyāmi tavādya harisannidhau
kiṃ kariṣyati te kānto mamaiva kāntavallabhe
ityevamuktvā gaṅgāyāḥ keśaṃ grahotumudyatā
vārayāmāsa tāṃ padmā madhyadeśe sthitā satī
śaśāpa bāṇo tāṃ padmā mahākopavatī satī
vṛkṣarūprā saridrūpā bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
śrutyuttatāñca tāṃ dṛṣṭvā kopaprasphuritādharā
uvāca gaṅgā tāṃ devīṃ padmāñca raktalocanā
gaṅgovāca
tvamutsṛja mamośānte padme kiṃ me kariṣyati
vāgadṛṣṭā vāgadhiṣṭhāno devīyaṃ kalahapriyā
ityevamuktvā sā devī bāṇoṃ śāpaṃ dadāviti
saritsvarūprā bhavatu sā yā tvāñca śaśāpa ha
adhomartyaṃ sā prayātu sakti yatraiva pāpinā
kalau teṣāñca pāpāṃśaṃ labhiṣyasi na saṃśayaḥ
ityevaṃ vacanaṃ śrutvā tāṃ śaśāpa sarasvatī
tvameva yāsyasi mahī pāpiprāpaṃ labhiṣyasi
etasminnantare tatra bhagavānājagāma ha
caturbhujayaturbhiñca pārṣadaiśca caturbhujaiḥ
sarakhatīṃ kare dhṛtvā vāsayāmāsa vakṣasi

468.86.9

bodhayāmāsa mantraśaḥ sarvvajñānaṃ purātanam
śrīnārāyaṇa uvāca
lakṣmi tvaṃ kalayā gaccha dharmmadhvajaggṛhaṃ śubhe
ayonisambhavā yonau tasya kanyā bhaviṣyasi
tatraiva daivadoṣeṇa hyacatvañca labhiṣyasi
madaṃśasyāsurasyaiva śaṅkhacūḍasya kāminī
bhūtvā paścācca matpalo bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
trailokyapāvanī nāmnā tulasīti ca bhārate
kalayā ca saridrūpā bhograṃ gaccha varānane
bhārate bhāratīśāpāt nāmnā padmāvatī bhava
gaṅge yāsyasi paścāttvamaṃśena viśvapāvanī
bhārate bhāratīśāpāt pāpadāhāya pāpinām
bhagīrathasya tapasā tena nītā suduṣkarāt
nāmnā bhāgīrathī pūtā bhaviṣyasi mahītale
madaṃśasya samudrasya jāyā bhava samāśrayā
matkalāṃśasya tasyaiva śāntanośca sureśvari
gaṅgāśāpena kalayā bhārataṃ gaccha bhārati
kalahasya phalaṃ bhuṅkṣa saṃpakṣībhyāṃ sahāyurate
svayañca brahmasadanaṃ brahmaṇaḥ kāminī bhava
gaṅgā yātu śivasthānamatra padma va tiṣṭhatu
śāntā ca krodharahitā maṅgalā satvarūpiṇī
mahāsādhvī mahābhāgā suśīlā dharmacāriṇī
yadaṃśakalayā sarvvā dhammiṣṭhāñca pativratāḥ
śāntarūpāḥ suśīlāśca prativiśveṣu yoṣitaḥ
tisro bhāryyāstisrastākha trayo bhṛtyāśca
bāndhavāḥ
dhruvaṃ vedaviruddhāya na hyete maṅgalapradāḥ
gaccha gaṅge śivasthānaṃ brahmasthānaṃ sarakhatī
atra tiṣṭhatu madgehe suśīlā kamalālayā
ityuktā jagatāṃ nātho virarāma ca nārada
pratyakṣaṃ dadṛdurdevyāḥ samāliṅgya parasparam
tāśca sarvvāḥ samālocya krameṇoccaiḥ saSharedorudan
kampitāḥ sāśrunetrāśca śokena ca bhayena ca
sarakhatyuvāca
vidāyaṃ dehi me nātha duṣṭāyā janmaśodhanam
satsvāminā parityaktā kuto jīvanti kāḥ

468.86.10

striyaḥ
dehatyāgaṃ kariṣyāmi yogena bhārate dhruvam
atyucchrito nipatanaṃ prāpnumarhati niścitam
gaṅgovāca
ahaṃ kenāparādhena tvayā tyaktā jagatpate
dehatyāgaṃ kariṣyāmi nirdoṣāyā vadhaṃ labha
nirdoṣāṃ kāminīṃ tyāgaṃ karoti yo jano bhave
sa yāti narakaṃ kalpaṃ kiṃ te sarvveśvarasya vā
mahālakṣmīruvāca
nātha savvasvarūpasya kopaḥ kathamaho tava
prasādaṃ kuru bhāryyaṃ he sadoṣasya kṣamā varam
bhārataṃ bhāratīśāpāt yāsyāmi kalayā vibho
katikālaṃ sthitistatra kadā drakṣyāmi te padam
dāsyanti pāpinaḥ pāpaṃ maṅga snānāvagāhanāt
kena tena vimuktāhamāgamiṣyāmi tatpadam
kalayā tulasīrūpā dharmmadhvajasutā satī
bhūtvā kadā labhiṣyāmi tatpādāmbu jamacyuta
vṛkṣarūprā bhaviṣyāmi tvadadhiṣṭhātṛdevata
māmuddhariṣyasi kadā tanmāṃ brūhi kṛpānidhe
gaṅgā sarasvatīśāpāt yadi yāsyati bhāratam
sā kena muktā pāpācca kadā tvāṃ vā labhiṣyati
gaṅgāśāpena sā vāṇī yadi yāsyati bhāratam
kadā śāpādvinirmukta labhiṣyati padaṃ tava
tāṃ bāṇīṃ brahmasadanaṃ gaṅgāṃ vā śivamandiram
gantuṃ vadasi he nātha tat kṣamasva ca te vacaḥ
'ityuktā kamalā kāntapadaṃ dhṛtvā nanāma ca |'
snehaiścavaiśanaṃ jñātvā ruroda ca punaḥ punaḥ
uvāca padmanābhastāṃ padmā hatvā khavakṣasi
īṣaddhāsyaprasannāsyo bhaktānugrahakātaraḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
lahākṣamāñcariṣyāmi hyavākāñca sureśvari
śamatānyu kariṣyāmi śṛṇu tatkramameva ca
bhārato yātu kalayā saridrūpā ca bhāratam
aṃśā brahmasadanaṃ svayaṃ tiṣṭhatu madgahe
bhagīrathena nītā sā gaṅgā yāsyati bhāratam
pūtaṃ karttu traibhuvanaṃ svayaṃ tiṣṭhatu madgahe

468.86.11

tatraiva candramaulaiya mauliṃ prāpsyati durlabham
tataḥ svabhāvataḥ pūtātpatipūtā bhaviṣyati
kalāṃśānvena tvaṃ gaccha bhārataṃ kamale bhava
padmāvatī saridrūprā tulasī vṛkṣarūpiṇī
kalauḥ pañcasahasra ca gate varṣa ca mokṣaṇam
yuṣmākaṃ saritāñcaiva maddehasyāgamiṣyati ||”
iti brahmavaivartta prakṛtikhaṇḍe | 6|1--86
sarā, slī, (sarati gacchatīti | sṛ + ac
ṭāp | ) nirjharaḥ | iti bharatadvirūpakoṣaḥ
prasāriṇī | iti rājanirghaṇṭaḥ
sarit, kho, (saratoti | sṛ gatau + “ṛsṛruhiyudhibhyaḥ iti |” uṇā0 1

Linked texts (9)