Pramāṇa · Search · About · API

Sudha (Ramashrama) 5

Sudhā (Rāmāśrama) 5

Language
Sanskrit

5.1

atha śabdādivargaḥ:
saptādhiṣṭhātṛdevatāyā:
brāhmī tu bhāratī bhāṣā gīrvāgvāṇī sarasvatī
sapta adhiṣṭhātṛdevatāyā:
ṣaṭ bhāṣaṇasya
vyāhāra uktirlapitaṃ bhāṣitaṃ vacanaṃ vacaḥ

5.2

dve apabhraṃśasya
apabhraṃśo'paśabdaḥ syāt......................
ekaṃ śabdasya
.........................śāstre śabdastu vācakaḥ
ekaṃ vākyasya
tiṅsubantacayo vākyaṃ kriyā vā kārakānvitā

5.3

catvāri vedasya
śrutiḥ strī veda āmnāyatrayī.......................
vedānāṃ pratyekamekam
striyāmṛk sāmayajuṣī·························
ekaṃ vedatrayasaṃghātasya
························iti vedāstrayastrayī

5.4

ekaṃ vedāṅgasya
śikṣetyādi śruteraṅgam························
dve oṃkārasya
·····························oṃkārapraṇavau samau
dve pūrvacaritasya mahābhāratādeḥ
itihāsaḥ purāvṛttam..............................
ekaṃ svarāṇām
.................¹udāttādyāsvaraḥ svarāḥ

5.5

ekaikaṃ tarkavidyāyāḥ, arthaśāstrasya
ānvīkṣikī daṇḍanītistarkavidyārthaśāstrayoḥ
dve jñātasatyārthabhūtāyāḥ kathāyāḥ
ākhyāyikopalabdhārthā..................
dve vyāsādipraṇītabhāgavatapurāṇādeḥ
.......................purāṇaṃ ¹pañcalakṣaṇam

5.6

dve durvijñānārthapraśnasya
pravallikā prahelikā
āgneyamaṣṭamaṃ caiva bhaviṣyaṃ navamaṃ smṛtam
daśamaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgamekādaśaṃ tathā
vārāhaṃ dvādaśaścaiva skāndañcātra trayodaśam
caturdaśaṃ vāmanakaṃ kaurmaṃ pañcadaśaṃ smṛtam
dve manvādismṛteḥ
smṛtistu dharmasaṃhitā
dve saṃgrahasya
samāhatistu saṃgrahaḥ

5.7

dve samasyāyāḥ
samasyā tu samāsārthā .......................
dve lokapravādasya
kiṃvadantī janaśrutiḥ
catvāri vārtāyāḥ
vārtā pravṛttirvṛttānta udantaḥ syāt…………
catvāri vārtāyāḥ
ṣaṭ nāmnaḥ:
……………………………athāhvayaḥ

5.8

ākhyāhve abhidhānaṃ ca nāmadheyaṃ ca nāma ca
trīṇi āhvānasya
hūtirākāraṇāhvānam……………………………
ekaṃ bahukartṛkāhvānasya
saṃhūtirbahubhiḥ kṛtā

5.9

dve ṛṇadānādinimittavividhavādasya
vivādo vyavahāraḥ syāt ......................
dve vacanopakramasya
......................... upanyāsastu vāṅmukham
dve prakṛtopapādakasya dṛṣṭāntādeḥ
upodghāta udāhāraḥ.............................
dve śapathasya
.......................śapanaṃ śapathaḥ pumān

5.10

trīṇi praśnasya
praśno'nuyogaḥ pṛcchā ca ......................
dve uttarasya
.........................prativākyottare same
dve surāpānādi mithyāpāpoddhāvanasya
atha mithyābhiśaṃsanam

5.11

abhiśāpaḥ॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰
ekaṃ prītiviśeṣajanitasya mukhakaṇṭhādiśabdasya
praṇādastu śabdaḥ syādanurāgajaḥ
trīṇi kīrteḥ:
yaśa: kīrtiḥ samajñā ca ॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰
catvāri stuteḥ
॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰stavaḥ stotraṃ stutirnutiḥ

