Pramāṇa · Search · About · API

Sudha (Ramashrama) 8

Sudhā (Rāmāśrama) 8

Language
Sanskrit

8.1

atha narakavargaḥ:
catvāri narakasya
syānnārakastu narako nirayo durgatiḥ striyām
narakabhedānāṃ pṛthak-pṛthak pratyekam
tadbhedāstapanāvīcimahārauravarauravāḥ

8.2

saṃhāraḥ kālasūtraṃ cetsādyāḥ............
ekaṃ narakasthaprāṇinām
............................sattvāstu nārakāḥ
pretāḥ...................................
ekaṃ vaitaraṇyāḥ
...........................vaitaraṇī sindhuḥ
ekaṃ nārakīyāyā alakṣmyāḥ:
...............syādalakṣmīstu nirṛtiḥ

8.3

dve narake haṭhātkṣepasya
viṣṭhirājūḥ............................
trīṇi narakapīḍāyāḥ
kāraṇā tu yātanā tīvravedanā
nava duḥkhasya
pīḍābādhāvyathā duḥkhamāmanasyaṃ prasūtijam

8.1-2

syātkaṣṭaṃ kṛcchramāmīlam
triṣveṣāṃ bhedyagāmi yat
pañcadaśa samudrasya
samudro'bdhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ
udanvānudadhiḥ sindhuḥ sarasvānsāgaro'rṇavaḥ

8.2-2

ratnākaro jalanidhiryādaḥ patirapāṃpatiḥ
samudraviśeṣāṇāṃ pṛthakpṛthagekaikam
tasya prabhedāḥ kṣīrodo lavaṇodastathāpare

8.3-2

saptaviṃśatirjalasya
āpaḥ strī bhūmni vārvāri salilaṃ kamalaṃ jalam
payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam

8.4

kabandhamudakaṃ pāthaḥ puṣkaraṃ sarvatomukham
ambho'rṇastoyapānīyanīrakṣīrāmbuśaṃvaram

8.5

meghapuṣpaṃ ghanarasaḥ............................
dve jalavikārasya
triṣu dve āpyamammayam
catvāri taraṅgasya
bhaṅgastaraṅga ūrmirvā striyāṃ vīciḥ
dve mahātaraṅgasya
.............................athormiṣu

8.6

mahatsūllolakallolau..........................
ekaṃ jalānāṃ bhramaṇasya
.........................syādāvarto'mbhasāṃ bhramaḥ
catvāri jalakaṇasya
pṛṣanti bindupṛṣatāḥ pumāṃso vipruṣaḥ striyaḥ

8.7

dve cakrākāreṇa jalanāmadheyānasya
vakrāṇi puṭabhedāḥ syuḥ.........................
dve jalaniḥ saraṇajālakasya
bhramāśca jalanirgamāḥ
pañca tīrasya
kūlaṃ rodhaśca tīraṃ ca pratīraṃ ca taṭaṃ triṣu

8.8

ekaikaṃ paratīrāvaratīrayoḥ
pārāvāre parāvarcī tīre......................
ekaṃ kūlayormadhyasya
pātraṃ tadantaram
dve jalamadhyasthasthānasya
dvīpo'striyāmantarīpaṃ yadantarvāriṇastaṭam

8.9

ekaṃ jalādaciranirgatataṭasya
toyotthitaṃ tatpulinam
dve vālukāmayataṭasya
saikataṃ sikatāmayam
pañca kardamasya
niṣadvarastu jambālaḥ paṅko'strī śādakardamau

8.10

dve pravṛddhajalasya nirgamamārgasya
jalocchvāsāḥ parīvāhāḥ................
dve śuṣkanadyādau kṛtagartasya
.........................kūpakāstu vidārakāḥ
ekaṃ nautaraṇayogyajalasya
nāvyaṃ triliṅgaṃ nautārye.................
trīṇi naukāyāḥ
striyāṃ naustaraṇistariḥ

8.11

trīṇi alpanaukāyāḥ
uḍupaṃ tu plavaḥ kolaḥ
trīṇi tṛṇādinirmitataraṇasādhanasya
ekamakṛtrimajalavahanasya
sroto'mbusaraṇaṃ svataḥ
dve nadyāditaraṇe deyamūlyasya
ātarastarapaṇyaṃ syāt
ekaṃ 'ḍoṃgī' tikhyātasya
droṇī kāṣṭhāmbuvāhinī

8.12

dve naukayā vāṇijyakāriṇaḥ
sāṃyātrikaḥ potavaṇik
potenopalakṣito vaṇik|| (2) || || dve vahitragāmino vaṇijaḥ
dve nāvikasya, naupṛṣṭhadaṇḍadhārakasya vā
karṇadhārastu nāvikaḥ
dve vahitravāhakasya
niyāmakāḥ potavāhāḥ
dve naumadhyastharajjubandhanakāṣṭhasya
kūpako guṇavṛkṣakaḥ

