Sudha (Ramashrama) 21
Sudhā (Rāmāśrama) 21
- Language
- Sanskrit
21.1
iti dvitīyaṃ kāṇḍaṃ samāptam
tṛtīyaṃ kāṇḍam
viśeṣyanighnaiḥ saṅkīrṇairnānārthairavyayairapi
liṅgādisaṃgrahairvargāḥ sāmānye vargasaṃśrayāḥ
21.2
strīdārādyairyadviśeṣyaṃ yādṛśaiḥ prastutaṃ padaiḥ
guṇadravyakriyāśabdāstathā syustasya bhedakāḥ
21.3
trīṇi bhāgyasampannasya
sukṛtī puṇyavāndhanyaḥ.................
dve udāracetasaḥ
.............................mahecchastu mahāśayaḥ
dve praśastacetasaḥ
hṛdayāluḥ suhṛdayaḥ.............................
dve durāpe'pi kṛtye'dhyavasitakriyasya
mahotsāho mahodyamaḥ
21.4
daśa pravīṇasya
pravīṇe nipuṇābhijñavijñaniṣṇātaśikṣitāḥ
vaijñānikaḥ kṛtamukhaḥ kṛtī kuśala ityapi
21.5
śikṣite triṣu| kṣeme ca sukṛte cāpi paryāptau ca napuṃsakam' iti viśvamedinyau|| (10) || || daśa kuśalasya
dve mānyasya
pūjyaḥ pratīkṣyaḥ ..............................
dve saṃśayāpannacetasaḥ
.............sāṃśayikaḥ saṃśayāpannamānasaḥ
trīṇi dakṣiṇārhasya
dakṣiṇeyo dakṣiṇārhastatra dakṣiṇya ityapi
21.6
catvāri dānaśūrasya
syurvadānyasthūlalakṣyadānaśauṇḍā bahuprade
jaivātṛkaḥ syādāyuṣmān…………………………
…………………antarvāṇistu śāstravit
21.7
parīkṣakaḥ kāraṇikaḥ…………………………
…………………………varadastu samardhakaḥ
catvāri prasannacetasaḥ:
harṣamāṇo vikurvāṇaḥ pramanā hṛṣṭamānasaḥ
21.8
trīṇi vyākulacetasaḥ:
durmanā vimanā antarmanāḥ syāt…………………
…………………………utka unmanāḥ
dakṣiṇe saralodārau.........................
.......................sukalo dātṛbhoktari
21.9
tatpare prasitāsaktau.............................
pratīte prathitakhyātavittavijñātaviśrutāḥ
21.10
guṇaiḥ pratīte tu kṛtalakṣaṇāhatalakṣaṇau
ibhya āḍhyo dhanī·····························
··········svāmī tvīśvaraḥ patirīśitā
21.11
adhibhūrnāyako netā prabhuḥ parivṛḍho'dhipaḥ
adhikarddhiḥ samṛddhaḥ syāt·························
····················kuṭumbavyāpṛtastu yaḥ
21.12
syādabhyāgārikastasminnupādhiśca pumānayam
varāṅgarūpopeto yaḥ siṃhasaṃhanano hi saḥ
21.13
yaḥ sattvasampadāyukto vyasane'pi kāryāsaktastasya
nirvāryaḥ kāryakartā yaḥ sampatan sattvasampadā
dve mūkasya
avāci mūkaḥ॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰
dve pitṛtulyasya
॰॰॰॰॰॰॰॰॰atha manojavaḥ sa pitṛsannibhaḥ
21.14
ekamādarapūrvakālaṃkṛtakanyāpradasya
satkṛtyālaṃkṛtāṃ kanyāṃ yo dadāti sa kūkudaḥ
catvāri lakṣmīvataḥ
lakṣmīvāṃllakṣmaṇaḥ śrīlaḥ śrīmān॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰
dve vatsalasya
॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰snigdhastu vatsalaḥ
21.15
catvāri kṛpāloḥ
syāddayāluḥ kāruṇikaḥ kṛpāluḥ sūrataḥ samāḥ
pañca svataṃtrasya
svatantro'pāvṛtaḥ svairī svacchando niravagrahaḥ
21.16
catvāri parādhīnasya
paratantraḥ parādhīnaḥ paravānnāthavānapi
pañca adhīnasya
adhīnā nija āyatto'svacchando gṛhyako'pyasau
21.17
khalapūḥ syādbahukaraḥ·····················
dve yaḥ svalpakālasādhyaṃ kāryaṃ cireṇa karoti
tasyālasaviśeṣasya
·························dīrghasūtraścirakriyaḥ
jālmo'samīkṣyakārī syāt|| ·································
kuṇṭho mandaḥ kriyāsu yaḥ
21.18
karmakṣamo'laṅkarmīṇaḥ ·································
·································kriyāvān karmasūdyataḥ
sa kārmaḥ karmaśīlo yaḥ ·································
·································karmaśūrastu karmaṭhaḥ
21.19
bharaṇyabhukkarmakaraḥ ·································
·································karmakārastu tatkriyaḥ
yo vetanaṃ vinā karma karoti tasya ekam
dve mṛtamuddiśya snātasya
apasnāto mṛtasnātaḥ ........................
