Vacaspatya 10.160.3

10.160.3

dampatyoḥ parasparamālāpakāle kālidāsenāpabhraṃśaśabdamālābhijñe nāpabhraṃ śaśabdaḥ prāyoji | tat śrutvā ca tadbhāryyā
tamatyantaṃ tiraskṛtya gṛhāt niṣkāsayāmāsa | evaṃ patnyā
niṣkāsitaḥ kālidāso'tīva nirvedamāpadyāraṇyaṃ gatvā
sarasvatīmārādhya tatprasādāt labdhavidyaḥ gṛhaṃ prati
nivavṛte | āgatya ca rāttrau ruddhadvāraṃ gṛhaṃ vilokya
tena svapatnīṃ prati (anāvṛtakapāṭaṃ dvāraṃ dehi)
ityabhihitam tat śrutvā ca svaraviśeṣeṇa taṃ svapatimavagamya
kālidāsapatyā'nuyuktam (asti kaścit vāgviśeṣaḥ) iti
ityevaṃ patnyā kate vāgviśeṣākṣāvapraśne mahākayaṃ paṭalayaghaṭitamiti jñātvā tatpratyekaikaṃ padamadhikṛtya tena ślokaikaṃ
kāvyaṃ viracitam | tatra mahākāvyasya astīti prathamaṃ
padamadhikṛtya “astyuttarasyām” ityādi saptadaśasargātmakaṃ
kumārasambhavanāmakaṃ mahākāvyam, kaściditi dvitīyaṃ padamadhikṛtya “kaścit kāntāvirahaguruṇā” ityādikaṃ meghadūtākhyaṃ khaṇḍakāvyam, “vāgiṣetheḥ” iti tṛtīye pade tadekadeśaṃ
vāgiti padamadhikṛtya “vāgarthāviva saṃpṛktau” ityādikamūnaviṃśatisargātmakaṃ raghuvaṃśākhyaṃ mahākāvyañca tena
kramaśo racitam | tadracanayā ca kālidāsaḥ sarvvatra
prathitasukavitayā prakhyātimupalabhya krameṇa vikramādityasya
sabhāsadatām āsasādeti
mālavikāgnimitrasya tatkṛtatvaviṣaye kecit sandihānā
evamāhuḥ| kālidāsasañjñākāstayaḥ kavaya āsan tatra eko
vikramādityasabhyaḥ, aparo bhojadevasabhyaḥ aparo bhāminīvilāsakarttā jagannāthamiśraḥ abhinavakālidāsasañjñaḥ
teṣāṃ madhye prācīnakālidāsasya naiṣā kṛtiḥ śākuntalasyeva
tatra vāgvaidarbhīvirahādityanyasyaiveṣā kṛtiriti