<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 552.12.3

# Shabdakalpadruma 552.12.3

Śabdakalpadruma 552.12.3

- **Language:** Sanskrit

### [552.12.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.3)

yasya jihvā bhaveddorghā nāsām ler̤hi sarvvadā  
yogo bhavati niṣpāpaḥ pṛthvīṃ bhramati sarvvadā  
dantāśca viralā yasya gaṇḍe kūṣo'pi jāyate  
parastrīramaṇī nityaṃ paravittaṃ na vissravān  
karkaśaḥ kaṭhineliṅgaḥ pramāṇāccirgataḥ sadā  
ramate ca sadā dāso nirdhano bhavati dhruvam  
lagnaliṅga na sūkṣmeṇa ratnavardhana bhūpatiḥ  
bahustrīramaṇī nityaṃ nārīṇāṃ vallabho bhavet  
yasya pādatale padma cakraṃ vāpyatha toraṇam  
śaṅkhaṃ śūliṅgaṃ vāpi sa rājā bhavati dhruvam  
kaśātilomaśā ye syuḥ kekarākṣāḥ kucelakāḥ  
kātaraṃ vyālajihvāñca te daridrā na saṃśayaḥ  
kapilā malināṅgāśca hrasvāścaiva haṣadvakhāḥ  
ṛśātidīrghā manujāstaṃ daridrā na saṃśayaḥ  
cibuke śmaśruśūnyā ye nirlomaśmaśṭdyāśca ye  
te dhūrtā naiva sande haḥ samudravacanaṃ yathā  
sūryomukhā mandapṛṣṭhāḥ kṛṣṇadantā kucelakāḥ  
vakranāsā vajranāsāstaṃ narā duṣṭamānasāḥ  
dayālayaśca dātāro rūpavanto jitendriyāḥ  
paropakāriṇaścai va ta'pūryyā mānavāḥ smṛtāḥ ||”  
iti puruṣalakṣaṇam  
atha strolakṣaṇam  
“yasyāḥ pādatale rekhā sā bhavet kṣitipāṅganā  
bhavedakhaṇḍabhogā ca yā mathyāṅgalimaṅgatā  
unnato māṃsalo'ṅguṣṭho varttalo'tulabhogadaḥ  
vakro hrasvaśca viviṭaḥ sukhasaubhāgyabhañjakaḥ  
dīrghoṅgulobhiḥ kulaṭā kṛśābhirmātanirdhanā  
kṛśābhiḥ syācca kṛśyāyuḥ bhagnābhirbhagnavarttinī  
civiṭābhirbhaveddāso viralābhirdaridriṇī  
parasparaṃ samārūr̤hā yadāṅgulo bhavanti hi  
hatvā bahūnapi patīn pareṣāṃ syā tadā bhavet  
snigdhā samunnatāstāmrā vṛttāḥ pādanakhāḥ  
śubhāḥ  
rājñīlasūcakaṃ strīṇāṃ pādapṛṣṭha mamunnatam  
samapādau śubhā nārī pṛthupāṇī sudurbhagā

- [Previous: 552.12.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.2)
- [Next: 552.12.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.4)
- [Up: 552.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12)

## Linked texts (2)

- [Nītikalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.nitikalpataru.94.18) — Kṣemendra, Sanskrit
- [Sāmudrika (Garga)](https://indike.org/pramana/in.astro.samudrika.arsa.samudrika.4.23) — Garga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.3) · Pramāṇa
