Vacaspatya 4.1.21

4.1.21

anyā ca uddeśyatvākhya viṣayatā sā ca yattvādhamanājñānādhīnā cikīrṣā tadviṣa tattu jalāharaṇasvargāṭanādirūpaṃ jalāharaṇārthitayā ghaṭaṃ karomi svargārthitayā yāgaṃ karomītyanvayavyavasāyāt | jalāharaṇamuddiśya
ghaṭaṃ kāromi svargamuddiśya yāgaṃ karoma tyanuvyavasāyācca
evañca tajjanatāprayattāvacchedakasapta bādhakasapravṛttitvāvacchinnaṃ
prati tattatsādhanānāvacchedakaviṣayatāprayavacchedakatattatlādhaviśeṣyakakṛtisādhyatājñānaṃ heturiti na vyabhicāraḥ evaṃ
cikīrṣāyā api hetutvamasyevaṃ tena tasyā api kapālaruvintagaṅgaḍa dau na vyabhicāraḥ | anyathā naiyāyikamate 'pi
vyabhicārasya durvvaratvāt tairapi kṛtisādhya ta jñānacikīrṣayorhetutvopagamādita bhāvaḥ | yattu pravṛtterviṣayatātvaividhya
bhānābhāvaḥ kintu kagalahavikṣaṇḍa śvādyupāya eva
pravṛttiviṣayaḥ pravṛttiviṣayatvameva copādānatvam | marvva
ghaṭaṃ karoti yāgaṃ karotītyādivyavahārādupapattiḥ katavācidhātoya gṛtoyāyā viśeṣyārtha katvādvanyathā kapāla
karotaḥtyādivyavahārāpattirita vācyam tat ghaṭayāgayākādipadasya kapālahavikṣaṇḍa lāṭo lākṣaṇikatvāt
kkativācidhātuyo gahitīyāyā viśeṣyatā nakūlatvānvitarārthakatvaniyamenānukūlatva' viṣayatā vā tattra dvitīyārthaḥ iti
prāñco naiyāyikā vadanti | tadasat lacaṇayā ṣaṣṭhaprayogarūpa
vyavahārasamarthane'pi ghaṭādviviśeṣyakatvāvagāhitvenānubhūyamānāyā ghaṭaṃ karomītyādipratītikapratīteranupapādanāt
anavāyā mānābhāvācca | kiñca jalāharaṇasvargādirūpa
phalasya uddeśyatvākhya viṣayatāyā ghaṭayāgapākādeva sādhyātatvākhyaviṣayatāyā anabhyupagame dṛṣṭasādhanatā jñāna