Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 22.12.15

Vācaspatya 22.12.15

Language
Sanskrit

22.12.15

caturdikṣu vinyasya, tadantare, tasya kṣetrasya ntantare bahiḥpradeśe "antaraṃ vahiyogopasaṃ vyānayoriti" jñāpakādantaraśabdo'ttra vahirvacanaḥ | tat pramāṇeneti tasya varhirvyastadvādaśabhāgasya parimāṇena aparaṃ dvitīyaṃ turyyāśaṃ caturastraṃ
nayet pradhayet kuryyāt iti yāvat | turyyāśamiti,
svārthiko'tva pūraṇapratyayaḥ | tasya karṇapramāṇeneti
koṇāt koṇāntarasyāyisūtraṃ śilpaśāstreṣu karṇa
iti prasiddham | iha tu kṣelagarbhādārabhya catuṣkoṇagāminaḥ sūtasya catvāraḥ karṇā ityabhiprāyeṇa karṇārddhamapi karṇaśabde noktam | tenāyamarthaḥ | vāhya stacaturakhastasya garbhadeśāvasthitāṃstān kāryastāvatā mānena tadbhujāṃsta
taśca karṇasya bhujāṃśca lāñchayet | ata bāhyacaturasra
sūtrā
yavaṅgulatyam| kaṇṭhamānamuktaṃ kālottare “khātādvāhāḍo'ṅgulaḥ kaṇṭhaḥ sarvakuṇḍeṣvayaṃ vidhiḥ”| khātamekhalayo
rantarāle kaṅgu ṣṭhamānena kaṇṭhamoṇaparaparyyāya kuryyāt
sārasaṅgrahe “khātādvādyāṅgulaḥ kaṇṭhastadupāraṣṭra mekhalā
kramāt | mekhalāstvathavaṅgasta kāmike” “mekhaloyena
tacchoṅaḥ khātabhedairgubhāgaṇaḥ | mekhalāṣṭayutocchrāyaḥ
kuṇḍākārā ca mekhalā | sarveṣāntu prakalpyā mekhalaikān sādhayāt” | mekhasā anrīśena-dvādaśāṃśena kuṇḍakhoṭhaḥ kaṇṭhamayyeṇārthaḥ syāt tadbhedabhāgataḥ kuṇḍapaṣṭrathaṃśato mekhalāyāḥ pṛthutā vistāraḥ | tathā kaṇṭhabhāgataḥ
ṣaṣṭhabhāgena mekhalocchrāyaḥ kāryyaḥ | piṅgalāmate'pi
“khātādekāṅgulaṃ tyaktvā mekhalānāṃ sthitirbhavet | mekhalāyāścā tistro bhūtaṃya̍khkhāścayā priye” | bhūtasaṃkhyāḥ-pañcasaṃkhyāḥ | uktañca prathame “kaṇṭhāṅgulādvahiḥ kāyryyā

Linked texts (3)