Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 22.12.3

Vācaspatya 22.12.3

Language
Sanskrit

22.12.3

[uccakhadasaḥ
kuṭhāku pu0 kuṭha-āka nu kicca | (kāṭha ṭhokarā) pakṣibhede
kuṭhāṭaka puṃ'strī kuṭhārarūpaḥṭaṅkaḥ pṛṣo0| kuṭhāre asve jaṭā0
kuṭhāra puṃstrī0 kuṭha-karaṇe āran | khanāmakhyāte kāṣṭhacche danasādhane kastabhede khotve gaurā0 ṅīṣ | “rājanyotkṣāṃbukūṭabhbhrathanapaṭuraṭhadghoradhāraḥ kuṭhāraḥ” prabodha0| “mātuḥ
kevalameva yauvanavanacchede kuṭhārāvayam” bharttṛ0 | “taṃ
tvā gatāhaṃ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ sahayyasaṃsārataroḥ kuṭhāram”
bhāga0 2,25,12, talakṣaṇaṃ hemā0 pari0 kha0 lakṣāsamuccaye yathā“jamadagni prati śukaḥ provāca yathopadeśaṃ śṛṇuṣva !
nibodha paraśorutpattiṃ dravyakramayogaṃ pramāṇaṃ cottamamadhyamādhamānāṃ narāṇāṃ vaṣāṇi pāṇimuṅkaiti dvikacyāṃ
paraśubhaveti | tatra ṣaṣṭhāṣṭasaptalikaḥ kroḍaśatvāriṃśattūyalikoṣadhvāṣṭatriṃśattūṣalikaḥ kaniṣṭha iti | jātaprāṇasya
puruṣasya sarvāgrasamayatvidhidhaḥ paraśurbhavati sārddhapañcāṅgulaṃ
koṣṭham, sārddhacaturaṅgulaṃ madhyamasya, sārddhatryaṅgulaṃ
niṣṭhasya, mūlaṃ vistṛtamarddhamati | tathā agre sārddhapañcākulaṃ vistṛtaṃ cottamamadhyamakaniṣṭhānāṃ bhavati | tadāṅgamapi pañcadaśāṅgulasuttamasya, sārddha trayodaśāṅgulaṃ madhyamasya,
dvādaśāṅgulaṃ nikṛṣṭasyeti paraśoḥ prarūpam | tayoranya' dvādaśāṅgulayāmaṃ, madhyamaṃ daśāṅgulamāyāmamadhamam ekāṅgulamāyāmamityevamapi vividhaṃ bhavati | kṛpaṇeṣviva daṇḍaprasādhasuttamamadhyamakaniṣṭha bhedāttrividhaṃ yālakrayacaṣaṇanayākārjunaśirothriśaṃyayāsanarājadaṇḍenduṣvatasmin kattomavalkalyatakārjunaprabhṛtīnāṃ sustapramāṇo daṇḍaḥpārthivairbhavet | yastu