Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 4.15.16

Vācaspatya 4.15.16

Language
Sanskrit

4.15.16

māsairdvādaśabhirvarṣaṃ divyaṃ tadahakacyate”
‘surāsurāṇāmanyo'nyamahorātraṃ viparyayāta | tatṣaṣṭiḥ ṣaḍguṇā 360 divyaṃ varṣamāsurameva ca”
“taddvādaśa sahasrāṇi caturyugamudāhṛtam | sūryābdasaṅkhyāyā dvitrisāgarerayutāhataiḥ 4320000”
“sandhyāsandhyāṃśasahitaṃ vijñeyaṃ taccaturyugam | kṛtādīnāṃ
vyavastheyaṃ dharmapādavyavasthayā”
‘yugasya daśamo bhāgaścatustridvayekasaṅguṇaḥ | kramāt kṛtayugādīnāṃ, ṣaṣṭhāṃśāḥ sandhyayaḥ svakāḥ”
‘yugānāṃ sapratiḥ saikā manvantaramihocyate | bdābdasaṅgā 3082000 satyānte sandhiḥ proktojalaplavaḥ”
“sasandhayaste manavaḥ kalpe jñeyāścaturdaśa | kṛtapramāṇaḥ
kalpādau sandhiḥ pañcadaśaḥ smṛtaḥ”
“ityaṃ yugasahasreṇa bhūnasaṃhārakārakaḥ | kalpo brāhmamahaḥ proktaṃ śarvarī tasya tāvatī”
“paramāyuḥ śataṃ tasya tayā'horātrasaṅkhyayā | āyuṣorddhamataṃ tasya śeṣe kalpoyamādimaḥ” sū0si0 | aharādikāḷabhedāḥ (ahan) śabde uktāḥ
yo yaṃ kālaḥ ṣaḍindriyavedyaḥ iti mīmāṃsakā manyane
“na so'sti pratyayoloke yatra kālo na bhāsate’ iti taṣāmuktoḥ | vaiśeṣikānastu tasya sākṣipratyakṣatāmasvīcakruḥ tatra
pramāṇaṃ kālamā0 vyanupadameva darśitam | so'yaṃ kālaḥ deśavṛttavyāpāritāniyāmakaḥ | tathāci yaḥ padārthaḥ svādhikaraṇātyantābhāvapratiyogī so'vyaḥ pyavṛttiriti bhavyate tannāniyāmakaśca kālodaṃgya | kaciddeśe sthitasya tādṛśapadārthasya
kālabhedena tavaivādhikaraṇe'bhāvastitvati yathā jñānyāśraye
ātmani suṣuptikāle icchādiviśeṣaguṇāntarasattve ca
jñānābhāvaḥ | yathā vā guṇavati janyadravye utpattikāla
guṇābhāvaḥ śyāmala apakve ghaṭe raktādyabhāvaḥ raktādyasya