Vacaspatya 13.1-2
Vācaspatya 13.1-2
- Language
- Sanskrit
13.1-2
garuḍe 2 aruṇe
3devamātre ca| “dadāni medinībhāgaṃ bhayaṅkaro'haṃ
surarṣabhāḥ ! | yasmin deśe kariṣyadhvaṃ yajñān kāśyapanandanāḥ” bhā0ānu066a0| “marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapānna imāḥ prajāḥ | prajajñire mahābhāgā dakṣakanyāstrayodaśa” ityupakramya “ādityā dvādaśādityāḥ sambhūtā bhuvaneśvarāḥ” ityuktvā sarvveṣāṃ surāsurādīnāṃ
tatautpattyukteḥ 4asurādiṣu ca | kaśyapaśabde 8238 pṛ0
vivṛtiḥ [kaśyapagotrāpatye
kāśyapāyana puṃstrī0 kaśyapasya gotrāpatyaṃ naḍā0 phak
kāśyapi pu0kaśyape bhavaḥ iñ | 1aruṇe 2garuḍe ca | tayoḥ
kaśyapena vinatāyāmutpattikathā ca bhā0 ā0 31adhyāyā
“etasminneva kāle tu devī dākṣāyaṇī śubhā | vinatā
nāma kalyāṇī putrakāmā yaśasvinī | tapastaptvā vrataparā
snātā puṃsavane śuciḥ | upacakrāma bharttāraṃ, tāñcovāca
kaśyapaḥ| ārambhaḥ saphalo devi ! bhavitā yastvayepsitaḥ
janayiṣyasi puttrau dvau vīrau tribhuvaneśvarau | tapasā vālikhilyānāṃ mama saṅkalpajau tathā| bhaviṣyato mahābhāgau putrau tre lokyapūjitau | uvāca caināṃ bhagavān kaśyapaḥ punareva ha | dhāryatāmapramādena garbho'yaṃ sumahodayaḥ | etau sarvva patattriṇāmindratvaṃ kārayiṣyataḥ | lokasambhāvitau vīrau kāmarūpavihaṅgamau | śatakratumuyovāca prīyamāṇaḥ prajāpatiḥ | tvatsahāyau mahāvīryau
bhrātarau te bhaviṣyataḥ | naitābhyāṃ bhavitā doṣaḥ sakāśātte purandaraḥ | yetu te śakra ! santāpastamevendro bhaviṣyasi | na cāpyevaṃ tvayā bhūyaḥ kṣepsyā brahmavādinaḥ
na cāvamānyā darpātte vāgvajrā bhṛśakopamāḥ | evamukto
jagāmendro nirvviśaṅkastriviṣṭapam | vinatā cāpi
siddhārthī babhūva muditā tathā | janayāmāsa puttrau dvāvaruṇaṃ garuḍaṃ tathā | vikalāṅgo'ruṇastatra bhāskarasya puraḥsaraḥ| patattriṇāñca garur̤a indratvenābhyaṣicyata”
kāśyapin pu0 bhūmni | kāśyapena proktamadhīyate ṇini
kāśyapaproktaśākhādhye tṛṣu
kāśyapeya pu0 kaśyapasyeyam aṇ kāśyapī kaśyapabhāryyā
tatra bhavaḥ ḍhak | 1kaśyapapatnījāte surāsurādau | “ityete
dvādaśādityāḥ kāśyapeyāḥ prakīrttitāḥ” bhā0ānu0
150a0garuḍe ca “nāgaśatrukarastairva kāśyapeyo mahābalaḥ” bhā0ā022a0 | “kāśyapeyo'ṣṭatāharkī” dhūjapūjāmantraḥ
kāṣyādi pu0 ṣṭhañṭhiṭhoḥ pratyayayoḥ prakṛtibhūte pāṇinyukte
śabdagaṇe sa ca gaṇaḥ kāśi cedi (cedi kṛti vā)
saṃyāti saṃyāha acyuta modamāna śakulāda hastikarṣū
kunāman hiraṇya karaṇa govāsana bhāraṅgī arindama
arinda devadatta dattyātha gauvāvatāna yuvarāja ugrarāja
devarāja modana bimbu bhikṣa dākhamitra yudhāmitra somamitra
kāgamitra sarvvamitra (āpaṭādipūrvvapadātkālāntāt) āpaṭ
ūrddhaṃ tat’ | tātkālikaḥ
kāṣyāyana puṃstrī kāśyasya kāśirājasya gotrāpatyam naḍā0
phak | kāśirājagotrāpatye
kāṣa pu0 kaṣyate'nena kaṣa--karaṇe ghañ | 1kaṣaṇapāṣāṇe (kaṣṭīpātara) khyāte prastarabhede yaddhāṃca0 | 2kaṣibhede ca
kāṣāya li0 kaṣāyeṇa raktaḥ aṇ | kaṣāyeṇa rakte 1vastrādau
“yadi vāsāṃsi vajīran raktāni vajīran kāṣāyaṃ brāhmaṣṭho, māñjiṣṭhaṃ catriyo, hāridraṃ vaiśyaḥ” āpa0 śrau0
10|1,8 | “kāṣāyamūrddhadṛḍhā yā kāṣāyavasanā'thavā”
amaraḥ | striyāṃ ṅīp | tadraktasya raktārthatvāttatvāt ekārthaviśeṣyastrīliṅge śabde pare puṃvat | kāṣā yau kanyā
yasya kāṣāyakanyaḥ
kāṣāyaṇa pu0 aśvā0 gaṇe kāśya tyatra kāṣeti pāṭhe gotrāpatye
phañ