Vacaspatya 22.12.19

22.12.19

kaniṣṭhaḥ pakṣaḥ| navayajñādhikāre vaśiṣṭhasaṃhitāyām'kuṇḍamaṇḍapabhāge tu kārayeñcaturasrakam | vitta| vibhavavāntaṃ tat‌ kueḍaṃ tu caturasrakamiti| vedīpādāntaranyatvā kuṇḍāni navapañca veti"| nāradīye"kuṇḍeśeośaraṅgeṣa sampādaratnaṃmitamiti' kecinnavotpagāṅguḷamadhyalakṣaṇaṃ tatra maṇḍapānusāreṇa vyavasthā| atha varṇaviśeṣasya strīṇāñca kuṇḍa viśeṣamāha
"viprāṇyubhayaṃ ca vṛttaṃ ca vṛttārddhaṃ tyatraṃ syādekakoṣṇāni
vāpi| sarvvaśākhadvaṃ lakṣaṇāni cāmye yonyākārāṇyaṅganānāṃ matāni "viprādārabhya viprakṣaviyaviṭ‌śūdrāṇāṃ
catuḥkoṇavṛttavṛttāī trikoṣṇāni bhavanti| athavā viprādi
varṇeṣu catuḥkoṇāni vartuḷāni vā sarvvāṇi kuṇḍāni
bhavanti yadā strī yajamānā tadā yonyākārāṇyeva kuṇḍāni
bhavantīti vyākhyā| śāradāyām "viprāṇāṃ caturasraṃ syādrājñāṃ tryaṃsumabhiṣyate | vaiśyānāmarddhacandrābhaṃ śūdrāṇāṃ vṛttamucauritam caturasrantu sarvvaṣāṃ kecidicchanti tāntrikāḥ"
padmarātre "sarvvāṇi tāni vṛttāni caturasrāṇi
vā sadā" sanatkumāraḥ "strīṇāṃ kuṇḍāni vimendra !
yonyākārāṇi kārayediti' | atha prācyādikuṇḍeṣu
phalaviśeṣamāha "siddhiḥ putrāḥ subhaṃ śatrunāśaḥ
śāntirvvaśitvide haḍimārogyavṛddhī hi phalaṃ prācyādikkuṇḍake" prācyādikuṇḍa 'ṣṭrasvaṣṭau phalāni syuḥ