Vacaspatya 20.1.5

20.1.5

pūrvāṃ diśaṃ gatāyāṃ chāyāyāṃ madhughṛtasaṃyuktaṃ pāyasaṃ dadyāt | nala trayodaśovṛścikacchāyayoḥ samuccayaḥ yathācha viṣṇuḥ “api jāyeta so'smākaṃ kule kaścinnarottamaḥ | prauṣṭhapadāśve'site pakṣe trayodaśyāṃ samāhitaḥ
madhuyutena yaḥ śrāddhaṃ pāyasena samācaret | kārttikaṃ
sakalaṃ vāpi prākchāye kuñjarasya ca” | ityuktam tenāsya
pṛṣodarādimattā | anyetu “rāhurvai hastau bhūtvā candramasaṃ gṛhṇātīti” śruteḥ kuñjararūpasya rāhośchāyāyala
iti vyutpattyāgrahaṇaparatāmāhuḥ | gajacchāyādavo'pyatra
kuñjaradarī
kuñjarapippalī
kuñjarā
kuñjarārāti
kuñjarāruka
kuñjarārāṇa
kuñjarāsana
kuñjala
kuñjavallarī
kuñjādi
kuṭa
kaṭa
kaṭa
kuṭa
kuṭa
kuṭakā
kuṭaṅka
kuṭaṅkaka
kuṭaca
kuṭaja
kuṭajagatti strī “kuṭajagattirgajollasatakau gṛhaḥ” dṛ0ra0ṭī0
ukte chandobhede
kuṭajapuṭapāka pu0 cakradattokte atisāraroganāśake auṣadha bhede
yathā “snigdhaṃ ghanaṃ kuṭajavalakalamambujambūmādāya tatkṣaṇamatīva ca pācāyalā| jambū palāśapuṭapaṇr̤alatopasiktaṃ
baddhaṃ kuśeṇa ca bahirghanapaṅkaliptam | susvinnametadavapīdya
rasaṃ gṛhītvā caudreṇa yuktamatisāravate pradadyāt
kṛṣṇātimuktaśatapūjita eṣa yogaḥ sarvvātisāraharaśeṣvayameva rājā”
kuṭajarasa pu0 cakra0 ukte aśonāśake rakhabhede yathā—
“kuṭajatvaco vipācya śatapalamātraṃ mahendrasalilena | yāvat
syādaśaṃ tadvaddhvaṃ svarasatato grāhyaḥ | mocarasaḥ samaṅgā phalinī palāsthibhikṣisaṃjñasyaidha | vatsakavījaṃ tulyaṃ
cūrṇīkṛtamatra dātavyam | pūtotkāthitaḥ sāndraḥ sarasī
darvīpralepano grāhyaḥ | mātrākālopahitā rasakriyeṣā