dve matsyamāṃsabhakṣaṇaśīlasya
...............āmiṣāśī tu śauṣkalaḥ
21.20
catvāri bubhukṣitasya
bubhukṣitaḥ syātkṣudhito jighatsuraśanāyitaḥ
dve parānnopajīvinaḥ
parānnaḥ paripiṇḍādaḥ ............................
trīṇi bhakṣaṇaśīlasya
.....................bhakṣako ghasmaro'dvaraḥ
21.21
dve bubhukṣayātyantapīḍitasya
ādyūnaḥ syādaudariko vijigīṣāvivarjite
dve svodarabharaṇaśīlasya
ubhau tvātmambhariḥ kukṣiṃbhariḥ svodarapūrake
21.22
dve sarvānnabhojinaḥ
sarvānnīnastu sarvānnabhojī·················
pañca lubdhasya
·································gṛdhnustu gardhanaḥ
lubgho'bhilāṣukastṛṣṇak·················
dve atiśayalubdhasya
·························samau lolupalolubhau
21.23
dve unmādaśīlasya
unmadastūnmadiṣṇuḥ syāt·····················
dve durvinītasya
·························avinītaḥ samuddhataḥ
catvāri mattasya
matte śauṇḍotkaṭakṣībāḥ·····················
nava kāmukasya
·················kāmuke kamitānukaḥ
21.24
kamraḥ kāmayitābhīkaḥ kamanaḥ kāmano'bhikaḥ
catvāri vacanagrāhiṇaḥ
vidheyo vinayagrāhī vacanesthita āśravaḥ
21.25
dve vaśaṃgatasya
vaśyaḥ praṇeyaḥ ..............................
trīṇi vinītasya
nibhṛtavinītapraśritāḥ samāḥ
trīṇi avinītasya
dhṛṣṭe dhṛṣṇagivayātaśca ..............................
dve sapratibhasya
.................pragalbhaḥ pratibhānvite
21.26
dve salajjasya
syādadhṛṣṭe tu śālīnaḥ ..............................
dve parakīyadharmārdau prāptāścaryasya
vilakṣo vismayānvite
dve kātarasya
adhīre kātaraḥ
catvāri bhīroḥ
traste bhīrubhīrukabhīlukāḥ
21.27
dve vāñchāśīlasya
āśaṃsurāśaṃsitari
dve grahaṇaśīlasya
gṛhayālurgahītari
ekaṃ śraddhayā yuktasya
śraddhāluḥ śraddhayā yukte
dve patanaśīlasya
patayāluśca pātuke
21.28
dve lajjāvataḥ
lajjāśīlo'patrapiṣṇuḥ
dve vandanaśīlasya
vandārurabhivādake
śarārurghātuko hiṃsraḥ ........................
syādvardhiṣṇuśca vardhanaḥ
21.29
utpatiṣṇustūtpatitā ........................
alaṅkariṣṇustu maṇḍanaḥ
bhūṣṇurbhaviṣṇurbhavitā ........................
vartiṣṇurvartanaḥ samau
21.30
nirākariṣṇuḥ kṣipnuḥ syāt ....................
sāndrasnigdhastu meduraḥ
trīṇi jñātuḥ
jñātā tu viduro vinduḥ··························
dve vikasanaśīlasya
··················vikāsī tu vikasvaraḥ
21.31
catvāri prasaraṇaśīlasya
visṛtvaro visṛmaraḥ prasārī ca visāriṇi
ṣaṭ kṣamāśīlasya
sahiṣṇuḥ sahanaḥ kṣantā titikṣuḥ kṣamitā kṣamī
21.32
trīṇi kopaśīlasya
krodhano'marṣaṇaḥ kopī··························
dve atikrodhaśīlasya
································caṇḍastvatyantakopanaḥ
dve jāgaraṇaśīlasya
jāgarūko jāgaritā··························
dve nidrāghūrṇitasya
ghūrṇitaḥ pracalāyitaḥ
21.33
trīṇi nidrāśīlasya
svapnak śayālurnidrāluḥ ...........................
