<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 552.12.5

# Shabdakalpadruma 552.12.5

Śabdakalpadruma 552.12.5

- **Language:** Sanskrit

### [552.12.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.5)

cakravartipriyāḥ pāṇī nandāvarttapradakṣiṇaḥ  
śaṅkhātapatrakamaṭhā rājamāhalasūcakāḥ  
lāṅgolasya patno syācchakaṭena yugena vā  
cāmarāṅgu śakodaṇḍaiḥ rājapatnī bhaved dhruvam  
ṣaṅguṣṭhamūlādbhirgalya rekhā yāti kaniṣṭhikām  
yadi syāt patihantrī sā dūratastāṃ tyajet  
sudhoḥ  
triśūlāsigadāśaktidanduśyākṛtirekhayā  
nitambinī kīrttimatīṃ kareṇa pṛthivotale  
pāṭalo varttalaḥ snigdho rekhābhūpitamadhyabhūḥ  
sīmantinīnāmadharo rājñāṃ caiva priyo bhavet  
śyāmaḥ sthūlo'dharograḥ syāt vaidhavyakalahapradaḥ  
madyapo mastakāśinyādyottaroṣṭhaḥ subhogadaḥ  
potāḥ śyāmāśca daśanāḥ sthūlā dorghā vipaṅ  
ktayaḥ  
śaśyākārāśca viralā duḥkhadaurbhāgyakāraṇam  
adhastādadhikairdantairmātaraṃ bhakṣayet sphuṭam  
patihantrī ca vikaṭaiḥ kulaṭā viralairbhavet  
samavṛttapuṭā nāsā laghucchidrā śubhāvahā  
sthūlāgrā madhyamanā ca na praśastā samunnatā  
lalanā locane śaste raktāntaṃ kṛṣṇatārake  
gokṣīravarṇaviśade susnigdhe khagapakṣmaṇī  
uttākṣī na dīrghāyuḥ kṛtākṣī kulaṭā bhavet  
meṣākṣī mahiṣākṣī ca kekarākṣī na śobhanā  
kāmagṭahotā nitarāṃ gopiṅgākṣī sudurbhadā  
pārāvatākṣī durbhāgā raktākṣī bhartṛghātinī  
koṭarānayanā duṣṭā gajanailā na śobhanā  
puṃścalo vāmakāṇoco vandhyā dakṣiṇakāṇikā  
madhupiṅgākṣī ramaṇī dhanadhānyasamṛddhibhāk  
pralambamalikaṃ yasyā devaraṃ hanti sā dhruvam  
romaśena śirālena prāṃgunā rogiṇī matā  
sthūlamūrddhā ca vidhavā dīrghaśīrṣā ca bandhakī  
viśālenāpi śirasā bhaveddīrbhāgyabhājanam  
keśā calikulacchāyāḥ snigdhāḥ sūkṣmāḥ sukomalāḥ  
kiñcidākuñcitāgrāśca kuṭilāścātiśobhanāḥ

- [Previous: 552.12.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.4)
- [Next: 552.12.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.6)
- [Up: 552.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12)

## Linked texts (2)

- [Nītikalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.nitikalpataru.94.94) — Kṣemendra, Sanskrit
- [Sāmudrika (Garga)](https://indike.org/pramana/in.astro.samudrika.arsa.samudrika.4.100) — Garga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.552.12.5) · Pramāṇa
