Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 33.14

Vācaspatya 33.14

Language
Sanskrit

33.14.1

vaṃśaśreṣṭhe ca kattanāyakādayo'pyatra | annapatyā0 apatyādiṣu
prāgdīvyatīyeṣu aṇeṣu aṇ | kaulapata tadapatyādyartheṣu
kulaparvvata pu0 mahendromalayaḥ sahyaḥ śaktimānṛkṣaparvvataḥ
vindhyaśca pāriyātraśca saptātra kulaparvva tāḥ” viṣṇupu0 uktopuḥ jambū dvīpasthavarṣasīmākārakeṣu māhendrādiṣu saptasu varṣacittapu parvvateṣu | eteṣāṃ yathā varṣamaryādākāritvaṃ tathā
hūhāhattagabde 984pṛ0 [ga0 si0 vākyenoktam |] plākṣādiddīṣeṣu kulācalāśca viṣṇupu0 darśitā yathā tatra 2 lakṣadvīpe
"maryādākārakāsteṣāṃ tathā'nye varṣaparvvatāḥ | saptaiva teṣāṃ
nāmāni śṛṇuṣva munisattama ! gomedaścaiva candraśca nārado
dundubhistathā | somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaścaiva
saptamaḥ” śāstramale | 3” varṣāṃkṣayeṣu ramyeṣu sarveṣveteṣu cānagha ! | tatrāpi parvvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ | raktābhivyañjakāsteṣu tathā saptaiva nimnagāḥ | kumudaconnataścaiva
tṛtīyaśca balāhakaḥ | droṇoyatra mahauṣadhyaḥ sa caturtho
mahīdharaḥ | kaṅkaśca pañcamaḥ ṣaṣṭho mahiṣaḥ saptamastathā
kumudvān parvatavaraḥ” | 4kuśadvīpe “vidrumāhūya śailaśca dyutimān
puṣpavāṃstathā | kuśeśayo hariścaiva saptamo mandarācalaḥ
varṣācalāstu saptaiṣa tatra dvīpe mahāmune”! 5 krauñcadvīpe
"tatrāpi devamandharvaniṣevitāḥ sumanoharāḥ | varṣāmalā mahābuddhe ! teṣāṃ nāmāni me śṛṇu | krauñcaśca vāmanaścaiva tṛtīyaścāndhakārakaḥ | caturtho haraśailasya khamābhirbhāsaya
nnabhaḥ | devāhṛt pañcamaścaiva tathādyaḥ puṇḍarīkabhāk
6 śākadvīpe | "tatrāpi parvvatāḥ sapta varṣāvacchedakārakāḥ

33.14.2

pūrvvastatodayagirirjalādhārastathā'paraḥ | tathā raivatakaḥ
śyāmastathaivāstagirirdvijaḥ ! | āmbikeyastathā ramyaḥ kaśārī parvatottamaḥ” | tatsaddīpastheṣu uktoṣyapi saptasu varṣācaleṣu 7 puṣkaradvīpe tu ekaeva mānasottaraśailastādṛk
tathoktaṃ bhā0 50,20,21, taddīpamadhye eka evāvīcīnavarṣayormaryādākārako yutayojanocchrāyāyāmaḥ”
viṣṇu pu0| bhāgavatayokte'pi nāmabhedaḥ kalpabhedādaviruddhaḥ
kulagirikulācalaparyyācatvādayo'pyatra | "māhendraśuktimalayarkṣavapāriyātrāḥ | sahyaḥ savindhya iha sapta kulācalākhyāḥ [si0śi0 iha jambūdvīpe
samāse" uṅkaṭaḥ kulyoṣitādayo'pyat" arthaskhataprabhītāmāṃ tyāgināṃ kulyoṣitām" manuḥ
kulabhṛtyā strī kulaiḥ vaṃśabhavaiḥ bhṛtyā bharaṇam yad bhāve kyap
hrasva0 | garbhimyā dohradādidānarūpāyāṃ paricaryāyām
jaṭā0 | kulasya bhṛtyā | 2vaṃśabharaṇe ca
kulampama na0kulaṃ punāti pa-bā0khaś mum ca | bhāralokte
tīrthabhede "kulampane naraḥ snātvā punāti svakulāni
ca bhā0va0 83 a0
kulambhara(la) pu0 kau bhūmau ratne sañcirakhyādivyapāre līyate
āsaktaḥ kho-bā0 ḍa lasya raḥ ananyasya tu vā raḥ
caure hārā0
[ hemnādau
kulara tri0 kula+thaprajñādi0 caturarthyā ra | kulasambaddhara
kulavat tri0 kulaṃ praśastakulamastyasya balā0 vā matup masya
vaḥ | praśastakulaje striyāṃ ṅīp | sā ca kulastriyāṃ
ggṛhamātāpraśastāyāṃ striyām
kulapraṇī strī0 kulaiḥ vaidyakulaiḥ varyo guṇottīrttanaṃ yasyāḥ
varśa-bhāve ghañ stratvā rakṣālveḍati (jālateoḍi) rājānau
kulavāra pu0 "raviścandro guruḥ saurikhatvāraścākulā ime