dve suptasya
nidrāṇaśayitau samau
dve vimukhasya
parāṅmukhaḥ parācīnaḥ ...................
dve adhomukhasya
syādavāṅkhyadhomukhaḥ
21.34
ekaṃ devapūjakasya
devānañcati devadryaṅ...........................
ekaṃ viṣvaggamanaśīlasya
viṣvadryaṅ viṣvagañcati
ekaṃ sahagamanaśīlasya
yaḥ sahāñcati sadhryaṅ saḥ.........................
ekaṃ yastiro'ñcati tasya
.............sa tiryaṅ yastiro'ñcati
21.35
trīṇi vakruḥ
vado vadāvado vaktā.............................
dve anavadyodgāmavādinaḥ
vāgīśo vākpatiḥ samau
naiyāyikasya bahubhāṣikasya dve dve
vācoyuktipaṭurvāgmī vāvadūko'tivaktari
21.36
catvāri nindbhāṣaṇaśīlasya
syājjalpākastu vācālo vācāṭo bahugarhyavāk
trīṇi apriyavādinaḥ
durmukhe mukharābaddhamukhau
dve priyaṃvadasya
śaklaḥ priyaṃvade
21.37
dve aspaṣṭabhāṣiṇaḥ
lohalaḥ syādasphuṭavāg
dve garhyavādinaḥ
garhyavādī tu kadvadaḥ
samau kuvādakucarau.........................
.............syādasaumyasvaro'svaraḥ
21.38
ravaṇaḥ śabdanaḥ..............................
nāndīvādī nāndīkaraḥ samau
jaḍo'jñe.................................
.........eḍamūkastu vaktuṃ śrotumaśikṣite
21.39
tūṣṇīṃśīlastu tūṣṇīkaḥ.........................
nagno'vāsā digambaraḥ
niṣkāsito'vakṛṣṭaḥ syāt...................
apadhvastastu dhikkṛtaḥ
21.40
āttagarvo'bhibhūtaḥ syāt...................
dāpitaḥ sādhitaḥ samau
pratyādiṣṭo nirastaḥ syātpratyākhyāto nirākṛtaḥ
21.41
nikṛtaḥ syādviprakṛtaḥ...................
vipralabdhastu vañcitaḥ
manohataḥ pratihataḥ pratibaddho hataśca saḥ
21.42
adhikṣiptaḥ pratikṣiptaḥ·························
·························baddhe kīlitasaṃyatau
āpanna āpatprāptaḥ syāt·················
·················kāṃdiśīko bhayadrutaḥ
21.43
ākṣāritaḥ kṣārito'bhiśaste·····················
saṅkasuko'sthire
dve vyasanapīḍitasya
vyasanārtoparaktau dvau..........................
dve śokādibhiritikartavyatāmūḍhasya
..............vihastavyākulau samau
21.44
dve śokādinā gātrabhaṅgaṃ prāptasya
viklavo vihvalaḥ:................................
dve āsannamaraṇadūṣitabuddheḥ
.........................syāttu vivaśo'riṣṭaduṣṭadhīḥ
dve kaśāghātayogyasya
kaśyaḥ kaśārhe.................................
ekaṃ jighāṃsoḥ
saṃnaddhe tvātatāyī vadhodyate
21.45
dve dveṣārhasya
dveṣye tvakṣigataḥ:................................
