<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 552.12.1

# Shabdakalpadruma 552.12.1

Śabdakalpadruma 552.12.1

- **Language:** Sanskrit

### [552.12.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.1)

48  
“madūpyāyayaśāḥ prāpadāśramaṃ śrāntavāhanaḥ  
sāyaṃ saṃyaminastasya maharṣermahiṣīsakhaḥ ||”)  
sāyaṃkālaḥ, puṃ, (sāyaṃ sāyāhnaḥ kālaḥ | )  
sāyāhnaḥ | sāyaṃsandhyāsamayaḥ | yathā, smṛtisāgaraghṛtamatsyasūktam  
“jyeṣṭhā vāpyathavā ṣaṣṭhī sāyaṃkāle na ceḍyetū  
sāyameva tathāpi syādvisvaśākhābhimantraṇam  
iti tithyāditattvam  
sāyaṃsandhyā, strī, (sāyaṃ sāyāhna yā sandhyā|)  
sāyaṃkālopāsyā devatā | sāyaṃkālakarttavyopāsanā | sāyaṃsandhyopāsanākālaśca| tatpramāṇaṃ  
sandhyāśabde draṣṭavyam | paścimā sandhyā | tasyā  
utpattiryathā, —  
mārkaṇḍeya uvāca  
“nārāyaṇaḥ svayaṃ sandhyāṃ padmagarbhādhapāṇinā  
tataḥ puroḍāśamayaṃ taccharoramabhūt kṣaṇāt  
mahāsunermokṣāyo tasmin vistropakāriṇi  
nāgniḥ kravyādātaṃ yātotyetadatha tathā kṣatam  
evaṃ kṛtvā jagannāthastatraivāntaradhīyata  
samyāpyagacchadyatastejaṃ tatra medhātithirmuniḥ  
atha viṣṇoḥ prasādena kenāpyanupalacitā  
praviveśa tadā yajña sandhyā medhātithermuneḥ  
vahniṣṭaṃ na purā yā tu varṣībhūtā tu sā sutā  
upadiśya tapastarmu vacanāt parameṣṭhinaḥ  
kadācit tundilo duḥkhī kadācit cañcalā  
satī  
netrañca hena saubhāgyaṃ dantañca hena bhojanam  
hastañca hema ce śvaryyaṃ pādañca hema vāhanam  
cakreṇai kaṭhinī hastau pādāvajani komalau  
yasya pāṇitalau raktau tasya rājyaṃ viniddiśet  
dīrghaliṅgena dāridraṃ sthūlaliṅgena nirdhanaḥ  
hraśaliṅga na saubhāgyaṃ hrasaliṅgena bhūpatiḥ  
rekhābhirvahubhirduḥkhaṃ svalpābhirdhanahīnatā  
raktābhiḥ śriyamāpnoti kṛṣṇābhiḥ preṣyatāṃ vrajet  
saṅka hoṭaramadhyaṃ tu yavo yasya virājita.  
unnataṃ bhojanaṃ tasya śataṃ jīvati mānavaḥ

- [Previous: 552.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.1)
- [Next: 552.12.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.2)
- [Up: 552.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.1) · Pramāṇa