33.14.3

"bhaumaśukrau kulākhyau tu budhavāraḥ kulākulaḥ” tantrasā0 uktayoḥ kujaśukravārayoḥ
kulavidyā strī kulakramāmgatā vidyā | 1vaṃśakramāgatavidyāyām | kulaiḥ sakalaiḥ śikṣaṇīyā vidyā | 2śśyānyaulikaulatīprabhṛtividyāyām "tamādau kulavidyānāmarthamarthavidāṃ varaḥ” raghuḥ [ caurakhāmā kulapurohitāda‌yo'pyatra
kulavipra pu0 kulakramāgataḥ vipraḥ | vaṃśakramāṃgate purohite
kulavrata na0 kule ṣaṣṭhyaṃ vratam | kulakrameṇa karttavye vrate
"galitavayasāmikṣvākūṇāmidaṃ ki kulavratam” raghuḥ
kulaśreṣṭhin tri0 kuleṣu śreṣṭhī | śilvikulapradhāne amaraḥ
kulasaṃkhyā strī kule saṃkhyā kīrttiḥ | vaṃśamadhye gaṇanāyām vaṃśaśreṣṭhatāyām 'mantratastu samṛddhāni kulānyalpādhanāni ca | kulasaṃkhyāṅga gacchanti karṣanti ca mahadyaśaḥ” manuḥ
kulasattra na0 kulaiḥ kulajairanuṣṭheyaṃ satram | pitrādikrameṇā
nuṣṭheye sahasravarṣasādhye kārṣājinimatasiddhe sattrabhede tacca
kātyā0śrī0 1,6,23, darśitaṃ yathā
"kulasattramiti kārṣājiniḥ” skhū0| “kārṣājini munirityāha evaṃ kathayati yat kulasattrametat sahasrasaṃvatsara' bhavataṃ kulasya pitṛputrapauttraprapauttratatputrādirūpasya
vaṃśasyaitatsattraṃ na tvekasya kasyacit asambhavāt | manuṣyādhikāraṃ cetat prārabdhaṃ yāvacchakyaṃ samāpanīyaṃ aśaktaḥ
śaktāti samāpayitvamiti yathā śakyate tathā samāpanīya
miti gamyamāne ye vahavaste śaktayanti tena tatkulīnāḥ
krameṇa kaiścidārabdhaṃ kaiścinmadhye 'nuṣṭhitaṃ kaicit samāpayiṣyantītyevaṃ kulasataṃ kārṣājinirmanyate” karkaḥ bahu
śabdasya dinaparatva kalpanena kātyāyanenaitadūṣitam

