Vacaspatya 33.2
Vācaspatya 33.2
- Language
- Sanskrit
33.2.1
satkulodbhave
2 kulapālikāyāṃ strī ṭāp śabdaratnā0
kulañja pu0 kuṃ pṛthivīṃ rañjayati rañjayati rañja-ṇic aṇ rasya laḥ
śukañjanevṛkṣe rājani0 mantradroṇyu | kulañjano'pyatra “kulañjanaḥ kaṭustiktaḥ uṣṇaśca dopanastathā | mūladoṣavināśī
ca” rājani0 tadguṇā uktāḥ
kulaṭā strī0 kulāt kulāntaraṃ vyabhicārārthamaṭati aṭ-ac
śaka0 | vyabhicāriṇyāṃ striyām | yā tu bhikṣārthaṃ kulamaṭati sā kulāṭā iti tatna na śaka0 | iti bhedaḥ
kulaṭī strī kulasitaṃ racyate raṭa-bhāṣārthe ghañarthe ka gaurā0
ṅīṣ rasya laḥ | manaḥśilāyāṃ ratnamā0
kulatantu pu0 kulasya tanturiva | kulāvallambane “mayā ca satyavatyā ca kṛṣṇena ca mahātmanā | samavasthāpitaṃ bhūyoyuṣmāsu kulatantuṣu” bhā0ā0 110a0
kulatithi strī dvitīyāṣaṣṭhīdaśamībhinnāsu saptatithiṣu
caturthyaṣṭamīdvādaśīcaturdaśīṣu yathoktaṃ tantrasā0 “dvitīyā
daśamī ṣaṣṭhī kalākulasudāmṛtam | viṣamāścākulāḥ sarvāḥ
śeṣāstu tithayaḥ kulāḥ”
kulattha pu0kulaṃ mūlasthaṃ sat tiṣṭhati sthā-ka pṛṣo0| 1kalāyabhede (kulathakalāi) 2vanakulatthe strī ṭāp ratnamā0
tatparyāyādi bhāvapra0 uktaṃ
“kulatthikā kulatthaśca kathyante tadguṇā atha | kulatthaḥ
kaṭukaḥ pāke kaṣāyaḥ raktapittakṛt | laghurvidāho potthauṣpyaḥ
śvāsakāsakaphānilān | hanti hikkāśmarīśukradāhānāhānāṃ vapīnasān | svedasaṃgrāhako medojvarakṛmi
haraḥ paraḥ | ” bhāvapra0 kulatthiketi nirdeśāt strītvamapi sā ca upacārāt 3tadutthāñjane 4vanakulatthāyāṃ ca
strī rājani0 “kulātthī locanahitā cakṣuṣyā kumbhakārikā kulatthiketi” rājani0 vanakulatthaparyāye
33.2.2
ukteḥ | svārthe ka | tatraivārthe rājani0 kulatthe bhāvapra0
saṃjñāyāṃ kan | kulatthāñjanākāraprastarabhede amaraḥ
kulatthāñjana na0 kulatthayā kṛtamañjanam | añjanabhede “prasāpahāri cakṣuṣyaṃ kaṣāyaṃ kaṭukaṃ himam | viṣavisphoṭakaṇḍūnāṃ nāśakaṃ trayadoṣahṛt” rājani0 tadguṇā uktāḥ
kuladīpa pu0 kule kulācāre vihitodīpaḥ tantrasārokte
kulācārāṅge 1dīpabhede “arkenducitavāṭagrālatānna
nirmi tavarttikam | pradīpaṃ tatra saṃsthāpya kañce statra
prapūjayet | kṛte tasmin kuladīpe vinnaiśca paribhūyate
tadavaccāstamantre ṇa nikhanet kuladīpakam” kulaṃ dīpayati aṇ upa0sa0 | 2kulaprakāśake kulaśreṣṭhe tri0
kuladevatā strī0 kule pūjyā devatā | 1kulakrameṇopāsye
devatāyām gauryyādiṣu ṣoḍaśasu mātṛṣu madhye 2mātṛbhede
ca | tāśca vṛttapariśiṣṭe uktāyathā “gaurī padmā śacī
medhā sāvitrī vijayā jayā | devasenā svadhā svāhā
