Sudha (Ramashrama) 20
Sudhā (Rāmāśrama) 20
- Language
- Sanskrit
Contents
- 20.47-2 — 2 parts
20.1
atha śūdravargaḥ:
catvāri śūdrasya
śūdrāścāvaravarṇāśca vṛṣalāśca jaghanyajāḥ
ācāṇḍālāttu saṃkīrṇā ambaṣṭhakaraṇādayaḥ
20.2
śūdrāviśostu karaṇaḥ ........................
ambaṣṭho vaiśyādvijanmanoḥ
śūdrākṣatriyayorugraḥ ........................
māgadhaḥ kṣatriyāviśoḥ
20.3
māhiṣyo'ryākṣatriyayoḥ ............................
............................ kṣattāryaśūdrayoḥ sutaḥ
brāhmaṇyāṃ kṣatriyātsūtaḥ ............................
tasyāṃ vaidehako viśaḥ
20.4
rathakārastu māhiṣyātkaraṇyāṃ yasya sambhavaḥ
syāccaṇḍālastu janito brāhmaṇyāṃ vṛṣalena yaḥ
20.5
kāruḥ śilpī ...................................
saṃhataistairdvayoḥ śreṇiḥ sajātibhiḥ
kulakaḥ syātkulaśreṣṭhī ........................
mālākārastu mālikaḥ
20.6
kumbhakāraḥ kulālaḥ syāt........................
palagaṇḍastu lepakaḥ
tantuvāyaḥ kuvindaḥ syāt........................
tantuvāyastu saucikaḥ
20.7
raṅgājīvaścitrakaraḥ ........................
.......................śastramārjo'sidhāvakaḥ
pādūkṛccarmakāraḥ syāt
.......................vyokāro lohakārakaḥ
20.8
nāḍiṃdhamaḥ svarṇakāraḥ kalādo rukmakārake
syācchāṅgikaḥ kāmbavikaḥ .......................
.......................śaulvikastāmrakuṭṭakaḥ
20.9
takṣā tu vardhakistvaṣṭā rathakāraśca kāṣṭhataṭ
grāmādhīno grāmatakṣaḥ............................
........................kauṭatakṣo'nadhīnakaḥ
20.10
kṣurimuṇḍidivākīrtināpitāntāvasāyinaḥ
nirṇejakaḥ syādrajakaḥ............................
........................śauṇḍiko maṇḍahārakaḥ
20.11
jāvālaḥ syādajājīvaḥ........................
........................devājīvastu devalaḥ
syānmāyā śāmbarī........................
.............māyākārastu prātihārikaḥ
20.12
śailālinastu śailūṣā jāyājīvāḥ kṛśāśvinaḥ | bharatā ityapi naṭāḥ........................
.....................cāraṇāstu kuśīlavāḥ
20.13
mārdaṅgikā maurajikāḥ........................
