Vacaspatya 3.42.1

3.42.1

kṛpaṇatve 2dīnatve ca
“kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ” gītā | "kārpaṇyaṃ kevalā
nītiḥ krauryyaṃ cāpadaveṣṭitam” hito0
kārpāsa tri0 karpāsya cchātrayaḥ pilvā0 aṇ | kārpāśīvikā
re sūtrādau | tasya phale luk | karpāsāṃ svārthe'ṇ ṅīp
karpāsī (kāpāsa) 2 vṛkṣe strī | svārthe ka | kārpāsakā'pyatna | svārthikasyāpi prakṛtiliṅgātikramasya kācitkatvāt kārpāsako'pyatra pu0 | “kārpāsako laghuḥ koṣṇo
madhuro vātanāśakaḥ | tatpalācaṃ samīraghnaṃ raktakṛtanmūta
varddhanam | tatphalaṃ picchilānāhapūyakhāvarvināśakṛt
tadbījaṃ stanyadaṃ vṛṣyaṃ snigdhaṃ kaphakaraṃ guru" bhāvapra0
adhikaṃ karpāsaśabde 1725 pṛ0dṛśyam
kārpāsadhenu strī strī kārpāsa racitā dhenuḥ | dānārthaṃ kalpitāyāṃ kārpāsavastrādinirmmitāyāṃ dheno| tadvidhānaṃ hemā0
dā0kha0 varāhapurāṇe yathā
“ataḥparaṃ pravakṣyāmi dhenu kārpāsikīṃ śubhām | viśvasya
śuddhaya prapūrthaṃ mahāṇā śāṃtyuhṛtām | kārpāsamūlandvāpi
tenāsāvuttamā smṛtā | sā ca kārpāsabhāreṇa dhenuḥ śreṣṭhā
prakīrttitā| madhyamā ca tadarddhana kanyasī (kaniṣṭhā) ca tadaīnaḥ| pūrvavadvastradhānya ṅgahiraṇyañca sathaiva ca| vatsakastu caturthāṃśairdānamantro'bhidhīyate” | pūrvvavaditi varāhapurāṇoktatiladhenuvadityarthaḥ| “hemakundendudeveśi ! kṣīrārṇavasamudbhave !
somapriye ! sudhenākhye ! saurabheyi ! namo'stu te
datteyamivindranāthāya gagaṅgāyāstṛptāya ca | vyagninetaprajātāya somarājāya vai namaḥ”| “yastvevaṃ parayā bhattyā
brāhmaṇāya prayacchati | sa yāti somalokantu somena