mātaro lokamātaraḥ | śāntiḥ puṣṭiṣṭa tistuṣṭirātmadeva tayā
saha | ādau vināyakaḥ pūjyo ante ca kuladevatā”
strī kulaiḥ kulācārairupāmyā devī | 1tannokte
devībhede kuladevatāśca tantrarā0 uktāyathā
“tripurā tripureśī ca sundarī purasundarī | śrīmālinī
ca siddhātnā mahātripurasundarī | prakaṭākhyā tathā guptā
tathā guptatarā parā | sampradāyākulā kaulā rahasyātirahasyagā | parasvararahasyā ca tathā kāmeśvarī śubhā
bhagamālī nityaklinnā bhairavī vahnimundarī | mahāvidyeśvarī
dūtī tvaritā kulasundarī | nityā nīlapatākā ca vijayā sarvamaṅgalā | jvālāṃśumālinī citrā vaśinī
śubhagākulā | pūrṇārkhyā ca tathā yaguptā kāmeśī mohinī tathā | vimalā varūṇā devī jayinī kulabhairavī
33.2.3
sarveśvarī tathā kaulo vāgiśī sarvakāminī | siddheśvarī
tathā cogṇa durgā mahipamarddinī | svapnāvatī mphūlinī
ca mātaṅgī surasundarī | mahākālī mahoyāca cittarūpā mahodarī | prāyavidyā tathaikākṣī caikapāṭā mahā
durgā | vāmā śivā tathā jyeṣṭhā surūpā cāruhāsino
lilaṇḍā śiśirā gauro vindhyācalanivāsino
śobhinī modinī bhadrā lalitā bahurūpikā | sarvvasampatkarī tārā bhavānī viśvakāriṇī | kuleśvarī mahāvidyā kathitā tava bhairava !” | kulaiḥ kulajairūpāsyā
devī 2vaṃśaparamparayā upāsye devībhede ca
kuladruma pu0 “śleṣmāntakaḥ karañjaśca vilvāśvatthakadambakāḥ
nimbo vaṭodumbarau ca dhātrī ciñcā daśa smṛtāḥ” ityu
kteṣu śleṣmānkādiṣu daśasu [ vaṃśarakṣake putne trikā0
kuladhāraka pu0kulaṃ dhārayati sthirīkaroti dhṛ-ṇic-khula
kuladhuryya tri0 kuleṣu dhuryyaḥ kyapraḥ | kulaśreṣṭhe
kulanakṣatra na0 “vārūṇādrbhābhijilkukaṃ kulākularuṭāṅkṛtam
kulāni saptadhiṣṇyāni śeṣāṇi cākulāni vai” tantrasa0
ukteṣu vābhijiyuktāṣṭāviṃśatinakṣatramadhye ārdrabhiva
saptasaṃkhyākeṣu nakṣattreṣu tatphalamuktaṃ tatraiva “tithibāre
maṅgale akule syānninobhayam | kulākhye jayino nityam
ḍākyai va kulākule”
kulanāśa pu0 6ta0 | 1kulasya me tatkāraṇaṃ kulaśabde uktam
tadabhāvakāraṇañca “yāvanna vedadharmyāḥ syuryāvat syācchaṅkarāīnam | yāvat svāccha trikaścaiva tāvanna kulanāśanam
kulanāśana na0 kulaṃ nāśyatyanena naśa-ṇic-karaṇe lyuṭ
vaṃśasya sañcādhane | “suhṛlaṃ kulanāśanam | yathā ca mūsalena harivaṃśprabhṛtikulanāśanaṃ tathā bhā0mī0110 uktaṃ yathā
33.2.4
“viśvāmitrañca kaśyañca nāradañca tapodhanam | sāraṇapramukhā
vīrā dadṛśudvārikāṃ gatān | te tānu pāmba' puraskatya
bhūṣayitvā striyaṃ yathā | abū vannupasaṅgamya daivadaṇḍeninapīḍitāḥ | iyaṃ strī putrakāmasya babhroramitatejasaḥ