.....................pāṇivādāstu pāṇighāḥ
dve vaiṇavikasya
veṇudhmāḥ syurvaiṇavikāḥ
vīṇāvādāstu vaiṇikāḥ
20.14
jīvāntakaḥ śākunikaḥ
dvau vāgurikajālikau
vaitaṃsikaḥ kauṭikaśca māṃsikaśca samaṃ trayam
20.15
catvāri vaitanikasya
bhṛtako bhṛtibhukkarmakaro vaitaniko'pi saḥ
dve vārtāhāriṇaḥ
vārtāvaho vaivadhikaḥ
dve bhāravāhasya
bhāravāhastu bhārikaḥ
20.16
daśa nīcasya
vivarṇaḥ pāmaro nīcaḥ prākṛtaśca pṛthagjanaḥ
nihīno'pasado jālmaḥ kṣullakaścetaraśca saḥ
20.17
ekādaśa dāsasya
bhṛtye dāseyadāseradāsagopyakaceṭakāḥ
niyojyakiṅkarapraiṣyabhujiṣyaparicārakāḥ
20.19
catvāri paraidhitasya
parācitapariskandaparajātaparaidhitāḥ
audāsīnyena parapoṣitasya
ṣaṭ mandasya
mandastundaparimṛja ālasyaḥ śītako'lasonuṣṇaḥ
ṣaṭ paṭoḥ
dakṣe tu caturapeśalapaṭavaḥ sūtthāna uṣṇāśca
daśa cāṇḍālasya
caṇḍālaplavamātaṅgadivākīrtijanaṅgamāḥ
20.20
niṣādaśvapacāvantevāsicāṇḍālapukkasāḥ
bhedāḥ kirātaśabarapulindā mlecchajātayaḥ
20.21
vyādho mṛgavadhājīvo mṛgayurlubdhako'pi saḥ
kauleyakaḥ sārameyaḥ kukkuro mṛgadaṃśakaḥ
20.22
śunako bhaṣakaḥ śvā syāt·····················
alarkastu sa yogitaḥ
śvā viśvakadrurmṛgayākuśalaḥ ················
························saramā śunī
20.23
viṭcaraḥ sūkaro grāmyaḥ······················
························varkastaruṇaḥ paśuḥ
ācchodanaṃ mṛgavyaṃ syādākheṭo mṛgayā striyām
20.24
dakṣiṇārurlubdhyogāddakṣiṇermā kuraṅgakaḥ
cauraikāgārikastenadasyutaskaramoṣakāḥ
20.25
prātirodhiparāskandipāṭaccaramalimlucāḥ
caurikā stainyacaurye ca steyam ..................
.......................loptaṃ tu taddhanam
20.26
vītaṃsastūpakaraṇaṃ bandhane mṛgapakṣiṇām
unmāthaḥ kūṭayantraṃ syāt ..................
.......................vāgurā mṛgabandhanī
20.27
śulbaṃ varāṭakaḥ strī tu rajjustriṣu vaṭī guṇaḥ
udghāṭanaṃ ghaṭīyantraṃ salilodvāhanaṃ praheḥ
20.28
puṃsi vemā vāpadaṇḍaḥ.......................
.......................sūtrāṇi nari tantavaḥ
dve vyūteḥ
vāṇirvyūti striyau tulye......................
ekaṃ lepyādikarmaṇaḥ
.................. pustaṃ lepyādikarmaṇi
20.29
dve pāñcālikāyāḥ
pañcālikā putrikā syādvastradantādibhiḥ kṛtā
jatutrapuvikāre tu jātuṣaṃ trāpuṣaṃ triṣu
catvāri peṭakasya
piṭakaḥ peṭakaḥ peṭā mañjūṣā......................
dve bhārayaṣṭeḥ
.............................atha vihaṃgikā
20.30
bhārayaṣṭiḥ..............................
dve śikyasya
.............tadālambi śikyaṃ kācaḥ............
trīṇi upānahaḥ
...............................atha pādukā
pādūrupānatstrī.............................
ekamanupadīnāyāḥ
.................saivānupadīnā padāyatā
20.31
nadhrī vardhrīṃ varatrā syāt.........................
ekaṃ aśvādestāḍanyā rajjoḥ
...........................aśvādestāḍanī kaśā
trīṇi antyajavīṇāyāḥ
cāṇḍālikā tu kaṇḍolavīṇā cāṇḍālavallakī
20.32
dve svarṇakāralohaśalākāyāḥ
nārācī syādeṣaṇikā.............
trīṇi nikaṣasya
.........................śāṇastu nikaṣaḥ kaṣaḥ
dve vraścanāyāḥ
vṛścanaḥ patraparaśuḥ.......................
dve īṣikāyāḥ
.....................eṣikā tūlikā same
20.33
dve mūṣāyāḥ
taijasāvartanī mūṣā .............................
dve bhastrāyāḥ
.........................bhastrā carmaprasevikā
dve āsphoṭanyāḥ
āsphoṭanī vedhanikā ............................
dve muktādivedhinyāḥ
dve kartaryāḥ
.......................kṛpāṇī kartarī same
20.34
dve vṛkṣabhedanyāḥ:
vṛkṣādanī vṛkṣabhedī.............................
dve ṭaṃkasya
........................ṭaṅkaḥ pāṣāṇadāraṇaḥ
dve krakacasya
krakaco'strī karapatram..........................
dve ārāyāḥ:
........................ārā carmaprabhedikā
20.35
trīṇi ayasaḥ pratimāyāḥ:
sūrmī sthūṇāyaḥpratimā...........................
