Vacaspatya 14.1-2

14.1-2

pakātrabhede
na0 bhāvapra0
kāsāri pu0 6ta0 | kāsamarddavṛkṣe bhāvapra0 kāsamardda śabde
kāsāla pu0 kāsakārī āluḥ | koṅkaṇadeśaprasiddhe vyālukabhede rājani0
kāsīsa na0 kārmī kutsitaṃ syati so—ka | (hirākasa)
upadhā'mede dantyadvayavānapyamityake kāśīsaśabde viddhatiḥ
“kāsīsaṃ trivṛtā dantī haritālaṃ surāṣṭrajā” suśru0
kāsruti strī0 katsitā srutiḥ paraṣam | kutsitagatau
“na kāstṛtyā grāmaṃ praviśet” gobhi0
kāstīra na0 īṣatkīramasyāsti koḥkā ni0 muṭ | īṣatkṣīrayukte nagarabhede si0kau0
kāsmaryya pu0 kāsmarthya+pṛṣo0 śasya saḥ | gāmbhāryyām
kāhakā strī kāhalā+pṛṣo0 lasya kaḥ | kāhalāvādo dvirūpakoṣaḥ
kāhala puṃstrī kaliṃtaṃ kalati likhati ina-ac, koḥ kā
1 vir̤āle 2kukkuṭe, striyāṃ ṅīṣ śabdamāle pu04mahāḍhakkāyām, strī ṭāpmeda0 5 dhūstūrarākāre vādyaśabdabhede
6kapaśarobhede strī śabdaca0 7kavyaktavākye na0 hemaca0
8gulme dṛṣṭye, 10khale ca tri0 medi0
kāhalāpuṣpa pu0 kāhaleva puṣpamasya | dhustūreśabdacā0
kāhali pu0 kaṃ sukhamāhūlati dadāti ā+hvala+in hta0
1 śive “makhyo'makhyaśca dehaśca kāhaliḥ sarvakāmaruḥ
bhā0 anu017a0 2taruṇyāṃ yuvatyoṃ strī ṅīṣ medi0
kāhī strī īṣaddāhāni ā+hma-ḍa gaurā0 ṅīṣ | kuṭajavṛkṣe rājani0
ki jñāne juho0 para0 saka0 aniṭ | ciketi acaiṣīt
cikāya | vaidiko'yaṃ dhātuḥ
kiyu tri0 kimicchati māntvanena nimantre'pi vede kāca tataḥ
kiṃrājan pu0 kaḥkutsito rājā jepārthatvāt na ṭac samā0
kutsite rājani | kimaḥ praśārthaktatve tu ṭac | kiṃ rājaityeva vyaya0 kiṃrājan ninditanṛpayukte deśādau tri0
kiṃvat tri0 kiṃ vidyate'sya matup māntatvāt masya vaḥ | kiṃviśiṣṭe striyāṃ ṅīp | kasyeva kaścijjīva vā rvota
kiṃtvakṣārthe ṣaṣṭhyanārthe sampraśnārthe ca vyaya0
kiṃvadanti (ntī) strī kim+vad-ṇic yā ṅīṣ | janaśrutau
satye asatye vā lokapravāde amaraḥ | “iti vyādhānāṃ
mukhāt kiṃvadantī śrūyate” hito0 | “asti kileṣā
kiṃvadantī-asmākaṃ kule kālarātrikalpā vidyā nāma
rākṣasī samupasyate” prabodhaca0
kiṃvā vya0 kim vā ca dṛndvaḥ