Vacaspatya 4.1.24

4.1.24

eva tajjātīyacakrasāmagrāstadrgācchakyakāryopadhāyakatvāt ityeva ca kāraṇasamājādhīnā kāryotpattiriti gīyate | etena ghaṭādi kamrmotpattirave'pi daṇḍagocarapratyakṣāt daṇḍopādānakamavṛttyāpattistadarthādhikasya
sattva dilyapi nirastaṃ saṃyogaśrādyādyanyatamasādhyakapravṛttyatiriktāyā daṇḍopādānakapravṛtteralīkatayā tādṛśānyatamasādhyakapravṛttisāmagrī virahādeva nadanutpādāt
kāryotpatteḥ kāraṇasamājādhīnatvāt | navyāstu upādānapratyakṣasya hi sātantryeṇa na hetutā, kintu ghaṭādinikīrṇīyā daṇḍādyupādānacikīrṣakasākṣātkarasya ca
sattve 'pi daṇḍādau ghaṭasādhanatvajñānābhāvadaśāyāṃ ghaṭasādhakadṇḍopādānakapravṛttivāraṇāya daṇḍopādānacikacittīviṣayaghaṭādisādhanatājñānasyāpi ghaṭādisādhakad
ṇḍādyupādānakapravṛttyāpattirārayitvādeva cikīrṣāviṣayasādhanatājñāna
supādānāṃśe laukikapratyakṣātmaka heturūpeyate kāryakāraṇabhāvadvayakalpanā mapekṣya lāghavāt | na ca ghaṭasādhyakakapālopādānakaghaṭadhvaṃ sasādhyakadṇḍopādānakasabhūjhānamvanapravṛttau daṇḍaviśeṣyaghaṭasādhanatā jñānasyā hetutvāt tatra
vyabhicāravāraṇāya ghaṭatvāvacchinnasādhyatānirūpitadaṇḍatvā
vacchinnopādānatāśālipravṛttitvameva kāryyatāvacchedakasaṃpeyaṃ
tathāca daṇḍatvāvacchinnopādānatānirūpitaghaṭatvāvacchintrasādhyatāśālipravṛttitvamādāya vinigamanāvirahāsavāpi
gurutara kāryakāraṇabhāvadvayamāvaśyakamiti vācyaṃ daṇḍādyupādānacikīrṣīviṣayaghaṭasādhanatājñānasya ghaṭādisādhyakadaṇḍādyupādānakapravṛtti prati viśeṣakāraṇatvāvaśyakatayā