Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 20.1.4

Vācaspatya 20.1.4

Language
Sanskrit

20.1.4

trijyāvṛttasya bhujāgrayā jināṃśajaprāntasthayā krāntijyā
labhyate tadeṣṭajayayā kimiti | phalaṃ krāntijyā
viṣuvadvṛttavyāsārddhasyābhimatā yā krāntirjyā sā viṣuvadvṛttavṛttāt tiryagrūpā bhavati | krāntijyā bhujakṣijyajyā karṇastadvargāttarapadamahorātravṛttavyāsārdham | saiva
dyujyā | atha kujayocyate | yadi kṣayakoṭeśramā
bhujastadā krāntijyākoṭeḥ kimiti | phalaṃ kṣitirjyonmaṇḍaladyormadhye 'horātravṛtte jyārūpaṃ syāt | saiva
kujyā | sā yataḥkaraṇāthaṃ trijyāvṛtte pariṇamyate
yadi dyujyāvyāsārdhe etāvatī tadā trijyāvyāsārthe kimiti | phala carajyā | taddhanurittha mupapannam |” prami0
akṣakṣetra śabde 42pṛ0 darśitaṃ si0 śi0 vākye dṛśyam
kuñjhaṭi strī ku-jhiṣ ghaṭ-han karmma0| nīhāre (koyāśā)
likā0 vā ṅīp kuñjhaṭītyapyatra | khārtheka | kuñjhaṭikāpi tatrārthe śabdaratnā0 | “jñeyā kuñjhaṭikā
hyaśrvā tamaḥprāyā ca sā tathā | kaphapittakarī loke
bhiṣagbhiḥ parikīrttitā” vaidyake tadguṇā uktāḥ | '
kuñjana na0kunca--karaṇe lyuṭ | “vātādyā yattvaṃ saṅkocya janayanti yadā malam | tadā draṣṭuṃ na śaknoti kuñjanaṃ nāma
tadviduḥ” iti nidāneokte 1netrarogabhede ! bhāve lyuṭ
2saṅkoce | “kuryyāt trirāgataṃ mūśaśirākuñjanapūraṇam”
suśrutaḥ | [phalāmlatvāt ṭāp | kumbhāṇḍayām rājani0
kuñjaphalā strī kuñja saṅkucitaṃ phalamasyāḥ jātitve 'pi
kuñci pu0 kuñca-san
yathā “api naḥ sa kule jāyāta yo no dadyāt trayodaśīm
pāyasaṃ madhusarpibhyāṃ prākchāye kuñjarasya ca” manuvyākhyāyām
“praśastāyāṃ trayodaśyāṃ tathā tithyantare'pi hastinaḥ

Linked texts (1)