<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 817.164

# Shabdakalpadruma 817.164

Śabdakalpadruma 817.164

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [817.164.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1) — 5 parts

### [817.164](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164)

1

### [817.164.p1.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1.1)

“sokanyamapi cākhyānaṃ cāvano yatna bhārgavaḥ  
śaryyātisrañca nāmāsau kṛtavān somapotinī||”  
tasya rūpāntara' somapīthī | somapīvī | iti  
kecit  
somabandhuḥ, puṃ, ( somo bandhuryasya | ) kumudaḥ  
iti śabdaratnāvalī || sūryyaḥ | budhaḥ | yathā, —  
“mitrāṇi sūryyācchaśisaumyajīvāḥ  
sūryyendujī sūryyaśaśāṅkajovāḥ  
ādityaśukrī ravicandrabhīmā  
budhārkajau candrajabhārgavau ca ||”  
iti jyotistattvam  
somabhūḥ, puṃ, (somāt bhūrutpattiryasya | ) jinarājabhedaḥ | iti hemacandraḥ || budhagrahaḥ | somaputtratvāt | somavaṃśodbhavai- tri  
somayāgaḥ, puṃ, (somālako yāgaḥ | ) somalatārasapānāṅgakatraivārṣikayajñaviśeṣaḥ | yathā, —  
vijayaḥ sañjayasyāpi vinnayasya sutaḥ sutaḥ  
kṛtāhvovardhanaśca sahadevastadātmajaḥ ||”  
“sahadevāddadīno'bhūt jayatseno'pyadīnataḥ  
jayatsenāt saṃkṛtiśca cañcapramī ca saṃkṛteḥ  
yatiryayātiḥ saṃyātirāyātiryiyatiḥ kṛtiḥ  
nahuṣasya sutāḥ khyātā yayāternṛpatestathā  
yaduśca turvvasuścaiva devayānī vyajāyata  
druhya ścānuśca pūruśca śarmiṣṭhā vārṣaparvvaṇī  
sahasrajit kroṣṭutamā raghuścaiva yadoḥ sutaḥ  
sahasrajitaḥ śatajitkavyāhaṃ hyuṣayahaihayau  
sadyo veṇuhayaścebhau dharmī caivātmajobhavat  
dhamīsya dharmīnetro'bhūt kuntirvva dharmmanaitrataḥ  
kunterbabhūva sāhañjimīhivāṃya tadātmajaḥ ||”  
•“bhadraśreṇyastasya putro bhadraśreṇyasya durmmadaḥ ||”  
“kanako durmmadāccaiva kṛtavīryyaśca dhānakiḥ  
kṛtāgniḥ kṛtakarmmā ca kṛtabhogyaḥ sumaṅgalavalaḥ ||”  
“kṛtavīryyādajjuno'bhūt dharmmanāckūrasena kaḥ  
jayadhvajo madhuḥ śūro haṣaṇaḥ pañcasuśrutāḥ  
jayadhvajāttālajaṅgho bharatastālajaṅghataḥ

