Pramāṇa · Search · About · API

Sudha (Ramashrama) 20

Sudhā (Rāmāśrama) 20

Language
Sanskrit

Contents

20.1

atha śūdravargaḥ:
catvāri śūdrasya
śūdrāścāvaravarṇāśca vṛṣalāśca jaghanyajāḥ
ācāṇḍālāttu saṃkīrṇā ambaṣṭhakaraṇādayaḥ

20.2

śūdrāviśostu karaṇaḥ ........................
ambaṣṭho vaiśyādvijanmanoḥ
śūdrākṣatriyayorugraḥ ........................
māgadhaḥ kṣatriyāviśoḥ

20.3

māhiṣyo'ryākṣatriyayoḥ ............................
............................ kṣattāryaśūdrayoḥ sutaḥ
brāhmaṇyāṃ kṣatriyātsūtaḥ ............................
tasyāṃ vaidehako viśaḥ

20.4

rathakārastu māhiṣyātkaraṇyāṃ yasya sambhavaḥ
syāccaṇḍālastu janito brāhmaṇyāṃ vṛṣalena yaḥ

20.5

kāruḥ śilpī ...................................
saṃhataistairdvayoḥ śreṇiḥ sajātibhiḥ
kulakaḥ syātkulaśreṣṭhī ........................
mālākārastu mālikaḥ

20.6

kumbhakāraḥ kulālaḥ syāt........................
palagaṇḍastu lepakaḥ
tantuvāyaḥ kuvindaḥ syāt........................
tantuvāyastu saucikaḥ

20.7

raṅgājīvaścitrakaraḥ ........................
.......................śastramārjo'sidhāvakaḥ
pādūkṛccarmakāraḥ syāt
.......................vyokāro lohakārakaḥ

20.8

nāḍiṃdhamaḥ svarṇakāraḥ kalādo rukmakārake
syācchāṅgikaḥ kāmbavikaḥ .......................
.......................śaulvikastāmrakuṭṭakaḥ

20.9

takṣā tu vardhakistvaṣṭā rathakāraśca kāṣṭhataṭ
grāmādhīno grāmatakṣaḥ............................
........................kauṭatakṣo'nadhīnakaḥ

20.10

kṣurimuṇḍidivākīrtināpitāntāvasāyinaḥ
nirṇejakaḥ syādrajakaḥ............................
........................śauṇḍiko maṇḍahārakaḥ

20.11

jāvālaḥ syādajājīvaḥ........................
........................devājīvastu devalaḥ
syānmāyā śāmbarī........................
.............māyākārastu prātihārikaḥ

20.12

śailālinastu śailūṣā jāyājīvāḥ kṛśāśvinaḥ | bharatā ityapi naṭāḥ........................
.....................cāraṇāstu kuśīlavāḥ

20.13

mārdaṅgikā maurajikāḥ........................
.....................pāṇivādāstu pāṇighāḥ
dve vaiṇavikasya
veṇudhmāḥ syurvaiṇavikāḥ
vīṇāvādāstu vaiṇikāḥ

20.14

jīvāntakaḥ śākunikaḥ
dvau vāgurikajālikau
vaitaṃsikaḥ kauṭikaśca māṃsikaśca samaṃ trayam

20.15

catvāri vaitanikasya
bhṛtako bhṛtibhukkarmakaro vaitaniko'pi saḥ
dve vārtāhāriṇaḥ
vārtāvaho vaivadhikaḥ
dve bhāravāhasya
bhāravāhastu bhārikaḥ

20.16

daśa nīcasya
vivarṇaḥ pāmaro nīcaḥ prākṛtaśca pṛthagjanaḥ
nihīno'pasado jālmaḥ kṣullakaścetaraśca saḥ

20.17

ekādaśa dāsasya
bhṛtye dāseyadāseradāsagopyakaceṭakāḥ
niyojyakiṅkarapraiṣyabhujiṣyaparicārakāḥ

20.19

catvāri paraidhitasya
parācitapariskandaparajātaparaidhitāḥ
audāsīnyena parapoṣitasya
ṣaṭ mandasya
mandastundaparimṛja ālasyaḥ śītako'lasonuṣṇaḥ
ṣaṭ paṭoḥ
dakṣe tu caturapeśalapaṭavaḥ sūtthāna uṣṇāśca
daśa cāṇḍālasya
caṇḍālaplavamātaṅgadivākīrtijanaṅgamāḥ

20.20

niṣādaśvapacāvantevāsicāṇḍālapukkasāḥ
bhedāḥ kirātaśabarapulindā mlecchajātayaḥ

20.21

vyādho mṛgavadhājīvo mṛgayurlubdhako'pi saḥ
kauleyakaḥ sārameyaḥ kukkuro mṛgadaṃśakaḥ

20.22

śunako bhaṣakaḥ śvā syāt·····················
alarkastu sa yogitaḥ
śvā viśvakadrurmṛgayākuśalaḥ ················
························saramā śunī

20.23

viṭcaraḥ sūkaro grāmyaḥ······················
························varkastaruṇaḥ paśuḥ
ācchodanaṃ mṛgavyaṃ syādākheṭo mṛgayā striyām

20.24

dakṣiṇārurlubdhyogāddakṣiṇermā kuraṅgakaḥ
cauraikāgārikastenadasyutaskaramoṣakāḥ

20.25

prātirodhiparāskandipāṭaccaramalimlucāḥ
caurikā stainyacaurye ca steyam‌ ..................
.......................loptaṃ tu taddhanam

20.26

vītaṃsastūpakaraṇaṃ bandhane mṛgapakṣiṇām
unmāthaḥ kūṭayantraṃ syāt ..................
.......................vāgurā mṛgabandhanī