5.13

ekaṃ dvitrivāroktasya
āmreḍitaṃ dvistriruktam॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰
dve uccairghoṣasya
॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰॰uccairghuṣṭaṃ tu ghoṣaṇā
ekaṃ śokādinā vikṛtaśabdasya
kākuḥ striyāṃ vikāro yaḥ śokabhītyādibhirdhvaneḥ
daśa nindāyāḥ
avarṇākṣepanirvādaparīvādāpavādavat
upakrośo jugupsā ca kutsā nindā ca garhaṇe

5.14

dve apriyavacasaḥ
pāruṣyamativādaḥ syāt
dve apakārārthavākyasya
bhartsanaṃ tvapakāragīḥ
ekaṃ sannindabhāṣaṇasya
yaḥ saninda upālambhastatra syātparibhāṣaṇam

5.15

parastrīnimittaṃ puṃsaḥ, parapuruṣanimittaṃ
striyāścākrośanasyaikam
tatra tvākṣāraṇā yaḥ syādākrośo maithunaṃ prati
syādābhāṣaṇamālāpaḥ
pralāpo'narthakaṃ vacaḥ

5.16

anulāpo muhurbhāṣā
vilāpaḥ paridevanam
vipralāpo virodhoktiḥ ...........
saṃlāpo bhāṣaṇaṃ mithaḥ

5.17

supralāpaḥ suvacanam ...........
apalāpastu nihnavaḥ¹
śāpākrośau dureṣaṇā
astrī cāṭu caṭu ślāghā premṇā mithyāvikatthanam
saṃdeśavāgvācikaṃ syād.......................
vāgbhedāstu triṣūttare

5.18

ruśatī vāgakalyāṇī.............................
syātkalyā tu śubhātmikā
atyarthamadhuraṃ sāntvam.............................
.........................saṅgataṃ hṛdayaṃgamam

5.19

niṣṭhuraṃ paruṣam..............................
.................grāmyamaślīlam.................
sūnṛtaṃ priye
satye ......................................
atha saṃkulakliṣṭe parasparaparāhate

5.20

ambūkṛtaṃ saniṣṭhevam ............................
abaddhaṃ syādanarthakam

5.21

dve vaktumanarhasya vacasaḥ
anakṣaramavācyaṃ syād・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・
ekaṃ mṛṣāvacanasya
・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・āhataṃ tu mṛṣārthakam
dve sopahāsasya
solluṇṭhanaṃ tu sotprāsam・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・
dve ratikūjitasya
・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・bhaṇitaṃ ratikūjitam¹
dve aprakaṭavacanasya
atha mliṣṭamavispaṣṭam・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・
dve asatyavacasaḥ
・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・vitathaṃ tvanṛtaṃ vacaḥ

5.22

catvāri satyavacasaḥ
satyaṃ tathyamṛtaṃ samyag・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・・
amūni triṣu tadvati
saptadaśa śabdasya
śabde ninādaninadadhvanidhvānaravasvanāḥ

5.23

svāninirghoṣanirhādanādanisvānanisvanāḥ
āravārāvasaṃrāvavirāvāḥ ················
ekaṃ vastraparṇadhvaneḥ
··························atha marmaraḥ

5.24

svanite vastraparṇānām················
ekaṃ bhūṣaṇadhvaneḥ
bhūṣaṇānāṃ ca śiñjitam················
nikvāṇo nikvaṇaḥ kvāṇaḥ kvaṇaḥ kvaṇanamityapi

5.25

pañca vīṇādisvanitasya
vīṇāyāḥ kvaṇite prādeḥ prakvāṇaprakvaṇādayaḥ
dve bahubhiḥ kṛtasya mahādhvaneḥ
kolāhalaḥ kalakalaḥ·························
ekaṃ pakṣiśabdasya
tiraścāṃ vāśitaṃ rutam

Linked texts (8)