### [817.164.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1.2)

haṣaṇasya madhuḥ putro madhorbrahmādidarśanaḥ  
kroṣṭorha jinavān putraḥ ṣāṅgisya mahātmanaḥ|”  
"ṣāṅgisyakuḥ saṃjajñe tasya citrarathaḥ sutaḥ  
śaśabinduśvirathāt patrayo lakṣaśca tasya ha  
daśalakṣaśca putrāṇāṃ pṛthukauryyādayo varāḥ  
pṛthukīrttiḥ pṛthujayaḥ pṛthudānaḥ pṛthuśravāḥ  
pṛthuśravaso'bhavatsma uśanā tamaso'bhavat  
tatputraḥ śitayūnāṃma śaurukastvakavastataḥ |"  
"rukmeṣuḥ pṛthurukmaśca jyāmaghaḥ pālito hariḥ  
śraudaśvatkavacaścai te vidarbhī jyāmaghānnayā  
bhāryyāyāñcaiva śaivyāyāṃ vidarbhāt krathakauśikau  
romapādo rogapādādvabhū vo bhrātṛṃ tistathā  
kauśikasya cidiḥ putrastataścai dyo nṛpaḥ kilaḥ  
kuntiḥ kilasya putro'bhūt kuntervva ṣṇaḥ sutaḥ  
khyātaḥ  
vṛṣṇau ca nirha tiḥ putro daśāhe nirha taistathā  
daśārhasya suto vyomo jīmūtaśca tadātmajaḥ |”  
“jīmūtādvikṛtirjajñe tato bhaumaratho'bhavat  
tato madhūtto jajñe śakunistasya cātmajaḥ  
karambhiḥ śakuneḥ putrastasya devamataḥ sutaḥ  
devaśabho devamatānra vattaścāmrabhaḥ sutaḥ  
kubarvvaśo madhoḥ putro ṣātṛṣa kubarvvaṇataḥ  
pubakrovo hvānoḥ putraḥ paśūśca pubakrovataḥ  
satvayutaḥ sutaścāṃgoraite vai sātvatā nṛpāḥ  
bhajino bhajamānaśca sātvatādabhavatḥ sutaḥ  
mahābhojo vṛṣṇidevāmandhau devāvṛdho'bhavat  
nimittaścau bhajamānādvabhrurabhijiyeva ca |”  
“śatajit saṃśakājit babhru rdevo hyadhakṣatiḥ  
mahābhojān bhojo'bhūt hṛccaiva sumitrakaḥ  
sudhājit saṃśakastasmādanamitro'niśau tathā  
anamitrasya nimlo'bhūt nimnāt satrājito'bhavat  
prasenaścāparaḥ khyāto hyanamitrācchinistathā  
śinestu satyakaḥ putraḥ satyakāt sātyakistathā

### [817.164.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1.3)

sātyakeḥ sañjayaḥ putraḥ kuṇiścaiva tadātmajaḥ  
kuṇeryugandharaḥ putrastau śaineyāḥ prakīrttitāḥ ||”  
“anamitrācchvo vṛṣṇiḥ śvaphalkāścaivaṛstathā|”  
"śvaphalkāñcaiva gāndinyāmakrū ro vaiṣṇavo'bhavat  
upamadvaguraścākrū rāttaddevādyāstataḥ smṛtāḥ  
devavānupadevaśva akrūrasya sutau smṛtau  
pṛthurvipṛthuścitraśca śaulkasya śuciḥ smṛtaḥ  
kukuro bhajamānastu tathā kambalabarhiṣaḥ  
dhṛṣṇustu kukurājjajñe tasmāt kāpotaromakaḥ  
tadātmajo vilomā ca vilomastṛmba ruḥ smṛtaḥ  
tasmācca dundubhirjajñe punarvvasurataḥ sutaḥ  
tasyāhukaścāhuko ca kanyā caivāhukasya ca  
devakaśvograsenaśca devakāt devakī labhūt  
vṛkadevopadevā ca sahadevā surakṣitā  
śrīdevī śāntidevī ca vasudeva uvāha tāḥ  
devaśvānupadevaśca sahadevāsutau smṛtau  
ugrasenasya kaṃso'bhūt sunāmā ca vaṭādayaḥ  
vidūratho bhajamānāccaraśvānnūhidūrathāt |”  
"vidūrathasutasyātha śūrasyāpi śamī sutaḥ  
pratikṣatrastu śaminaḥ svayambhojastadātmajaḥ  
hṛdikasya svayambhogāta kṛtavambhī tadātmajaḥ  
devaḥ śatadhanuścaiva śūrād hyavamīduṣaḥ  
daśaputrā māriṣāyāṃ vasudevādyo'bhavan  
pṛthā ca sutadevau ca sutakīrttiḥ sutaśravāḥ  
rājādhidevī śūrācca pṛthāṃ kunteḥ sutāmadāt  
sā dattā kuntinā pāṇḍostasyāṃ dharmmānnilandrakaiḥ  
yudhiṣṭhiro bhīmapārtho nakulaḥ sahadevakaḥ  
mādrayāṃ nāsatyadasrābhyāṃ kuntyāṃ karṇaḥ purābhavat  
sutadevyyāṃ dantavaktraṃ jajñe ve vṛddhaśamśaṇaḥ  
santahṛnādayaḥ pañca sutakīrtyāñca kekayāt  
rājādhidevyāṃ vindyaśca anuvindyaśca jajñire  
sutaśravā damaghoṣāt prajajñe śiśupālakaḥ  
pauravo rohiṇī bhāryyā madirānākadundubheḥ

