Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 4.1.11

Vācaspatya 4.1.11

Language
Sanskrit

4.1.11

nanu cikīrṣādhīnatvasya upalakṣakṣaṇatve upalakṣyamātagatāntiprasaṅgadharmābhāvāt kṛtitvāttasya cātiprasaṅgāt tattatkṛtiviśeṣā upalakṣyāḥ tathā ca tadananugamāt pravṛtte
ranugamaḥ viśeṣaṇatve cikīrṣāyāṃ pravṛttau ca cikīrṣājñānakāraṇadhye gauravaṃ pramāṇābhāvaśca | kiñca cikīrṣāsādhyāvasthāyāḥ kṛteḥ siddhāvasthāsādhanasya virodhena kṛtisādhyatā pākādau na jñāyeteti cet na, asti hi kṛtiviśeṣo mānasapratyakṣasiddho jīvanayoniyatnavyāvṛttaḥ khacikorṣopalaccataḥ yattra cikīrṣākāraṇatvagrahaḥ sa ca tava jāti
rūpo mama tvanugatakāraṇopādhirūpaḥ | evañca cikīrṣādhīnatve nānugatena kṛtiviśeṣāṇāmupalakṣyamāṇānāmanugatatvamapi
yathā gotvena taṭasthenopalakṣitā mahiṣyādivyāvṛttā dhāma
karmavyaktiviśeṣeṣā dhenupadenocyante natu gotvamapi, tathā
cikīrṣāpi evaṃ jīvanayonivyāvṛttakṛtiviśeṣāṇāṃ kṛtitvena jñānaṃ kāraṇamiti nānanugamaḥ | nanu kṛtisādhye na
kṛtiviśeṣaṇam asattvāt sattve vā kṛtau satyāṃ jñānaṃ, jñāne
ca kṛtiritpanyonyāśrayaḥ nopalakṣaṇam atiprasaṅgāditi cet
na kṛtirhi jñāne viṣayatayā viśeṣaṇameva sādhye ca paricāyakatayopalakṣaṇam anyatreṣṭasādhane'pīṣṭaṃ na viśeṣaṇam
asatvādopalakṣaṇam atiprasaṅgāt liṅgajñānādau vā kāgatiḥ | nanvevaṃ bhrame'pi cikīrṣā syāt tasyāpi cikīrṣādhīnakṛtisādhyatvāt | śramastu bhojanādikriyāsādhyo na
asiddhyāvasthāvataḥ kāryyānupapatteḥ | tathā ca pākāderasiddhatvasaṅkalpajñāne sādhyatvasādhanatvagrahaḥ nacaikarūpeṇaikadā
siddhamasiddhañceti jñāyate | na ca svarūpagatatā sādhyatvasādhanatvayosto na virodha iti vācyaṃ yadi hi

Linked texts (1)