dve vadhārhasya
vadhyaḥ śīrṣacchedya imau samau
viṣyo viṣeṇa yo vadhyaḥ ·························
·················musalyo musalena yaḥ
21.46
śiśvidāno'kṛṣṇakarmā ·························
·························capalaścikuraḥ samau
doṣaikadṛk purobhāgī ·························
·················nikṛtastvanṛjuḥ śaṭhaḥ
21.47
karṇejapaḥ sūcakaḥ syāt ·························
trayaṃ parasparaṃ bhedanaśīlasya
• piśuno durjanaḥ khalaḥ
catvāri krūrasya
nṛśaṃso ghātukaḥ krūraḥ pāpaḥ
dve pratāraṇaśīlasya
dhūrtastu vañcakaḥ
21.48
ṣaṇmūrkhasya
ajñe mūḍhayathājātamūrkhavaidheyabāliśāḥ
pañca kṛpaṇasya
kadaryeṃ kṛpaṇakṣudrakiṃpacānamitaṃpacāḥ
21.49
pañca kṛpaṇasya
pañca daridrasya
niḥsvastu durvidho dīno daridro durgato'pi saḥ
pañca yācakasya
vanīyako yācanako mārgaṇo yācakārthinau
21.50
dve ahaṃkāriṇaḥ
ahaṃkāravānahaṃyuḥ ............................
dve śubhānvitasya
............................śubhaṃyustu śubhānvitaḥ
ekaṃ devānām
dvivyopapādukā devāḥ............................
nṛgavādyā jarāyujāḥ
21.51
svedajāḥ kṛmidaṃśādyāḥ
pakṣisarpādayo'ṇḍajāḥ
udbhidastarugulmādyāḥ
udbhidudbhijjamudbhidam
21.52
sundaraṃ ruciraṃ cāru suṣamaṃ sādhu śobhanam
kāntaṃ manoramaṃ rucyaṃ manojñaṃ mañju mañjulam
21.53
ekaṃ yasya darśanāddṛṅmanasostṛptirnāsti tasya
tadasecanakaṃ tṛpternāstyanto yasya darśanāt
ṣaḍabhīṣṭasya
abhīṣṭe'bhīpsitaṃ hṛdyaṃ dayitaṃ vallabhaṃ priyam
21.54
trayodaśādhamasya
nikṛṣṭapratikṛṣṭāvariphayāpyāvamādhamāḥ
kupūyakutsitāvadyakheṭagarhāṇakāḥ samāḥ
21.55
catvāryanujjvalasya
malīmasaṃ tu malinaṃ kaccaraṃ maladūṣitam
trīṇi pavitrasya
pūtaṃ pavitraṃ medhyaṃ ca………………………………
ekaṃ svabhāvato nirmalasya
vīdhraṃ tu vimalātmakam
21.56
pañca mṛṣṭasya
nirṇiktaṃ śodhitaṃ mṛṣṭaṃ niḥśodhyamanavaskaram
dve nirvalasya
asāraṃ phalgu………………………………………
śūnyaṃ tu vaśikaṃ tucchariktake
21.57
klībe pradhānaṃ pramukhaṃ pravekānuttamottamāḥ
mukhyavaryavareṇyāśca pravarhanivarādhyavat
21.58
parādhyāṃgraprāgraharaprāgryāgrīyamagriyam
śreyāñśreṣṭhaḥ puṣkalaḥ syātsattamaścātiśobhane
21.59
ete śreṣṭhārthavācakāḥ
syuruttarapade vyāghrapuṅgavarṣabhakuñjarāḥ
siṃhaśārdūlanāgādyāḥ puṃsi śreṣṭhārthagocarāḥ
21.60
trīṇyapradhānasya
aprāyyaṃ dvayahīne dve apradhānopasarjane
nava viśālasya
viśaṅkaṭaṃ pṛthu bṛhadviśālaṃ pṛthulaṃ mahat
21.61
vaḍroruvipulam
catvāri sthūlasya
pīnapīvnī na sthūlapīvare
trīṇyalpasya ekādaśa sūkṣmasya ca
stokālpakṣullakāḥ ślakṣṇaṃ sūkṣmaṃ dabhraṃ kṛśaṃ tanu
21.62
striyāṃ mātrāntruṭī puṃsi lavaleśakaṇāṇavaḥ
atyalpe'lpiṣṭhamalpīyaḥ kanīyo'ṇīya ityapi
21.63
prabhūtaṃ pracuraṃ prājyamadabhraṃ bahulaṃ bahu
puruhaṃ puru bhūyiṣṭhaṃ sphiraṃ bhūyaśca bhūri ca
21.64
yeṣāṃ saṃdhyeyānāṃ saṃkhyā śatāt sahasrācca
parāsteṣāmekaikam
paraśśatādyāste yeṣāṃ parā saṃkhyā śatādikāt
dve gaṇayituṃ śakyasya
gaṇanīye tu gaṇyam...........................
dve gaṇitasya
.....................saṃkhyātaṃ gaṇitam................