### [817.164.p1.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1.4)

devakīpramukhā bhadrā rohiṇyāṃ balabhadrakaḥ  
sāraṇādyāḥ śaṭhaścaiva revatyāṃ balabhadrataḥ  
niśaṭhañcoṣṇa kau jāto devakyāṃ ṣaṭtva jajñire  
kīrttimāṃśva suṣeṇaśca udāyī bhadrasenaścaḥ  
ṛtudāso bhadradevaḥ kaṃsa evāvadhīcca tān  
saṅkarṣaṇaḥ saptamo'bhūdaṣṭamaḥ kṛṣṇa eva ca  
ṣoḍaśa strīsahasrāṇi bhāryyāścā| sāmavan hareḥ  
rukmiṇī satyabhāmā ca lakṣmaṇā cāruhāsinī  
śraṃhā jāmbavatī cāṣṭau jajñire tān bahūn  
sutān  
pradyumnañcārudeṣṇaśca pradhānāḥ śāmba eva ca  
pradyumnādaniruddho'bhūnmanasvinyāṃ mahābalaḥ|”  
"aniruddhāt subhadrāyāṃ vajro nāma suto'bhavat  
pratibāhurvvajrasutaścārudastasya suto'bhavat  
vaṅgikāroḥ suto jajñe vaktre bhorgī'bhavat sutaḥ|”  
"bhargoṅgāmūrabhṛt putro bhānoḥ putraḥ karandhamaḥ  
karandhamasya maruto druhyaurvvaśaṃ nibodha me  
druhyostu tanayaḥ seturābhavacca tadātmajaḥ  
āvañcasyaiva gāndhāro dharmo gāndhārato'bhavat”  
'ghṛtastu dhammotputro'bhūdruhameśra ghṛtasya tu  
pracetā durdumasyaiva dhanvorvvaśaṃ śṛṇuṣva me  
anonaḥ sabhānavaḥ putrastāt kārañcayo'bhavat|”  
"kālañcayāt sṛñjayo'bhūt sṛñjayāttu purañjayaḥ  
janamejayastataścābhūt mahāśālastadātmajaḥ  
mahāmanā mahāśālāduśīnara iti khyataḥ  
uśīnarācchivirjajñe vṛṣadarbhaḥ śiveḥ sutaḥ  
mahāmano jātibhiścauḥ puttro'bhūt jayadrathaḥ  
hemo jayadrathājjajñe sutapā hematī'bhavat |"  
"baliḥ sutapaso jajñe aṅgavaṅgakaliṅgakāḥ  
śuṇḍapauṇḍrāśca bāliyā anapānastathāṅgataḥ  
anapānāddadhirathastamo dharmaratho'bhavat  
romapādo dharmarathāñcaturaṅgastadātmajaḥ  
pṛthulākṣaḥ sutastasya campo'bhūt pṛthulākṣataḥ

### [817.164.p1.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p1.5)

camyaputrasta cathyaṅgastasya bhadrarathaḥ sutaḥ  
bṛhatkammī sutastasya bṛhadbhāṃnustato'bhavat  
bṛhanmanā bṛhaddānostasya putro jayadrathaḥ  
jayadrathasya vijayo vijayasya dhṛtiḥ sutaḥ  
dhṛterha tavrataḥ putraḥ satyakarmmā dhṛtavratāt  
tasya putrastvadhirathaḥ karṇastasya suto'bhavat  
vṛṣasenastu karṇasya purūvaṃśaṃ śṛṇuṣva me ||"

### [817.164.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164.p2)

ityādi gārur̤e 143 adhyāyaḥ

## Linked texts (1)

- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.139.55) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.817.164) · Pramāṇa
