Vacaspatya 4.1.14

4.1.14

lābhasambhāvanāyāṃ vā sarovagāhune na pravarttate dṛṣṭastantāpaśāntisādhanasya toyasamvandhasya svakṛtiṃ vinā'pi siddhimatisandhāne liṅgābhāvena svakṛtisādhyatvajñānābhāvāt| yadā ca
matkṛtiṃ vinā sa na sambhavatīti pratimandhatte, tadā pravarttate
yasya santāpaśāntimātrāniṣṭaṃ sa sarovagāhnasyeṣṭasādhanatvameva na pratisandhate | upasthitaraṭito'pi natatsampāditi
kvacit | tacca toyasambandhatvena na santāpaśāntisādhanatvaṃ tasya
saro'vagāhane'pi sambhavāt vyanyathā dṛṣṭerapi tatsādhanaṃ na
syāt saro'vagāhanādapi tatsiddheḥ kintu kāryyabhedasādhanatu
kṛtisādhyatvena liṅga pākādivadodanāderapi pravṛtteḥ
pūrvvaṃ kṛtisādhyatvajñāne hetvabhāvāt | nanvevaṃ liṅgajñānameva pravarttakamastu prāthamikatvādrāvaśyakatvācca | na ca lāghavāt kṛtisādhyatājñānaṃ tayā, kṛtisādhyatānumitau
tadā bhānābhāvena yugapadupāsthityabhāvāt pravṛttisāmagrayā
anumitipratibandhāñceti cet na liṅgajñāne kṛtisādhyatāprakāre tatprakārarucikīrṣāyāṃ taddhetutvāt | vyataeva liṅgāntarajñānamapi na pravarttakam | nanu pākādiḥ
kriyamāṇovā na pakvaḥ tasya katisādhyatve bādhāt
nāvyanāgataḥ bhāvipāke mānābhāvena nayā siddhera na pākala'
bhaviṣyatūṃ sa sāmānyatvāt gotvavaditi, mānamiti cet ?
tatakṛtisādhyo'cikīrṣitatvāt kṛteḥ svadhvaṃsasākṣātkārātirikta cikīrṣāviṣayaphale janakatvāt nahi bhojanādicikīrṣādhīnatayā gamanaṃ sādhyata dūti kecit tanna
gurutarabhārottolane kalpasādhye śramād dṛṣṭattasya nigaḍaniścalataṅgadeśasya vā kṛtau satyāmadehacalanakriyātṛtyāde'pi