Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 38.5-2

Vācaspatya 38.5-2

Language
Sanskrit

38.5-2

kuśalyukte tri0 | tataḥ
astyarthe ini | kuśalina tadyukte tri0 striyāṃ ḍīp
"kuśalinī vaktusya vārtāpi na" vā0 dū0 | "māstu
kuśalinī bhūyāḥ" bhā0 u0126ña0 | gaurā0 etasya
720 karmadhārayaḥ | nañpūrvādi0 abhūtatadbhāvārye ḍacā0
kuśalajātaḥ kuśalabhūtaḥ | anena saha kumāraśabdasya samāse
kumārasya viśeṣyatve'pi carmakādi0 paranipātaḥ | kumāra
kuśalaḥ | tataḥ brāhmaṇādi0 karmmaṇi bhāve ca ṣyañ
kauśalya dakṣatāyām na0 | yuvāṃ0 tadarthe aṇ | kośala
tadarthe "yogaḥ karmmasu kauśalam" gītā
kuśalava pu0dvi0 puṣyavatoriva ekatrakṛtrā rāmasutayoḥ hemaca0
kuśalin tri0 kuśala+astyarthe ini | kalyāṇavati | "kuśalinī vakṣasya vārtāpi na" vā0dū0 | [ nakṣahace vaidya0
kuśalo strī kumudava ḍīyate kī-ḍa gaurā0 ḍīṣ | kakṣakugavindū pu0 bhṛmvi deśabhede | "vātāyanā dṛgākṣīkṣa romakāḥ kuśavindavaḥ" bhā0 bhī0 6a0 janapadakathane
kuśasthala na0 kuśapradhānaṃ sthalam | 1kāmyakavaneśe hemaca0 !
"kuśasthalaṃ vṛkasthalaṃ mākandī vāraṇāvatam | dehime catu
yāmām akidekañca pañcamam" veṇīsaṃ0 2purībhede strī
ḍīp jaṭādharaḥ sā ca prāk raivatakanṛpeṇa nirmitā paścāt
yadubhiḥ saṃskṛtā yathā harivaṃ0 113 a0
"iti sañcitya sarve ca pratīcoṃ diśamāśritāḥ | kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām "vihāya mathurāṃ
ramyāṃ mānavyamaḥ pinākinam | kuśasthalīṃ dvāravatīṃ
niveśayitumīpsavaḥ" harivaṃ0 96ña0
"ānarttaviṣayacāsīt purī tasya kuśasthalī" harivaṃ010ña0
kuśā strī kuśa-ka | 1rajjvāṃ medi0 2madhukarkaṭyām ganddhaca0
3vakṣagāvāṃ hemaca0 | kuśāśabde pare avayavaḥ svatvam
avavyahitā kuśā kayyakam śā si0 kau0 | sāmamānāṃ
klotośagaṇārye kodaṇḍare śayako ca śabdaci0
kuśākara pu0 ku vairaiākīryyate 'samāptayeva kuśācchādanena
veṣṭyate'la kā+kṛ-ādhāre kaph | yajñāgnau | sa hi
kuśavicchāyo kuśeśāyite | [kānte kaṅkamālā
kuśākṣa puṃstrī kuśasya sūkṣmatvāttanmatti akṣī yasya aca samā0
kuśāgra na0 6ta0 | kuśasyāgre | "kuśāgre ṇāpi kaunteya !
na saṃspṛṣṭo mahodadhiḥ" bhā0 va0 11021ślo0 | kuśasyā
gramiva sūkṣmatvāt | 2kuśāgratulyasūkṣme matiduryodhapāṅgake "kuśāgrabuddhe | kuśalo guruste" radhuḥ | kuśāgramiva ivārthe ka | kuśāgrītha kuśāgratulye tri0 "kuru
buddhiṃ kuśāgrīyāmattukāmīgatāṃ tvaja" bhahiḥ
kuśādika nāsaprakāyokte taisabhede yathā
kuśāminalbayorauvanakharmecugokṣurāḥ | kapotavaṅgādasukavasirendīvarīśarāḥ | dhātakyātulaśuṇḍākāḥ karpūrairāṅgabhedakāḥ | eṣāṃ kalkākaṣāyābhyāṃ siddha tailaṃ prayojayet
pānābhyaṅgaprayogena vattinottaravastinā | śarkarāśmarigeogeṣu
mūtrakṛcchra ca dāruṇe | pradare yonigyūle ca śukradoṣe
tathaiva ca | bandhyāgarbhakaraṃ proktaṃ tailametat kuśādikam"
kuśāmba pu0 nimivaṃśe rūpabhede kuśavyasute | "kuśanāmaśabde harivaṃ0 vākyam" rāmā0 u012sa0 "brahmayonirmahābhāsīt kuśola़āma mahātapāḥ" ityupakrame "sa
mahātmā kuśonāvyāṃ yuktāyāṃ sumahāsthāv | vaidarbhyī
janayāmāsa caturaḥ sadṛśān sutān | kuśāmba kuśanāmaśca
amūrttarajavaṃ vasum" nāmabhedaḥ kalpabhedāt aviṣaddhaḥ
"pratyadyaḥ kuśāmbasya vaśātturmācanāñcanam"bhā01 T063ślo0
kuśāmbena nirvṛttā aṇ ḍīp | tatkṛtapurībhede "kuśāmbastu
mahātejāḥ kauśāmbīmakarot purīm" rāmā0 u032sa0
nirgataḥ kauśāmbāḥ niṣkauśāmviḥ si0kau0| kuśāmbasyāpatya' śubhrā0ḍhak | kauśāmveya tadapatye puṃstrī0
kuśāraṇi pu0 kuśaṃ araṇiṃ gadyārtha mudgarabharaṇivākya | durgāsaddhi sune likā0 tasya prāptajalenaiva sarvanāgakatvāt
tathātvam | [ rājani0
kuśāmli pu0 kutsitaḥ yāmanliḥ | rohitakavṛkṣe
kuśāvatī strī kuśa-astyarthe matup masya vaḥ saṃjñāyāṃ dīrghaḥ
rāmātmajakuśasya rājadhānyām puyyām | "sa niveśya
kuśāvatyāṃ ripunāgāṅkuśaṃ kuśam" | "kuśāvatīṃ śrotriyasāt sa kṛtvā" raghuḥ | rāmā0u0vā0 tu kośaleve vaitadaniveśodarśitaḥ | "kośaleṣu kuśa' vīramuttareṣu tathā navam | abhiṣicya mahātmānāvubhī rāmaḥ sutottabhau"
atoradhuvākya' purāyāntarāduktarīti vivevyam
kuśāvarta pu0kuśasya avarttāvantovala | gaṅgāvatāratīrthe "gaṅgā
dvāre kuśāvartta bilvake nīkṣaparvate | tathā kaṣkhakhale khātvā
dhūtapāpmā divaṃ vrajet” bhā0 ānu0 170 ślo0
“udagasya kuśāvartta āsīnaṃ macavittamam” bhāga0
3|20