caturdaśa samagrasya
...............atha samaṃ sarvam
21.65
viśvamaśeṣaṃ kṛtsnaṃ samastanikhilākhilāni niḥśeṣam
samagraṃ sakalaṃ pūrṇamakhaṇḍaṃ syādanūnake
21.66
caturdaśa samagrasya
ghanaṃ nirantaraṃ sāndram……………………………
……………………………pelavaṃ viralaṃ tanu
samīpe nikaṭāsannasannikṛṣṭasanīḍavat
21.67
sadeśābhyāśasavidhasamaryādasaveśavat
upakaṇṭhāntikābhyarṇābhyagrā apyabhitovyayam
21.68
saṃsakte tvavyavahitamapaṭāntaramityapi
nediṣṭhamantikatamam ............................
syādūraṃ viprakṛṣṭakam
21.69
davīyaśca daviṣṭhaṃ ca sudūre ............................
dīrghamāyatam
vartulaṃ nistalaṃ vṛttam ............................
bandhuraṃ tunnatānatam
21.70
ṣaṭ unnatasya
uccaprāṃśūnnatodagrocchritāstuṅge……………………
pañca hrasvasya
……………………………atha vāmane
nyagnīcakharvahrasvāḥ syuḥ……………………
trīṇyadhomukhasya
……………………avāgre'vatatānanate
21.71
ekādaśa vakrasya
arālaṃ vṛjinaṃ jihmamūrmimatkuñcitaṃ natam
āviddhaṃ kuṭilaṃ bhugnaṃ vellitaṃ vakramityapi
21.72
trīṇyavakrasya
ṛjāvajihyapraguṇau
trīṇyākulasya
vyaste tvapraguṇākulau
pañca nityasya
śāśvatastu dhruvo nityasadātanasanātanāḥ
21.73
trīṇyatisthirasya
sthāsnu sthirataraḥ stheyān
ekaṃ niścalasya
ekarūpatayā tu yaḥ
kālavyāpī sa kūṭasthaḥ
dve acarasya
.......................sthāvaro jaṅgametaraḥ
21.74
ṣaṭ carasya
cariṣṇujaṅgamacaraṃ trasamiṅgaṃ carācaram
trīṇi kampanaśīlasya cañcalasya ca sapta
calanaṃ kampanaṃ kamraṃ calaṃ lolaṃ calācalam
21.75
cañcalaṃ taralaṃ caiva pariplavapariplave
dve adhikasya
atiriktaḥ samadhikaḥ ..........................
dve dṛḍhasandhānayuktasya
.......................dṛḍhasaṃdhistu saṃhataḥ
21.76
nava kaṭhinasya
kakkhaṭaṃ kaṭhinaṃ krūraṃ kaṭhoraṃ niṣṭhuraṃ dṛḍham
jaraṭhaṃ mūrtimanmūrtam.......................
trīṇi pravṛddhasya
pravṛddhaṃ prauḍhamedhitam
21.77
pañca purātanasya
purāṇe pratanapralpurātanacirantanāḥ
sapta nūtanasya
pratyagro'bhinavo navyo navīno nūtano navaḥ
21.78
nūlśca
catvāri komalasya
sukumāraṃ tu komalaṃ mṛdulaṃ mṛdu
anvaganvakṣamanuge'nupadaṃ klibamavyayam
21.79
pratyakṣaṃ syādaindriyakam.........................
.........................apratyakṣamatīndriyam
ekatāno'nanyavṛttirekāgraikāyanāvapi
21.80
apyekasarga ekāgryo'pyekāyanagato'pi ca
puṃsyādiḥ pūrvapaurastyaprathamādyāḥ...............
.........................athāstriyām
21.81
anto jaghanyaṃ caramamantyapāścātyapaścimam
dve vyarthasya
moghaṃ nirarthakam
catvāri spaṣṭasya
spaṣṭaṃ sphuṭaṃ pravyaktamulbaṇam
21.82
dve sāmānyasya
sādhāraṇaṃ tu sāmānyam
trīṇyasahāyasya
ekākī tveka ekakaḥ
ṣaḍ bhinnārthakasya
bhinnārthakā anyatara ekastvo'nyetarāvapi
21.83
dve bahuvidhasya
uccāvacaṃ naikabhedam·····································
dve tūrṇasya
·····························uccaṇḍamavilambitam
dve marmabhedinaḥ
aruṃtudaṃ tu marmaspṛk·························
dve nirbādhasya
····················abādhaṃ tu nirargalam
21.84
catvāri viparītasya
prasavyaṃ pratikūlaṃ syādapasavyamapaṣṭhu ca
ekaṃ vāmaśarīrasya
vāmaṃ śarīre savyaṃ syāt·························
ekaṃ dakṣiṇaśarīrasya
·························apasavyaṃ tu dakṣiṇe
21.85
saṃkaṭaṃ nā tu saṃbādhaḥ ..............................
