Vacaspatya 14.17
Vācaspatya 14.17
- Language
- Sanskrit
14.17
vitarke 2sambhāvanāyāṃ
3paccāntaradyotane ca medi0 padadvayamityanye
kiṃśāru pu0 kutsitaṃ śṛṇāti kim+śṝ-ukaṇ | 1dhānyādāgrabhāge, ama0 “sūrpaśodhitakaṇāṃkaṃśārukāṃsyaṇḍu lānasakaṭṭaṅguḥ prakṣālya” daśaku02vādye, 2kakupāyyāṃci ca maṃdi0
“kiñjarayoḥ ściṇaḥ” uṇā0 strū0 “śṝhiṃsāyām ityujjvaladattokteḥ śāntastho'yaṃ śabdaka॰ dantyasthapāṭhaḥ
prāmādikaeva | gatikārakopadātne na tatpu0 prakṛtisvaraḥ
kiṃśuka pu0 kiñcit śukaiva śukatuṇḍāmapuṣpatvāt
1palāśe amaraḥ “phalastana śyāmatidīrgha rāgiṅgadipraccha kāsyaśvarakiṃśukānugām” naiṣa0 “kiṃśukānbhojabakanakhamāśīkādipaṇiptaiḥ” suśrutaḥ “te (daityā) hemaniṣkābharaṇāḥ kuṇḍalāṅgadadhāriṇaḥ | nihatā bahuśobhanna
puṣpitā iva kiṃśakāḥ”bhā0va015a0” | asyaca nirgandhatvam “vidyāhīnā na śobhante nirgandhāḍava kiṃśakāḥ”
cāṇakyaḥ| phalahīnatvañca “avidyāya phalaṃ yo hi karmāṇyevānudhāvati | sa śocet phalavelāyāṃ yathā kiṃśukasecakaḥ” rāmā0 2mandivṛkṣe rājani0
kiṃśulakāṃ pu0 kiṃśuka+kiṃśulakādīnāmū” pā0ni0kumadhyatā
padmāyatakṣe śabdara0 | asya giriśabde pare dīrghaḥ | kiṃśulukāgiriḥ (padmāyatapradhānaparvvataḥ)
kiṃśulukādi pu0girau pare dīrghanimitte pā0ukta śabdagaṇe
sa ca gaṇaḥ kiṃśuka yāśa nar̤a añjana bhañjana lohita
kukkuṭa
kiṃsa tri0 kiṃ syati so-ka avagādi0 pūrvapadasyanimittāt
na balam | kutsitañcādane tadvanne kiñceti pāṭhāntaram
pṛṣo0 anusvāralopaḥ | tadarthe
kiṃsakhi pu0kaḥ kutsitaḥ sakhā kimaḥkṣepārthatvāt na ṭac samā0
kutsite sakhau “sa kiṃsakhā sādhu na śāsti yo'dhipam” kirā0praśārthe kimaḥ ṭac samā0 kiṃsakhastathaiva
kiṃsvit avya0 ivaḥ | vitarke gaṇara0 sthāṇu̱rayaṃ kiṃsvit
puruṣaḥ | sthāṇutvapuruṣatvābhyāṃ vitarko'tra gamyate
kiki pu0 kaka in pṛṣo0 hrasvam | 1nārikele rājanina0
kikītiśabdakārake 2cāṣapakṣiṇi (khañjana cātaka) śabdamā0
kikidiva pu0 kikītyavyaktaśabdena dīvyati diva-ka
cāṣapakṣiṇi | ratna | kikiṭivityatna śabdamā0
kikin puṃ0kikītyavyakto'svasya vrīhmā0 ini | kāṣapakṣiṇi
kikīdiriti padadvayam amaravyākhyāne kṣīrasvāmī
kikira tri0 kṛ—bādharye karmmaṇi ka vede pṛṣo0 ādau
kādeśaḥ | kāṃṇe “āyavya kikirā hasta patīnām”
yaju0 16
Linked texts (1)
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit