Vacaspatya 16.1.11

16.1.11

na kilaivamiti, abhyu pagame tu nanu kilaivamiti prayoktyamityarthaḥ tathāca tasya evaṃ śabdottaratā na-nanu ityetacchabdapūrvya katā ca
kilakiñcita na0 kila anīkrena īṣat cittaṃ racitam
“cittaśuṣkarudita hasitatrāsakrodhaśramādīnām | sāṅkaryyaṃ
kilakiñcitamabhīṣṭatamasaṅgamādijāddharṣāt” sā0 darpaṇeokte
strīṇāṃ bhāvabhede yathā “pārthivarodhamavirodhitavākkaṃ
bhartṛbanāma madhurasmitagarbham | kāmimaca kurute karabhoruhrāri śuṣkaruditaśca sukhe'pi” māghaḥ “tvayi vīra !
virājate paraṃ damayantīkilakiñcitaṃ kila” naiṣa0
kilakilā strī kila-ka prakāre dvitvam ṭāp | 1harṣadhvanau
trikā0 | “tataḥ kilakilāśabdamakhinnu vadati pārthive”
bhā0śa016a | “jitaśālavadarpasya pratijñāpūraṇīkṛtaḥ
vīrasya garjitaṃ siṃhanādaḥ kilakilā tathā” ityuktāṃ
vīrasya siṃhanāde ca viśraḥ
kilāṭa pu0 “naṣṭadugdhasya pakvasya piṇḍaḥ proktaḥ kilāṭakaḥ”
iti bhāvapra0 paribhāṣite visraṃsitadugdhasya pākena ghanībhūte
piṇḍākāre padārthe | tadguṇādyuktaṃ tatraiva yathā
“peyūmaśca kilāṭaśca kṣīraśākaṃ tathaiva ca | takapiṇḍa dūmehṛdyā dṛṣṇā balavarddhanāḥ | guravaḥ śleṣmalā hṛdyā vātapittavināśanāḥ | dīptāgnau ca vinidrāṇāṃ vṛddhā dhī sātipūjitām | guruḥ kilāṭo'nilahā puṃstvanidrāpradaḥ
smṛtaḥ” | tataḥ svārthe ka | kilāṭaka tatrārthe | kūrcikāyāṃ
kṣīravikārabhede strī hemaca0 gaurā0 ṅīṣ | [vṛkṣehārā0
kilāṭina puṃ kilāti kila-ka, kaṭa--ṇini rutvam | vaṃśa
kilāta puṃ kila-śauce ka na kimantati ata-aṇ
ṛṣibhede tasya gotrāpatyam vidā0 añ | kailāta tadgotrāpatye puṃstrī0“kilātākulī iti hyāsurabrahmāvāsāsuḥ”