8.13

dve naukāvāhakadaṇḍasya
naukādaṇḍaḥ kṣipaṇī syāt
'kṣepaṇaṃ preraṇe, naukādaṇḍajālabhidoḥ striyām'|| (1)
dve naukāpārśvadvayabaddhacālanakāṣṭhasya
dve naupṛṣṭhasthacālanakāṣṭhasya
aritraṃ kenipātakaḥ
dve potādermalāpanayanārthaṃ kāṣṭhādiracitakudālasya
abhriḥ strī kāṣṭhakudālaḥ
dve nausthajalotsarjanapātrasya
sekapātraṃ tu secanam

8.14

ekamarddhanaukāyāḥ
klībe'rdhanāvaṃ nāvo'rdhe
ekaṃ naukāmatikrāntajalādeḥ
atītanauke'tinu triṣu
dve nirmalasya
prasanno'cchaḥ
trīṇi malinasya
kaluṣo'naccha āvilaḥ

8.15

trīṇi gambhīrasya
nimnaṃ gabhīraṃ gambhīram
ekamuttānasya
uttānaṃ tadviparyaye
dve atyantagambhīrasya
agādhamatalasparśe
trīṇi dhīvarasya
kaivarte dāsadhīvarau

8.16

ānāyaḥ puṃsi jālaṃ syāt................
............................śaṇasūtraṃ pavitrakam
matsyādhānī kuveṇī syād...............
.................baliśaṃ matsyavedhanam

8.17

pṛthuromā jhaṣo matsyo mīno vaisāriṇo'ṇḍajaḥ
visāraḥ śakalī ca................................
atha gaḍakaḥ śakulārbhakaḥ

8.18

sahasradaṃṣṭraḥ pāṭhīnaḥ
ulūpī śiśukaḥ samau
nalamīnaścilicimaḥ:...........................
proṣṭhī tu śapharī dvayoḥ

8.19

kṣudrāṇḍamatsyasaṃghātaḥ potādhānam........
.............................atho jhaṣāḥ
rohito madguraḥ śālo rājīvaḥ śakulastimiḥ

8.20

timiṃgilādayaśca..............................
.............atha yādāṃsi jalajantavaḥ
tadbhedāḥ śiśumārodraśaṅkavo makarādayaḥ

8.21

jalajantuviśeṣāṇāṃ pṛthakpṛthak
dve karkaṭasya
syātkulīraḥ karkaṭakaḥ ........................
trīṇi kacchapasya
kūrme kamaṭhakacchapau
dve grāhasya
grāho'vahāraḥ ............................
dve nakrasya
.........................nakrastu kumbhīraḥ...........
trīṇi 'keṃcuvā' iti khyātasya
.......................atha mahīlatā

8.22

gaṇḍūpadaḥ kiṃculukaḥ.........................
trīṇi jalūkāyāḥ
raktapā tu jalaukāyāṃ striyāṃ
bhūmni jalaukasaḥ

8.23

dve śuktikāyāḥ
muktāsphoṭaḥ striyāṃ śuktiḥ.........................
dve śaṅkhasya
.....................śaṅkhaḥ syātkamburastriyau
dve sūkṣmaśaṅkhānām
kṣudraśaṅkhāḥ śaṅkhanakāḥ.........................
dve śambūkānām
śambūkā jalaśuktayaḥ

8.24

ṣaṭ maṇḍūkasya
bheke maṇḍūkavarṣābhūśālūraplavadardurāḥ
dve svalpagaṇḍūpadajāte: kiñculakabhāryāyāścāpi
śilī gaṇḍūpadī
dve maṇḍūkyā:
bhekī varṣābhvī
dve kacchapyāḥ
kamaṭhī duliḥ

8.25

madgurasya priyā śṛṅgī.............
durnāmā dīrghakośikā
jalāśayā jalādhārāḥ.........
tatrāgādhajalo hṛdaḥ

8.26

āhāvastu nipānaṃ syādupakūpajalāśaye
puṃsyevānyuḥ prahiḥ kūpa udapānaṃ tu puṃsi vā

8.27

dve kūpasyāntare rajjvādidhāraṇārthadāruyantrasya
nemistrikāsya.............................
ekaṃ kūpamukhe iṣṭakādibhirbaddhasya
.....................vīnāho mukhabandhanamasya yat
dve puṣkariṇyāḥ
puṣkariṇyāṃ tu khātaṃ syāt.................
dve akṛtrimakhātasya, devadvārasthajalāśayasya vā
.................akhātaṃ devakhātakam

8.28

dve sa-padmāgādhajalāśayasya
padmākarastaḍāgo'strī.....................
trīṇi kṛtrimapadmākarasya
.........................kāsāraḥ sarasī saraḥ
trīṇi svalpasarovarasya
veśantaḥ palvalaṃ cālpasaraḥ.....................
vāpī tu dīrghikā

8.29

kheyaṃ tu parikhā
ādhārastvambhasāṃ yatra dhāraṇam
trīṇi vṛkṣādimūle kṛtajalādhārasya
syādālavālamāvāpaḥ
atha nadī sarit

8.30

taraṅgiṇī śaivalinī taṭinī hrādinī dhunī
srotasvatī dvīpavatī sravantī nimnagāpagā

