Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 7.1-3.4

Vācaspatya 7.1-3.4

Language
Sanskrit

7.1-3.4

“meṣaḥ śiroṣṭayovaktaṃ mithunaṃ bāhuyugmakam | karkaṭohṛdayañcaiva siṃhastūdameva ca | kanyā kaṭistulā vastihvaiściko guhyameva ca | dhanuskṛru mṛgo jānu kumbho jaṅge
prakīrttite | mīnaḥ pādadvayañcaivāṅgāni kālavarasya tu”
tataśca yadaṅgarāśau rāśīśau dīrghau tadaṅgaṃ dīrghaṃ, tayorlaghutve
laghu, rāśirāśīśayorubhayarūpatve madhyamam iti kalpyam
lagnadreṣkāṇabhedenāṅgaviśeṣaḥ tattadṛk kāṇe sadasadgrahayogena phalaviśeṣaśca bṛhajjā0 uktaḥ yathā | “kaṃ dṛkśrottramasākapolahanavo vaktrañca horādayaste kaṇṭhāṃsakabāhupārśva hṛdayakrodāni nābhikṣataḥ | vastiḥ śiśnagude
tataśca vṛṣaṇāvūrū tato jānunī-jaṅge'ṅghrī hyubhayatra
vāmahaditarairhakkāṇabhāgaistridhā” vacanasyāyamarthaḥ vibhirdreṣkāṇabhāgaistridhā dehavibhāga iti śeṣaḥ | tatra prathamena dreṣkāṇena mūrddhādyaṅgaṃ, dvitīyena kaṇṭhādi, tṛtīyena
vastyādi | tatrāpya ditarai stribhāgasyai ryathābhakramamuditairadṛgaprabhāgasyai rdakṣiṇāṅgamityarthaḥ | tathāca kamnāt dvādaśaikadaśadaśamanavamāṣṭamasaptabhāḥ udisabhāgasthā dṛgprāḥ
anuditabhāgastho'ṅgatvaḥ sañca kamnāt dvitīyatṛtīyacaturthapañcamaṣaṣṭhasaptamāṃśabhedebhāgasthaḥ | tathācāyamarthaḥ prathame dṛkkāṇe lagna śiraḥ, dvitīye dvādaśe ca krameṇa dakṣavāme
dṛśau, tṛtīyekādaśayoḥ dakṣavāmaśrotre, caturthapañcamayoḥ,
dakṣavāme nāse, pañcamanavamayo, dakṣavāmakapolo, ṣaṣṭhāṣṭamayoḥ dakṣavāme hanū, saptamaṃ mukham | lagne dvitīye
dreṣkāṇe lagnaṃ kaṇṭhaḥ, dvitīyadvādaśayoḥ dakṣavāmakaṃsau,
tṛtīyekādaśayoḥ dakṣavāmau bāhū, caturthadaśamayoḥ dakṣavāme