Pramāṇa · Search · About · API

Sudha (Ramashrama) 3: atha kālavargaḥ

Sudhā (Rāmāśrama) 3

Language
Sanskrit

Contents

atha kālavargaḥ

3.1

catvāri sāmānyakālasya
kālo diṣṭo'pyanehāpi samayo'pi.......
sāmānyakālasya
dve pratipatteḥ
atha pakṣatiḥ
pratipad dve ime strītve
eka sāmānyatitheḥ
tadādyāstayo dvayoḥ

3.2

pañca dinasya
ghasro dināhanī va| tu klībe divasavāsarau
ṣaṭ prabhātasya
pratyūṣo'harmukhaṃ kalyamuṣaḥpratyuṣasī api

3.3

prabhātaṃ ca
kalyāṇavacane'pi ca|| upāyavacane'pi syāttriṣu madhye tu
yoṣiti'|| ( 3 )
ekaṃ dināntasya
...............dinānte tu sāyaḥ............
dve sandhyāyā:
...........................saṃdhyā pitṛprasūḥ
ekaṃ dinādyantamadhyānām
prāhṇāparāhṇamadhyāhnātrisaṃdhyam................
dvādaśa rātreḥ
.................................atha śarvarī

3.4

niśā niśīthinī rātristriyāmā kṣaṇadā kṣapā
vibhāvarītamisvinyau rajanī yāminī tamī

3.5

'vibhāvarī niśārātro: kuṭṭanyāṃ cakrayoṣiti| vivāde vastrakuṭyāṃ ca'|| (8)
ekamatyandhakārarātre:
tamisrā tāmasī rātrir......................
ekaṃ jyotsnāvadrātre:
......................jyautsnī candrikayānvitā
ekaṃ dinadvayamadhyagatarātre:
āgāmivartamānāhayuktāyāṃ niśi pakṣiṇī

3.6

ekaṃ rātrisamudāyasya
gaṇarātraṃ niśā bahvyaḥ.........................
dve rātriprārambhasya
.........................pradoṣo rajanīmukham
dve rātrimadhyasya
ardharātraniśīthau dvau.........................
dve praharasya
dvau yāmapraharau samau

3.7

ekaṃ parvasandheḥ
sa parvasaṃdhiḥ pratipatpañcadaśyoryadantaram
ekaṃ pakṣāntasya
pakṣāntau pañcadaśau dve ......................
dve pūrṇimāyāḥ
paurṇamāsī tu pūrṇimā

3.8

ekamanumatyāḥ
kalāhīne sānumatiḥ.........................
ekaṃ rākāyā:
.............................pūrṇe rākā niśākare
catvāri kṛṣṇapakṣāntatitheḥ
amāvāsyā tvamāvasyā darśaḥ sūryendusaṃgamaḥ

3.9

ekaṃ sinīvālyāḥ:
sā dṛṣṭenduḥ sinīvālī ..........................
ekaṃ kuhvāḥ:
.............................sā naṣṭendukalā kuhūḥ
dve grahaṇasya
uparāgo grahaḥ:..............................
dve rāhugrastasyendoḥ sūryasya ca
.............rāhugraste tvindau ca pūṣṇi ca

3.10

sopaplavoparaktau dvau ..........................
dve ākāśādiṣvagnivikārasya
..........................abhyutpāta upāhitaḥ
ekaṃ samuccitacandrasūryayoḥ
ekayoktyā puṣpavantau divākaraniśākarau

3.11

aṣṭādaśa nimeṣāstu kāṣṭhā ..................
.......................triṃśattu tāḥ kalā
tāstu triṃśatkṣaṇaḥ.........................
.........teṃ tu muhūrto dvādaśāstriyām

3.12

te tu triṃśadahorātraḥ............................
.........................pakṣaste daśa pañca ca
sakhisahāyayoḥ|| cullīrandhre patatre ca rājakuñjarapārśvayoḥ'
ekaikaṃ śukla-kṛṣṇapakṣayoḥ
pakṣau pūrvāparau śuklakṛṣṇau ......................
ekaṃ māsasya
........................ māsastu tāvubhau

3.13

ekam ṛtoḥ
dvau dvau mārgādimāsau syādṛtuḥ.....................
ekamayanasya
............................... tairayanaṃ tribhiḥ
ekaikamayanadvayasya
ayane dve gatirudagdakṣiṇārkasya vatsaraḥ

3.14

dve samarātrindivakālasya
samarātrindive kāle viṣuvadviṣuvaṃ ca tat
catvāri mārgaśīrṣasya
mārgaśīrṣe sahā mārga āgrahāyaṇikaśca saḥ

3.15

pauṣe taiṣasahasyau dvau
tapā māghe
atha phālgune
syāttapasyaḥ phālgunikaḥ
syāccaitre caitriko madhuḥ