kalilaṃ gahanaṃ same
saṃkīrṇaṃ saṃkulākīrṇe ..............................
muṇḍitaṃ parivāpitam
21.86
granthite saṃditaṃ dṛbdham ..............................
visṛtaṃ vistṛtaṃ tatam
antargataṃ vismṛtaṃ syāt·····················
·····················prāptapraṇihite same
21.87
vellitapreṅkhitādhūtacalitākampitā dhute
nuttanunnāstaniṣcyūtāviddhakṣipteritāḥ samāḥ
21.88
parikṣiptaṃ tu nivṛtam·························
·························mūṣitaṃ muṣitārthakam
dve prasaraṇayuktasya
pravṛddhaprasṛte
dve nikṣiptasya
nyastanisṛṣṭe
dve abhyavartitasya
guṇitāhate
21.89
dve samṛddhasya
nidigdhopacite
dve gopanayuktasya
gūḍhagupte
dve dhūliliptasya
guṇḍitarūṣite
dve dravībhūtasya
drutāvadīrṇe
dve uttolitasya śabvādeḥ
udyūrṇodyate
dve śikye sthāpitasya
.........................kācitaśikyite
21.90
dve nāsikayā gṛhītagandhasya puṣpādeḥ
ghrāṇaghrāte.......................................
dve viliptasya
...............digdhalipte.............................
dve unnītasya kūpāderjalādeḥ
.............................samudaktoddhṛte same
pañca veṣṭitasya
veṣṭitaṃ syādvalayitaṃ saṃvītaṃ ruddhamāvṛtam
21.11-2
dve vyathitasya
rugṇaṃ bhugne.................................
catvāri śāṇādinā tīkṣṇīkṛtasya śastrādeḥ
.............atha niśitakṣṇutaśātāni tejite
ekaṃ vināśonmukhasya
syādvināśonmukhaṃ pakvam
trīṇi lajjitasya
hīṇahītau tu lajjite
21.12-2
trīṇi kṛtāvaraṇasya
vṛtte tu vṛttavāvṛttau
dve saṃyogaṃ prāpitasya
saṃyojita upāhitaḥ
trīṇi prāptuṃ śakyasya
prāpyaṃ gamyaṃ samāsādyam
catvāri prastutasya
syannaṃ rīṇaṃ snutaṃ snute
21.93
saṃgūḍhaḥ syātsaṃkalitaḥ ............................
...................... avagītaḥ khyātagarhaṇaḥ
vividhaḥ svādbahuvidho nānārūpaḥ pṛthagvidhaḥ
21.94
avarīṇo dhikkṛtaścāpi ............................
............................ avadhvasto'vacūrṇitaḥ
anāyāsakṛtaṃ phāṇṭam............................
............................ svanitaṃ dhvanitaṃ same
21.95
baddhe saṃdānitaṃ mūtamuditaṃ saṃditaṃ sitam
dve sākalyena pakvasya
niṣpakvaṃ kvathitam......................
kṣīrādīnāṃ pākasyaikam
pāke kṣīrājyapayasāṃ śṛtam
21.96
munivahnyādau prayujyamānasya śabdaviśeṣasyaikam
nirvāṇo munivahnyādau..........................
ekaṃ gatānilasya
nirvātastu gatānile
dve pākaṃ prāptasya
pakvaṃ pariṇate...........................
dve kṛtapurīṣotsargasya
...............gūnaṃ hannre............................
dve kṛtamūtrotsargasya
...............................mīḍhaṃ tu mūtrite
21.17-2
puṣṭe tu puṣitam
soḍho kṣāntam
udvāntamudgate
dāntastu damite
śāntaḥ śamite
prārthito'rditaḥ
21.18-2
jñaptastu jñapite
channaśchādite
dve ācchāditasya
dve pūjitasya
.................................pūjite'ñcitaḥ
dve pūrṇasya
pūrṇastu pūrite.................................