20.27

śulbaṃ varāṭakaḥ strī tu rajjustriṣu vaṭī guṇaḥ
udghāṭanaṃ ghaṭīyantraṃ salilodvāhanaṃ praheḥ

20.28

puṃsi vemā vāpadaṇḍaḥ.......................
.......................sūtrāṇi nari tantavaḥ
dve vyūteḥ
vāṇirvyūti striyau tulye......................
ekaṃ lepyādikarmaṇaḥ
.................. pustaṃ lepyādikarmaṇi

20.29

dve pāñcālikāyāḥ
pañcālikā putrikā syādvastradantādibhiḥ kṛtā
jatutrapuvikāre tu jātuṣaṃ trāpuṣaṃ triṣu
catvāri peṭakasya
piṭakaḥ peṭakaḥ peṭā mañjūṣā......................
dve bhārayaṣṭeḥ
.............................atha vihaṃgikā

20.30

bhārayaṣṭiḥ..............................
dve śikyasya
.............tadālambi śikyaṃ kācaḥ............
trīṇi upānahaḥ
...............................atha pādukā
pādūrupānatstrī.............................
ekamanupadīnāyāḥ
.................saivānupadīnā padāyatā

20.31

nadhrī vardhrīṃ varatrā syāt.........................
ekaṃ aśvādestāḍanyā rajjoḥ
...........................aśvādestāḍanī kaśā
trīṇi antyajavīṇāyāḥ
cāṇḍālikā tu kaṇḍolavīṇā cāṇḍālavallakī

20.32

dve svarṇakāralohaśalākāyāḥ
nārācī syādeṣaṇikā.............
trīṇi nikaṣasya
.........................śāṇastu nikaṣaḥ kaṣaḥ
dve vraścanāyāḥ
vṛścanaḥ patraparaśuḥ.......................
dve īṣikāyāḥ
.....................eṣikā tūlikā same

20.33

dve mūṣāyāḥ
taijasāvartanī mūṣā .............................
dve bhastrāyāḥ
.........................bhastrā carmaprasevikā
dve āsphoṭanyāḥ
āsphoṭanī vedhanikā ............................
dve muktādivedhinyāḥ
dve kartaryāḥ
.......................kṛpāṇī kartarī same

20.34

dve vṛkṣabhedanyāḥ:
vṛkṣādanī vṛkṣabhedī.............................
dve ṭaṃkasya
........................ṭaṅkaḥ pāṣāṇadāraṇaḥ
dve krakacasya
krakaco'strī karapatram..........................
dve ārāyāḥ:
........................ārā carmaprabhedikā

20.35

trīṇi ayasaḥ pratimāyāḥ:
sūrmī sthūṇāyaḥpratimā...........................
śilpaṃ karma kalādikam
pratimānaṃ pratibimbaṃ pratimā pratiyātanā praticchāyā

20.36

pratikṛtirarcā puṃsi pratinidhiḥ
upamopamānaṃ syāt
vācyaliṅgāḥ samastulyaḥ sadṛkṣaḥ sadṛśaḥ sadṛk

20.37

sādhāraṇaḥ samānaśca ......................
syuruttarapade tvamī
nibhasaṅkāśanīkāśapratīkāśopamādayaḥ

20.38

ekādaśa vetanasya
karmaṇyā tu vidhābhṛtyābhṛtayo bharma vetanam
bharaṇyaṃ bharaṇaṃ mūlyaṃ nirveśaḥ paṇa ityapi

20.39

trayodaśa madyasya
surā halipriyā hālā parisnudruruṇātmajā
ganthottamā prasannerākādambaryaḥ parisnutā

20.40

madirā kaśyamadyo api ..........................
avadaṃśastu bhakṣaṇam
śuṇḍā pānaṃ madasthānam
madhuvārā madhukramāḥ

20.41

madhvāsavo mādhavako madhu mārdvīkamadvayoḥ
maireyamāsavaḥ śīdhuḥ ............................
...................... medako jagalaḥ samau

20.42

saṃdhānaṃ syādabhiṣavaḥ ......................
.................... kiṇvaṃ puṃsi tu nagnahūḥ
kārottaraḥ surāmaṇḍaḥ ......................
...................... āpānaṃ pānagoṣṭhikā

20.43

caṣako'strī pānapātram ............................
dve madyapānakriyāyāḥ
sarako'pyanutarṣaṇam
pañca dyūtakṛtaḥ
dhūrto'kṣadevī kitavo'kṣadhūrto dyūtakṛtsamāḥ

20.44

dve ṛṇādau pratinidhibhūtasya
syūrlagnakāḥ pratibhuvaḥ
dve dyūtakārakasya
sabhikā dyūtakārakāḥ
catvāri dyūtasya
dyūto'striyāmakṣavatī kaitavaṃ paṇa ityapi

20.45

dve paṇasya
paṇo'kṣeṣu glahaḥ
............akṣāstu devanāḥ pāśakāśca te
pariṇāyastu śārīṇāṃ samantānnayane'striyām

20.46

aṣṭāpadaṃ śāriphalam........................
.......................prāṇidyūtaṃ samāhvayaḥ
uktā bhūriyogatvādekasminye'tra yaugikāḥ

20.47

tāddharmyādanyato vṛttāvūhyā liṅgāntare'pi te

20.47-2

kumbhakāra kī strī kumbhakārī| kumbhakāra kā kula
kumbhakāram ādi

20.47-2.p1

ityamarasiṃhakṛtau nāmaliṅgānuśāsane
bhūmyādikāṇḍo dvitīyaḥ sāṅga eva samarthitaḥ

20.47-2.p2

iti śūdravargaḥ

Linked texts (15)