Vacaspatya 4.1.25
Vācaspatya 4.1.25
- Language
- Sanskrit
4.1.25
vinigamanāvirahāt tādṛśakāryyakaraṇabhāvadvayasya sarvasammatatvāt | iyañca viṣayamaprāmaporivahādeva upādānapratyakṣābhāvadaśāyāṃ na ghaṭādikamadhyakapravṛttyapattiprasaṅgaḥ | etena
ghaṭādinikīrṣāviśiṣṭe'pi daṇḍagācarapratyakṣāt daṇḍaniṣṭaghaṭasādhanatājñānātsaviśeṣāsampīḍasattatāna daṇḍopādānakapravṛtsya patistadadhikasamasyāyāṃsapsa diti dvitīyoktiprasaṅgo'pi nirastaḥ, kevaladaṇḍopādānakapravṛttitvasya kāyyatāmavacchedakatvāt ghaṭādisādhyakadṇḍopādānakapravṛtteva
ghaṭādinikīrṣāṇaviśiṣṭaghaṭādisādhyakapravṛttitsāmānyāsāmagrrīvirahādevāsambhavāditi prahuḥ | atha tattadviṣayakapālavyaktau dṛṭa ma kapālamityasaṃsargagrahasattve'pi kapālatvaprakāreṇa kapālaṃ ghaṭasādhanamiti kapālātāva nirdhārmatāvacchedakatatkapālaviṣayakakikipannatāta kapātvaprakāreṇa tatkapālopādānakapravṛttyāpattiḥ | na ca kapālatvaprakāreṇa tadvyaktau bṛṭiṣṭiveṭa pattira ta vācyam
anubhavavirodhādita cetra tadupādānatāvacchedakavi
śeṣyadharmmitāvacchedakatadupādānaviśeṣyakapratyakṣasyedaṃ ghaṭasādhanamityākārakasya vā tatsadupādānatāvacchedaka
kādupādānakapravṛttiṃ prati hetutvena niruccimarnāvacchedakakalābhasyāhetutvāt | nacaivamidaṃ ghaṭasādhanamiti lokikapratyakṣādiṭatvaprakāreṇatadgrahātpāda nakapravṛttinaṃ syāt
tasya iṭalyauye nirddhāmitāvacchedakatvāditi vācyam
upādānatāvacchedakabhedena kāryakāraṇabhāvabhedāṭidambasthale nirddhārmmitāvacchedakajñānasyāpi pravarttakatvāt
idamiṭaṃ netyasaṃsargāvahādasambhavena tatrāpi gamakavirahādityāstāṃ vistaraḥ | cikīrṣā detī vyāpārībhūta