Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 42.1.1

Vācaspatya 42.1.1

Language
Sanskrit

42.1.1

'kuṣambhakonakulaḥ' bhā0
"tvaksthaṃ vaivarṣaṇamaṅgeṣu kuṣṭhe raukṣyañca jāyate | tvaksaṃsthāyo
raukṣyañcaiva svedātipravartanam" | tvakśabdenātra rasa
ucyate ādyadravyatvāt | tvaksthatvāt tvaksyāpaḥ syaśrīṣāmas | svaksvāya ityādika' kecidraktagatasya liṅgaṃ
manvante | rudhiragatamāha "kaṇḍū rbipūyakaśvaiva kuṣṭhe śoṇitasambhave" | pipūtakaḥ viśeṣeṇa pūyaḥ | atha māṃsagatamāha "bāhulyaṃ vaktraśoṣaśca kārkaśyaṃ piḍakodgamaḥ
todaḥ sphoṭaḥ sthiratvañca kuṣṭhe māṃsasamāśrite" | bāhulyaṃ
kuṣṭhasya puṣṭiḥ | piḍakodgamaḥ kṣudrapiḍakodgamaḥ sphoṭaḥ
vṛhatyir̤akā | sthiratvam asañcāritvam | medogatamāha "kauṇyaṅgatikṣayo'ṅgānāṃ sambhedaḥ kṣatasarpaṇam
kṣataprasāro liṅgāni pūrvoktāni yāni ca | medaḥsthāna
gate liṅga' prāguktāni tathaiva ca"| kauṇyaṃ hastanāśaḥ
... sambhedaḥ aṅgamardaḥ, kṣatasarpaṇaṃ kṣataprasarpaṇaṃ, pūrvoktāni raktamāṃsagataliṅgāni | asthimajjāyatamāha
"nāsābhaṅgo'kṣirāgaśca kṣateṣu kṛmisambhavaḥ | svaropaghātaḥ pīr̤ā ca bhavet kuṣṭhe'sthimajjage"| śukragatamāha
"dampatyoḥ kuṣṭhabāhulyād duṣṭaśoṇitaśukrayoḥ | yadapatyaṃ
tayorjātaṃ jñeyaṃ tadapi kuṣṭhitam" | nanu śuddhaśoṇita... samprayoge garbhasambhavaḥ duṣṭaśoṇitaśukrayoḥ
katham apatyotpattiḥ ? yata āha suśrutaḥ "sāmāgyamubhayayoge śuddhe śoṇitaśukrajaḥ | garbhaḥ sañjāyate
nāryyāḥ sa jāto bāla ucyate"| anyānyac "vātādiduṣṭaretaso'patyotpādane'samarthāḥ" iti | ucyate | garbho'tra śuddho boddhavyaḥ | aśuddhagarbho'pi duṣṭaśoṇitaśukayorapi bhavati gatakarmāpyavadhirādīnāṃ sambhavāt

Linked texts (4)