ṛṣayaḥ sādhu jānīta kimayaṃ janayiṣyati | ityuktāste
tadā rājan vipralabdhāpradharṣitāḥ | pralabdhavaṃ sāstu nabo
yasakta ṣu narādhipa ! | uccāruṣṇakavināśāya susa saṃ boramāyasam | vāsudevasya dāyādaḥ sāmbo'yaṃ janayiṣyati
yena yūyaṃ sudurhattā gadaṃdhā jātamanyavaḥ | ucchettāraḥ
kulaṃ hyatkṛṣṭate rājamanāīnī | ṛtedaṃ vālati kromāṃkṛṣṇā dekaṃ halāyudhaḥ | jarā hastaṃ mahātmānaṃ
bavāna bhuvi bhetsyati | ityanu śaṃsato rājan ! pranakhāstairdarātmabhiḥ | samayaḥ krovaraktākṣāḥ samīkṣyāya parasparam | tayoktā munayaste tu tataḥ keśavamabhyayuḥ | athābravīttadā dṛṣṭīn sutèva' samutthitam | anyatho matirmāsatsu bhavitavyaṃ tatheti tān | evamukkā hṛṣīkeśaḥ praviveśa purantadā | kṛtāntamanyathā na kattu basuṃ sa jagataḥ
prabhuḥ | cobhate'tha tataḥ śāmbo musalaṃ tadasūta vai | yena
vṛṣṇyandhakakule puruṣā akravātahatāḥ | haṣyāpranthakavināśāya kiṅkarapratima' mahat | asūta śāpajaṃ boraṃ taca
rājñe nyavedayan | viṣaṇṇarūpastadrājā musalaṃ cūrṇamakārayat | taccūrṇaṃ sāgare cāpi prakṣiptan puruṣā vyatha !”
kopājjagrāha keśavaḥ | tadbhūnmuṣalaṃ ghoraṃ vajrakalpamayomayam | adhāna vyasṛjaṃstena ye ye pramuruto'bhavan
33.2.5
tato'ndhakāśca bhojāśca śainaiyā vṛṣṇayastathā | jaghnu ranyonyamākrande musalaiḥ kālacoditāḥ | yasteṣāmerakāṃ kaścijjagrāha kupito nṛpa ! | vajrabhūteva sā rājannadṛśyata tadā
vibho ! tṛṇañca musalībhūtamapi tat vyadṛśyata | brahmadaṇḍakṛtaṃ sarvamiti tadviddhi pārthiva ! | avidhyan viṣyate rājan! prakṣipanti ca yattṛṇam | tadvajrabhūtaṃ musalaṃ vyadṛśyata
tadā dṛḍham | abadhīt pitaraṃ putraḥ pitā putrañca bhārata !
mattāḥ paripatanti sma yodhayantaḥ parasparam | pataṅgā iva
cāgnau te nipetuḥ kururāvakāḥ | nāsīt palāyane buddhirvadhyamānasya kasyacit | tathāpaśyanmahābāhurjanārddanan kālasya paryyayam | musalaṃ samavaṣṭabhya tasyau sa madhusūdanaḥ
śāmbaśca nihataṃ dṛṣṭvā cārudeṣṇañca mādhavam | pradyumnañcāniruddhañca tataścakrodha mādhavaḥ | gadaṃ vīkṣya śayānañca bhūśaṃ
kopasamanvitaḥ | sa niḥśeṣaṃ tadā cakre śārḍgī cakragadādharaḥ | taṃ nighnantaṃ mahātejā babhruḥ parapurañjayaḥ
dārukaścaiva dāśārhamūcaturyadvidhova tat | bhagavaṃcchiṅgatāḥ
sarve tvayā bhūyiṣṭhaśo narāḥ | rāmasya padamanviccha tatra
gacchāma yatra saḥ |” bhāve lyuṭ
Linked texts (3)
- Kaulāvalīnirṇaya — Jñānānanda Paramahaṃsa 1500, Sanskrit
- Śāktānandataraṅgiṇī — Brahmānanda Giri 1500, Sanskrit
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit