Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 4.15.15

Vācaspatya 4.15.15

Language
Sanskrit

4.15.15

yādīnāṃ yuga dvikalpādirimitaṃ tapaḥ khrūyate tathāpi
śnatasaṃvatsarāyuṣo manuṣyānadhikṛtya dharmāśāstrapravṛtteḥ yugādirnigyoneāyuktaḥ | śāstrāṇāṃ manuṣyādhikāratvaṃ
cāsmabhiḥ pārāśara smṛtivyākhyāne "manuṣyāṇāṃ hitaṃ
dharmmam" ityatravacane prapañcitam | yenu "kalo pañca vivarjayet" ityādayomanuṣyadharmmāsteṣu na yugādikaṃ nirṇetavyaṃ
saṃdehābhāvāta | na ca śtāyuṣāmadhikāre kathaṃ sahasrasaṃvatsarasatraśrutiriti śaṅkanīyam tatra saṃvatsaraśabdodi napara iti ṣaṣṭhādhyāye saptamapādai nirṇītatvāt | ye'pi
caturdaśasaṃvatsarārahattisādhyā ananyavratādayasteṣvapi na
saṃvatsarādhikaḥ kaścitkālo nirṇetavyo'sti | ataḥ
saṃvatsaramārabhyārvvāñca eva nirṇetavyāḥ karmāṅgakālāḥ
na ca kālasya karmāṅgatve vivaditavyam 'sāyaṃ juhoti
prātarjuhotīti" śruteḥ tattatkarmmāvastāvadapūrdhvaviṣayatvāt
(apūrdhva janakatvāt) prādhānyamabhyugamyaṃ tathā ca kālasya
guṇatvenānyayaḥ pariśiṣyate ataeva gargaḥ "tithirnakṣattravārādi sādhanaṃ puṇyapāpayoḥ | pradhānaguṇabhāvena svātantreṇa na te kṣamāḥ" iti | tasmādaṅgabhūteṣu niṇrṇayeṣu
kāleṇapayaviṣatvena saṃvatsarasyābhyarhitatvādalpavaktavyatayā
sūcīkaṭāhanyāyādasāreśca ca saṇa ādau nirṇīyataitisthitam”
“lokānāmantakṛtkālaḥ kālo'nyaḥ kalanātmakaḥ
sa dvidhā sthūlasūkṣmattvānmūrtaścāmūrta ucyate” sū0si0
“prāṇādiḥ kathito mūrttastathyādyo'mūrtta sañjñakaḥ | ṣaḍbhiḥ
prāṇairvināḍī syāt tatṣaṣṭyā nār̤ikā smṛtā” sū0si0
“nāḍīṣaṣṭyā tu nākṣatramahorātraṃ prakīrtitam | tattriṃśatā bhavenmāsaḥ sāvano'rkodayaistathā”
“aindavastithibhistadvat saṅkrāntyā saura ucyate

Linked texts (1)