śilpaṃ karma kalādikam
pratimānaṃ pratibimbaṃ pratimā pratiyātanā praticchāyā
20.36
pratikṛtirarcā puṃsi pratinidhiḥ
upamopamānaṃ syāt
vācyaliṅgāḥ samastulyaḥ sadṛkṣaḥ sadṛśaḥ sadṛk
20.37
sādhāraṇaḥ samānaśca ......................
syuruttarapade tvamī
nibhasaṅkāśanīkāśapratīkāśopamādayaḥ
20.38
ekādaśa vetanasya
karmaṇyā tu vidhābhṛtyābhṛtayo bharma vetanam
bharaṇyaṃ bharaṇaṃ mūlyaṃ nirveśaḥ paṇa ityapi
20.39
trayodaśa madyasya
surā halipriyā hālā parisnudruruṇātmajā
ganthottamā prasannerākādambaryaḥ parisnutā
20.40
madirā kaśyamadyo api ..........................
avadaṃśastu bhakṣaṇam
śuṇḍā pānaṃ madasthānam
madhuvārā madhukramāḥ
20.41
madhvāsavo mādhavako madhu mārdvīkamadvayoḥ
maireyamāsavaḥ śīdhuḥ ............................
...................... medako jagalaḥ samau
20.42
saṃdhānaṃ syādabhiṣavaḥ ......................
.................... kiṇvaṃ puṃsi tu nagnahūḥ
kārottaraḥ surāmaṇḍaḥ ......................
...................... āpānaṃ pānagoṣṭhikā
20.43
caṣako'strī pānapātram ............................
dve madyapānakriyāyāḥ
sarako'pyanutarṣaṇam
pañca dyūtakṛtaḥ
dhūrto'kṣadevī kitavo'kṣadhūrto dyūtakṛtsamāḥ
20.44
dve ṛṇādau pratinidhibhūtasya
syūrlagnakāḥ pratibhuvaḥ
dve dyūtakārakasya
sabhikā dyūtakārakāḥ
catvāri dyūtasya
dyūto'striyāmakṣavatī kaitavaṃ paṇa ityapi
20.45
dve paṇasya
paṇo'kṣeṣu glahaḥ
............akṣāstu devanāḥ pāśakāśca te
pariṇāyastu śārīṇāṃ samantānnayane'striyām
20.46
aṣṭāpadaṃ śāriphalam........................
.......................prāṇidyūtaṃ samāhvayaḥ
uktā bhūriyogatvādekasminye'tra yaugikāḥ
20.47
tāddharmyādanyato vṛttāvūhyā liṅgāntare'pi te
20.47-2
kumbhakāra kī strī kumbhakārī| kumbhakāra kā kula
kumbhakāram ādi
20.47-2.p1
ityamarasiṃhakṛtau nāmaliṅgānuśāsane
bhūmyādikāṇḍo dvitīyaḥ sāṅga eva samarthitaḥ
20.47-2.p2
iti śūdravargaḥ
Linked texts (15)
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Nāmaliṅgānuśāsana Amarakośa — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Kalpadrukośa — Keśavabhaṭṭa 1635, Sanskrit
- Kalpatarukośa — Keśava, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Vaijayantīkośa (Yādavaprakāśa) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Kośakalpataru — Viśvanātha, Sanskrit
- Śabdaratnākara (Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa) — Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa, Sanskrit
- Abhidhānaratnamālā — Halāyudha (lexicographer), Sanskrit
- Amaramaṇḍana — Śaṅkukavi 1745, Sanskrit