8.31

aṣṭau gaṅgāyāḥ
gaṅa gā viṣṇupadī jahnutanayā suranimnagā
bhāgīrathī tripathagā trisrotā bhīṣmasūrapi

8.32

catvāri yamunāyāḥ
kālindī sūryatanayā yamunā śamanasvasā
catvāri yamunāyāḥ
catvāri narmadāyāḥ
revā tu narmadā somodbhavā mekalakanyakā

8.33

dve gaurīvivāhe kanyādānodakājjātanadyāḥ
karatoyā sadānīrā ................................
dve kārtavīryāvatāritanadyāḥ
.........................bāhudā saityavāhinī
dve śatadravāḥ
śatadrustu śutudriḥ syāt........................
dve vipāśāyāḥ
vipāśā tu vipāṭ striyām

8.34

dve śoṇabhadrasya
śoṇo hiraṇyavāhaḥ syāt.....................
ekaṃ kṛtrimasvalpanadyāḥ
........................kulyālpā kṛtrimā sarit
nadīviśeṣāṇāṃ pṛthagekaikam
śarāvatī vetravatī cāndrabhāgī sarasvatī

8.35

kāverī........................
'tāpī tu tapatī saityā, cāndrabhāgī tu candrikā| cāndrabhāgā, śāradā tu kaśmīreṣu sarasvatī'
'sarasvāṃstu nade vārdhau nā'nyavadrasike, striyām| vāṇī strīratnavāgdevī-go-nadīṣu nadībhidi| manupatnyāmapi'|| (1)
'kāverī syātsaridbhede paṇyanārīharidrayoḥ'|| (1)
sarito'nyāśca...............................
dve nadīsaṅgamasya
sambhedaḥ sindhusaṅgamaḥ
ekaṃ kṛtrimajalaniḥsaraṇamārgasya
dvayoḥ praṇālī payasaḥ padavyām................
devikāsarayūdravayoḥ krameṇaikaikam
.................................triṣu tūttarau

8.36

devikāyāṃ saravyāṃ ca bhave dāvikasāravau
dve sandhyāvikāsinaḥ śuklakahārasya
saugandhikaṃ tu kahlāram...................
hallakaṃ raktasandhyakam

8.37

syādutpalaṃ kuvalayam
atha nīlāmbujanma ca
indīvaraṃ ca nīle'smin
site kumudakairave

8.38

śālūkameṣāṃ kandaḥ syād
dve jalakumbhikāyāḥ
....................vāriparṇī tu kumbhikā
trīṇi śaivālasya
jalanīlī tu śevālaṃ śaivalaḥ ....................
dve kumudinyāḥ
....................atha kumudvatī

8.39

kumudinyām....................
trīṇi kamalinyāḥ
.............nalinyāṃ tu bisinīpadminī mukhāḥ
ṣoḍaśa kamalasya
vā puṃsi padmaṃ nalinamaravindaṃ mahotpalam

8.40

sahasrapatraṃ kamalaṃ śatapatraṃ kuśeśayam
paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham

8.41

bisaprasūnarājīvapuṣkarāmbhoruhāṇi ca
'tāmarasaṃ padme tāmrakāñcanayorapi'||(10)|| || sarasi bhavam
'sārasaṃ sarasīruhe| sārasaḥ puṣkarākhyendroḥ' iti haimaḥ||(11)|| || sarasyāṃ rohati| 'igupadha-' (3.1.136) iti kaḥ||(12)
'rājīvaṃ naline, nā tu bhede harimīnayoḥ'||(14)
'puṣkaraṃ dvīpatīrthāhikhagarāgauṣadhāntare| tūryāsye'siphale kāṇḍe śuṇḍāgre khe jale'mbuje' iti haimaḥ||(15)
dve sitasaroruhasya
puṇḍarīkaṃ sitāmbhojam..................
'puṇḍarīkaṃ sitāmbhoje siticchatre ca bheṣaje| puṃsi vyāghre'gnidigvarge koṣakārāntare'pi ca'||(1)|| || sitaṃ śuklaṃ ca tadambhojaṃ ca||(2)|| || dve śubhrakamalasya
trīṇi raktasaroruhasya
.........................atha raktasaroruhe

8.42

raktotpalaṃ kokanadam........................
dve padmādidaṇḍasya
..............nālā nālam.................
dve mṛṇālasya
..............................athāstriyām
mṛṇālaṃ bisam.............................
........abjādikadambe ṣaṇḍamastriyām

8.43

karahāṭaḥ śiphākandaḥ ........................
kiñjalkaḥ kesaro'striyām ............
saṃvartikā navadalam........................
........................vījakoṣo varāṭakaḥ

8.44

uktaṃ svarvyomadikkāladhīśabdādisanāṭyakam
pātālabhoginarakaṃ vāri caiṣāṃ ca saṃgatam

8.45

ityamarasiṃhakṛtau nāmaliṅgānuśāsane
svarādikāṇḍaḥ prathamaḥ sāṅga eva samarthitaḥ

Linked texts (9)