Vacaspatya 10.160.2
Vācaspatya 10.160.2
- Language
- Sanskrit
10.160.2
saṃjñite māse mādhavasaṃjñite'la vihito granthakriyopakramaḥ|'
iti ca anena 3068 aṣṭaṣaṣṭhāttaratrisahasrasaṃkhyake kallerabdavṛnde yāte tadupavyakaraṇaṃ suvyaktam | idānīñca kalergatābdāḥ 4675 teṣu nirdihre 3068 saṃkhyayoniteṣu 1507
varṣāḥ samāyānti | tena itaḥ 1607 varṣaṇaṇāt pūrvaṃ
kālidāsakavito jyotirvidābharaṇaṃ jātaṃ tataḥ pūrvaṃ rakha
vaṃśādikamabhūditi pratibhāti | etat sandarbhairyadyapi
dṛśyakāvyatrayakaraṇaṃ na pratīyate tathāpi dṛśyakāvyānāṃ
prāguktānāṃ jyotirvidābharaṇagranthāt paścāt kāle kālidāsakṛtatvena na teṣāṃ tatra samullekhaḥ, kintu tatsadṛśamleoke va
tatkṛtatvaṃ suvyaktameva | ṛtusaṃhāranalodayayoryadi tatkālidāsakṛtatvaṃ tadā tataḥ parācīnatayā na tallekhaḥ
kālidāsasya katamamanvayaṃ katamañca janapadamalañcakāra taccākalyāśaḥ | kintu tasya caritaviṣaye'smaddeśe bhūriyampravādamevaitittrāmāsti | tadatra sarvva vijñātumāya pradarśyate
kācit viduttamā kanyā vivāhārthaṃ pitrānītān bahūna
śāstrajñān dvijān vādavicāreṇa parājigye | evam
āgatyāgatya tasyāḥ sakāśāt vicāre parājayamāptā
pratinivṛtteṣu vareṣu taduttaraṃ parājayabhayenetare varā yaṭā
naivāgantumaicchan tadā tatpitā vicārābhāvenaiva āgatamātnāya pātrāya kanyā deyeti pratijñāte pūrvvapūrvyavarānayane
niṣphalaprayatnatayā bahudhā khinnā jñāterthyā dūtāḥ enaryarānayanārthaṃ tanpittrā noditāḥ svārthānvitaganvāccheidatayā
kālidāsamalpabuddhimavetya tatkanyāyā varatvenāvadyāyauṃ
ninyuḥ | ānītāya ca tasmai avicāryya nahopaguṇau
tatpitā tāṃ kanyāṃ prāyacchat | evaṃ tasya vivāhe saṃdṛtte