Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 42.1.5

Vācaspatya 42.1.5

Language
Sanskrit

42.1.5

ityādi | śyāvadantakaḥ svabhāvakṛṣṇadantaḥ pradhānadantadvayamadhyavartti kṣudradantaḥ | pradhānadantopari dalāntaramiti
kecit | kunakhī sahūcitanakhaḥ, duścarmmā khabhāyataḥ khanāvatabhedaḥ, | ata eva mahārogiṇoyāvajjīvamaśīcamāha kūrmapurāṇam “kriyāhīṇasya mūrkhasya mahārogiṇa
eva ca | yatheṣṭācaraṇasyāhurmaraṇānnamaśīcakam” | kriyāhīnasya nityanaimittikakriyānanuṣṭhāyinaḥ | mūrkhasya
gāyatrīrahitasya | sārthagāyatrīrahitasyeti rudravaraḥ
mahārogiṇaḥ pāparogāndrakāntaramahārogavataḥ | te ca uktāhastyandoṣo rājayakṣmā śvāsomadhumehobhagandaraḥ udaro'śmarī mūtrarī pāparogāmahārogāḥ | yatheṣṭācārakhya
duvṛttaveṣyādyāsaktasya | evañca bhaviṣyapurāṇoktaṃ yaticāndrāyaṇaprāyaścittamakṛtaprāyaścittānāṃ kuṣṭhyādīnāṃ dāhe
yam| akṛtāprāyaścittopadeyoviphalaḥsyād | yathāha
viṣṇuḥ' 'kunakhī śyāvadantaśca dvādaśarātraṃ kṛcchraṃ carittodareyātāṃ taddanakho' iti atra dvādaśarātra' parākaddhayaṃ
tatra yattu senadaḥ natu prājāpatyaṃ tadvāhakatveryaticāndrāyaṇena viṣamatiṣṭatvāt atra bahuvyanekadharmmāvāmiti vacanādākāṅkṣatatvācca kuṣṭhyādīnāmapi prāyaścittam | ataeva
prāyaścittaviveke'pyuktamevaṃ duścarmiṃdakhaputrakṣāmiti | mahāpātakādiriktakasya gurutvāt tacchede'pi prāyaścitta' viduṣṭam | karmmavipāke śātātapaḥ “mahāpātakajaṃ cina'
saprajalpa su jāyate| bādhate vyādhirūpeṇa tasya lakṣādibhiḥ yanaḥ | kuṣṭhañca rājayakṣmā ca pramehoyakṛtplī
tathā” | vyala kuṣṭhapadamalpa kuṣṭhaparamiti pūrvvaṇāvirodhaḥ”
kuṣṭhaketu pu0 kuṣṭhaṃ tannāmanaḥ ketaścihna' yasya | mārkaṇḍeyakāyāṃ