<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Vacaspatya](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya) › 14.2.4

# Vacaspatya 14.2.4

Vācaspatya 14.2.4

- **Language:** Sanskrit

### [14.2.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.4)

kāsati śuṣkameva | yaśco 'srāṭekaregaḥ, śuṣkaṃ ślemādirahitam| paittikasya rūpamāha tanorvidāhajvaravaktraśoṣairabhyardditaḥsāntarujāsa bhārttaḥ| pittena pītāni vametkaṭūni kāset sapāṇḍuḥ paridahyamānaḥ | sapāṇḍuḥ,  
pāṇḍurogayuktaḥ | laiśmikasya rūpamāha pralipyamānena  
mukhena śīdan śirorujārttaḥ kaphapūrṇadehaḥ| abhaktadurugauravakaṇḍu yuktaḥ kāseddhṛśaṃ sāndrakaphaṃ kaphena| pralipyamānena mukhena śleṣmaliptena mukhenopalacitaḥ| abhaktaska na  
bhakta ruruciryyasya saḥ kaṇḍūḥ kaṇṭha eva| catakāsasya  
nidānapūrvarūpāṃ samprāptimāha ativyavāyabhārādhvayuddhāsagajavikṣataiḥ| rahaḥcoraḥcata' vāyurḍelītvā kāsamāvahet | ayagajayognipīḍo damanam| lacaṇamāha sa  
pūrvva' kāsate śuṣkaṃ tataḥ ṣṭhīvet saśoṣitam| kaṇṭhena  
rujatyarthaṃ vibhinneneva caurasā| sūcībhiriva  
tīkṣṇābhistudyamānena śūlinā| duḥkhasparśena śūlena  
bhedapīḍābhitāpinā | parvabhedajvaraśvāsaṭaṣyāvaisvaryyapīḍitaḥ | pārāvata ivākūjan kāsavegāt catoṅgavāt | kaṇṭhenetyupalacaṇe tṛtīyā evamuraseti  
cayakāsasya nidānapūrvarūpa samprāptimāha viṣamāsātmyabhojyātivyavāyādveganigrahāt| chṛṇināṃ śocatāṃ nṛṇāṃ  
vyāpanne 'gnau trayo malāḥ | kupitāḥ cayajaṃ kāsaṃ kuryyurhe hacayapradam | nṛṇināṃ vicikitsāyuktānām | lacaṇamāha sagātraśūlajvaramohadāhaprāṇacayadropalabhetsa kāsī | śuṣkaṃ viniṣṭhīvati nirmalastu pracīṇamāṃso  
rudhiraṃ sapūyam | taṃ sarvvaliṅga' bhṛśaduścikitsyaṃ cisitsitajñāḥ cayajaṃ vadanti | asādhyasādhyavyākhyānāha  
ityeṣa jāyajaḥ kāsaḥ coṇānāṃ dehanāśanaḥ| sādhyo

- [Previous: 14.2.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.3)
- [Next: 14.2.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.5)
- [Up: 14.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2)

## Linked texts (3)

- [Mādhavanidāna (Rugviniścaya)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.madhavanidana.14.7) — Mādhavakara, Sanskrit
- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.24.8) — Soḍhala, Sanskrit
- [Vācaspatya](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.vacaspatya.14.2.4) — Vācaspatimiśra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.vacaspatya.14.2.4) · Pramāṇa