3.16

vaiśākhe mādhavo rādhaḥ
.................jyaiṣṭhe śukraḥ...............
............................śucistvayam
āṣāḍhe...............................
śrāvaṇe tu syānnabhāḥ śrāvaṇikaśca saḥ

3.17

syurnabhasyaprauṣṭhapadabhādrabhādrapadāḥ samāḥ
syādāśvina iṣo'pyāśvayujo'pi.............
catvāri kārtikasya
........................syāttu kārtike

3.18

bāhulorjau kārtikikaḥ ................
ekaṃ mārga-pauṣābhyāṃ niṣpannasyatoḥ
........................hemantaḥ................
ekaṃ māgha-phālgunābhyāmṛtoḥ
śiśiro'striyām
trīṇi caitra-vaiśākhābhyāmṛtoḥ
vasante puṣpasamayaḥ surabhiḥ.....................
sapta jyeṣṭhāṣāḍhābhyāmṛtoḥ
.........................grīṣma ūṣmakaḥ

3.19

nidāgha uṣṇopagama uṣṇā ūṣmāgamastapaḥ
dve śrāvaṇabhādrābhyāmṛtoḥ
striyāṃ prāvṛṭ striyāṃ bhūmni varṣāḥ............
ekam āśvina-kārtikābhyāmṛtoḥ
.......................atha śarattriyām

3.20

hemantādīnāṃ ṣaṇṇāmekam
ṣaḍamī ṛtavaḥ puṃsi mārgādīnāṃ yugauḥ kramāt
ṣaṭ saṃvatsarasya
saṃvatsaro vatsaro'bdo hāyano'strī śaratsamāḥ

3.22

māsena syādahorātraḥ paitraḥ ..................
.................................varṣeṇa daivataḥ
daive yugasahasre dve brāhmaḥ ..................
manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ
tasya tāvacchato saṃkhyā sandhyāṃśaśca tathāvidhaḥ
itareṣu sasandhyeṣu sasandhyāṃśeṣu ca triṣu
ekāpāyena vartante sahasrāṇi śatāni ca
etaddvādaśasāhasraṃ devānāṃ yugamucyate
daivikānāṃ yugānāṃ tu sahasraṃ parisaṃkhyayā
brāhmekamaharjñeyaṃ tāvatīṃ rātrimeva ca
saṃvartaḥ pralayaḥ kalpaḥ kṣayaḥ kalpānta ityapi

3.23

astrī paṅkaṃ pumānpāpmā pāpaṃ kilbiṣakalmaṣam
kaluṣaṃ vṛjinaino'ghamaṃhoduritaduṣkṛtam

3.24

syāddharmamatriyāṃ puṇyaśreyasī sukṛtaṃ vṛṣaḥ
dvādaśa ānandasya
mutprītiḥ pramado harṣapramodāmodasaṃmadāḥ

3.25

syādānandathurānandaśarmaśātasukhāni ca
śvaḥśreyasaṃ śivaṃ bhadraṃ kalyāṇaṃ maṅgalaṃ śubham

3.27

bhāvukaṃ bhavikaṃ bhavyaṃ kuśalaṃ kṣemamakriyām
śastaṃ ca ................................
pañca praśastasya
matallikā macarcikā prakāṇḍamuddhatallajau
prāśastyavācakānyamūni ........................
........................ayaḥ śubhāvaho vidhiḥ

3.28

daivaṃ diṣṭaṃ bhāgadheyaṃ bhāgyaṃ strī niyatirvidhiḥ
heturnā kāraṇaṃ bījam
........................nidānaṃ tvādikāraṇam

3.29

kṣetrajña ātmā puruṣaḥ........................
dve prakṛteḥ
.........................pradhānaṃ prakṛtiḥ striyām
ekaṃ kālāvasthāyāḥ
viśeṣaḥ kāliko'vasthā.....................
trayāṇāṃ guṇānāmapyekaikam
.......................guṇāḥ sattvaṃ rajastamaḥ

3.30

ṣaṭ jananasya
janurjananajanmāni janirutpattirudbhavaḥ
ṣaṭ prāṇinaḥ
prāṇī tu cetano janmī jantujanyuśarīriṇaḥ

3.31

ṣaṭ prāṇinaḥ
trīṇi ghaṭatvādijāteḥ:
jātirjātaṃ ca sāmānyam
• jāti ke 3 nāma–1. jāti, 2. jāta, 3. sāmānya
dve ghaṭādivyakteḥ:
vyaktistu pṛthagātmatā
• vyakti ke 2 nāma–1. vyakti, 2. pṛthagātmatā
sapta manasaḥ:
cittaṃ tu ceto hṛdayaṃ svāntaṃ hanmānasaṃ manaḥ

3.31-2

iti kālavargavivaraṇam
• mana ke 7 nāma–1. citta, 2. ceta, 3. hṛdaya, 4. svānta, 5. hṛd, 6. mānasa, 7. manas| ye ( 1-7 ) napuṃsaka haiṃ

3.31-2.p1

iti kālavargaḥ

Linked texts (11)