33.14.4

kulasambhavaḥ kulaṃ sambhavo'sya | voddhaye kulajāte amaraḥ
kulasādhaka tri0 kulena kulācāreṇa sādhakaḥ | tantrokte
kulācāreṇa sādhakabhedeṣu teca tantrasāre darśitāḥ yathā
“upāsakānmahādeva ! śṛṇu caikamanāḥ svayam | mahusundaḥ
kuberaśca manmathastadanantaram | lopāmudrāmunirnandī śakraḥ
skandaḥ śivastathā | krodhabhaṭṭo ruruścaiva pañcamaśca prakīrttitaḥ | durvāsā vyāsasūryyau ca vaśiṣṭhaśca parāśaraḥ
kaurvvo'ṅgiryyamaścaiva niṣkṛtirvvaruṇastathā | vāyurviṣṇuḥ
svayambhūśca bhairavo dānavastathā | kanikuṭṭo bharadvājo
dakṣimyāmttireva ca | gaṇapāḥ kulapāsaiśca labdhīrttaṅgaḥ
sarakhatī | rālodevyaḥ pramattaśca unmattaḥ kulabhairayaḥ
cettrapālo hanumāṃśca dakṣo garur̤a eva ca | kāśyapaḥ
kauśukandau ca jamadagnirbhagustathā | bṛhatspatiryaduśreṣṭho dattātreyo yudhiṣṭhiraḥ | arjuno bhīmasenaśca droṇācāryyo hyapārkapaḥ | duryeodhanastathā kuntī sītā ca
rukmiṇī tathā | satyabhāmā dropadī ca urvaśī ca tilottamā | pṛṣṭadanto mahābuddho vāṇaḥ kālaśca mandaraḥ
kailāsaḥ corasindhuśca udarddhikavivāṃstathā | nāradaśca
mahāghorāḥ kāmato vīrasādhakāḥ | mahāvidyāprasādena
svaskhakamme samanvitāḥ | eteṣāṃ vatsa ! nāmāni vidyā
vidyopasevinām | prātaḥkāle śucirbhūtvā yaḥ paṭhet prayatātmavān | pūjāyāṃ vā śucirbhūtvā prasīdāmi kunāmbaye
aśuciryānirālambaścāpālambya ca kulānime | nitya
pūjāphalaṃ tasmai dadāmi yadabhīpsitam |”
kuladhīrakulopāsakādayo'pyatra
kulasaurabha na0kulaṃ śreṣṭhaṃ saurabhavasya | maruvakadṛkṣe śabdamā0
kulastrī strī kule gṛhe sthitā strī | kulapālikāyām amaraḥ

33.14.5

kulhaṇḍaka pu0 kulāya saṃdhāya kuṇḍate kuḍi--baṃdhe khan
grāyatte hāra0 kulaguṇḍako'pyatra tri0 pṛṣo0
kulākula tri0 tantrokteṣu tatsaṃśakātithivāranakṣateṣu
kulācāraśabde vivṛtiḥ
kulākulacakra na0 kulañca akulaṃ kulākulam tayorvicārārthaṃ
cakram | tantrokte yāhyamantrasya śubhāśubhajñānārthe
cakrabhede tadvihṛtiḥ tantrasāre
“kulākulasya bhedaṃ hi vakṣyāmi mantrivittaye” | ityukramya nivandhe “vāyvagnibhūjalākāśapañcāśallivayaḥ kramāt
pañca hrasvāḥ pañca dīrghā vimalāḥ śaśivallabhāḥ (yādavā)
kādayaḥ pañcaśaḥ prakṣastavakṣāntāḥ samoritāḥ”
a ā ekacaṭatapayaśā mārutāḥ| i ī ai kha cha ṭha tha pha
raṣā āgneyāḥ| u ū o ga ja ḍa da balalāḥ pārthivāḥ| ṝ ṝ au gha jha ḍha dha bha vaḷā vāruṇāḥ| ḷ
ḹ aṃ ṅa ña ṇa namasahyā nābhasāḥ | “sādhakasyākṣaraṃ
pūrvvaṃ mantulakṣāpi tadakṣaram | yadyekabhūtadaivatyaṃ jānoyāt sadṛśaṃ hi tat | bhaumasya vāruṇaṃ mitramāgneyasyāpi mārutam | mārutaṃ pārthivānāñca śatrū rājye balantathāsta” | cakārādāgneyaṃ pārthivānāṃ śatruḥ | tathāca rudrayāmale “pārthive vāruṇaṃ mitraṃ tejasaṃ śatru -
rīritaḥ | aindravāyavyayoḥ śatrurjātantaṃ sa prakīrttitaḥ
mābhasaṃ sarvvamitraṃ syāt viruddhe naiva yojayet | mitre
siddhiḥ samākhyātā udāsīne na kiñcana | śatru vyāṃdhiramitre ca khakule vihivastanā”
kulāṅgāra na0 kulasyāṅgāramiva upamitasa0 | kulādhame
vaṃśadūṣake “dhaṅkṣati sā kulāṅgāraṃ codito me tataṅkaḍam” bhāga0 1

Linked texts (10)