Vacaspatya 33.1.6
Vācaspatya 33.1.6
- Language
- Sanskrit
33.1.6
suṣiratā sarvvagāleṣu kuṇḍalī paradevatā | viśvātmanā prabuddhā sā sūte mantramayaṃ jagat | sarvva devamayī devī sarvva
mantramayī śivā | sarvvatattvamayī sākṣāt sūkṣmā sūkṣmātarā vibhuḥ | tridhāmajananī devī somasūryāgnirūpiṇī
tribhedatejasāṃ katau śaṅkhamadhyastharūṣiṇī | dvicatvāriṃśadvarṇātmā pañcāśadvarṇa rūpiṇī” | vivṛttametat padārthodarśe
rāghavabhaṭṭena yathā “kuṇḍalinītyuktamupasaṃihāi tatacaitanyeti | taduktaṃ “mūlādhārāt prathamamuditoyastu
śabdaḥ parākhyaḥ paścāt paśyantyatha hṛdyayojuṣipug
ṣiṣyata” iti nityaklinnāmnāye'pi “sarvvabhāvasthitāpyeṣā kāminīṣu viśeṣataḥ | prakāśate tatastāsāmahitāhiṃ
na kārayediti” anayā tattvena yogināṃ hṛdayāmbhoje
vyajyatītyasya taireva gurupadeśena jñāyate ityarthaḥ | “iyañcā
saiauva sā devī sadā deyakaregritairityuktaiḥ sarvvabhūtānām ādhāre
mūlādhāracakre sphurantī anena sthānanirdeśaḥ vidyudākṛtirityanena dhyānamuktaṃ yadāhaḥ “tar̤itkoṭiprakhyāṃ suśuciśitakālā nala rucimiti” atha vānena anekasvarūpatvasiddhyetulenānekadhā bhavatītyuktaṃ śaṅkhamadhye ya āvarttaḥ
sa yathā śaṅkhamadhyādāhṛtya tiṣṭhati tadvadiyamapi devītyarthaḥ
idamavāntaravākyaṃ bhinnameva śaṅkhaṃ ti kuṇḍalītyanayorhe
tuhetumadbhāvena yojanā | kuṇḍalībhūtā kuṇḍalākāratāṃ
prāptā ye varṇāstathābhūtā | kecana kuṇḍalīti bhinnaṃ padaṃ
varṇāyāni bhūtāni sarpāśca te yathā kuṭilagatayastadvadiyamapītyarthaḥ iti tattvaṃ kuṇḍalī paradevatetyanena punaruktiḥ
sarvvadevamayīti devavyāptiḥ dīvyatīti devī tejorūpetyarthaḥ