dve kleśaṃ prāptasya
.............kliṣṭaḥ kliśite...................
dve samāptasya
...........................avasite sitaḥ
21.19-2
catvāri dagdhasya
pruṣṭapluṣṭoṣitā dagdhe...............................
trīṇi tanūkṛtasya
...........................taṣṭatvaṣṭau tanūkṛte
trīṇi viddhasya
vedhitacchidritau viddhe...........................
trīṇi prāptavicārasya
...........................vinnavittau vicārite
21.100
niṣprabhe vigatārokau
vilīne vidrutadrutau
siddhe nirvṛttaniṣpannau
dārite bhinnabheditau
21.102
ūtaṃ syūtamutaṃ ceti tritayaṃ tantusaṃtate
ṣaḍarcitasya
syādarhite namasyitanamasitamapacāyitārcitāpacitam
catvāri śuśrūṣitasya
varivasite varivasthitamupāsitaṃ copacaritaṃ ca
pañca santāpitasya
saṃtāpitasaṃtaptau dhūpitadhūpāyitau ca dūnaśca
21.103
ṣaṭ pramuditasya
hṛṣṭe mattastṛptaḥ prahlavaḥ pramuditaḥ prītaḥ
aṣṭau khaṇḍitasya
chinnaṃ chātaṃ lūnaṃ kṛttaṃ dātaṃ ditaṃ chitaṃ vṛkṇam
21.104
sapta cyutasya
trastaṃ dhvastaṃ bhraṣṭaṃ skannaṃ pannaṃ cyutaṃ galitam
ṣaṭ prāptasya
labdhaṃ prāptaṃ vitnaṃ bhāāvitamāsāditañca bhūñja
21.108
pañca gaveṣitasya
anveṣitaṃ gaveṣitamanviṣṭaṃ mārgitaṃ mṛgitam
sapta ārdrasya
ārdraṃ sārdraṃ klinnaṃ timitaṃ stimitaṃ samunnamu
bhīgī vastu ke 7 nāma-1. ārdra, 2. sārdra, 3. klinna,
ṣaṭ rakṣitasya
trāṇaṃ trātaṃ rakṣitamavitaṃ gopāyitaṃ ca guptaṃ ca
pañca apamānitasya
avagaṇitamavamatāvajñāte'vamānitañca paribhūte
ṣaṭ utsṛṣṭasya
tyaktaṃ hīnaṃ vidhutaṃ samujjhitaṃ dhūtamutsṛṣṭam
ṣaḍabhihitavākyasya
uktaṃ bhāṣitamuditañjalpitamākhyātamabhihitaṃ lapitam
sapta avagatasya
buddhaṃ budhitaṃ manitaṃ viditaṃ pratipannamavasitāvagate
ekādaśa aṅgīkṛtasya
ūrīkṛtamurarīkṛtamaṅgīkṛtamāśrutaṃ pratijñātam
21.111
saṃgīrṇaviditasaṃśrutasamāhitopaśrutopagatam
dvādaśa stutārthanām
īlitaśastapaṇāyitapanāyitapraṇutapaṇitapanitāni
api gīrṇavarṇitābhiṣṭuteḍitāni stutārthāni
caturdaśa khāditasya
bhakṣitacarvitaliptapratyavasitagilitakhāditapsātam
abhyavahatānnajagdhaprastaglastāśitaṃ bhukte
kṣepiṣṭhādayaḥ kṣiprādīnāṃ prakṛṣṭārthakāḥ
kṣepiṣṭhakṣodiṣṭhapreṣṭhavariṣṭhasthaviṣṭhabaṃhiṣṭhāḥ
21.112
kṣiprakṣudrābhīpsitapṛthupīvarabahuprakarṣārthāḥ
vāḍhādīnāmatiśayārthe sādhiṣṭhādayaḥ syuḥ
sādhiṣṭhadrāghiṣṭhaspheṣṭhagariṣṭhahsiṣṭhavṛndiṣṭhāḥ
Linked texts (15)
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Alaṅkāramaṇihāra — Śrīkṛṣṇa, Sanskrit
- Ānandavṛndāvanacampū — Kavikarṇapūra 1560, Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Nāmaliṅgānuśāsana Amarakośa — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Kalpadrukośa — Keśavabhaṭṭa 1635, Sanskrit
- Kalpatarukośa — Keśava, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Sañjīvanī — Mallinātha, Sanskrit
- Śabdaratnākara (Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa) — Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa, Sanskrit