Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 10.1.3

Vācaspatya 10.1.3

Language
Sanskrit

10.1.3

nyāyenādyaḥ pakṣaḥ śreyān, taduttarantu pañcaddayamāpaṭalannāpadviṣayanevasamvandhārpa | ataeva rājamāttaṃ ṇḍe
“uktāni pratiṣiddhāni punaḥ sambhāvitāni ca | sāpekṣanirapekṣāṇi śrutivākyāni kovidaḥ”| iti śeṣacaraye
mīmāṃsānīha koviddairiti kṛtyacintāmaṇau pāṭhaḥ
yadvā “saṣṭasya tu viśeṣoneṅgapasaṃhāra iṣyate” iti nyāyena
doṣātiśayartha eva sāmānyaniṣedhe viśeṣaniṣedhaḥ| tatrāpi
viśeṣa ukto vṛhatsaṃhitānā “vṛṣṭiḥ karoti doṣaṃ tāvanākālasambhavā rājñaḥ | yāvanna bhavati yāne narapaśucarayāṅginā bahudhā” | kāśyapaḥ “ṛccaikamandiragatau yadi
jīvabhānū śuklo'stagaḥ suravare kaguruśca siṃhe | nārabhate
vratavivāhyahapratiṣṭhā caurā'dakarma gamanāgamanaśva
dhīreḥ”| ṛcaikamandiragatāviti viśiṣṭaṃ na pṛthak
tathā ca “ekarāgśigato svātāmekarkṣāvaṣave yadi
gurvvī dalau tadā tyājyā yaśodhodvāhyadikāḥ kriyāḥ'
cāturmāsyavrate tu pratiprasavamāha mahābhārate “cātarmāsyavratārambhastagate'pi gurau bhṛgau | akhaṇḍe'thāpi tithī
kuryāt evameva samāpanam”
gārgyaḥ “jīvā'datye bāle śukne jaddhaṃ daśāṅgakāṅgatvaṃ pratiṣṭhāṃ khātañca kuryāt | māṅgalyaṃ vivāhādi
khātaṃ puṣkariṇyādi | rājamārttaṇḍe hāritaḥ
'yātrāṃ cūr̤āṃ vivāhaṃ ca tiyārrthādhaṃ cāvachadmapraveśaṃ
prāsādodyānakūpaprān surabhavanabhavārambhāvidyāpradānam
mauñjībandhaṃ pratiṣṭhāṃ makhavarakanakādhārayāṃ kuryyate ye
mṛtyu steṣāñca siṃhe gurudinakarayorekarā śisyayośca”
siṃhe gurudinakarayoḥ-siṃhasthe gurau ravau ca ekarāśisyayoryugapattayoreva “teṣāñca 'siṃha” ityatra “teṣāṃ
harīñca” iti pāṭhāntaram | harīñca-siṃhevṛddhakṣatau