Amarakosha 10.21

10.21

raktapātrayaṃ jalaukāyām | raktapeti | 'āto'nupasarge kaḥ' (3. 2. 3) iti kaḥ | jalamoko vasatisthānamasyā iti jalaukā | 'oka ucaḥ ke' (7. 3. 64) iti nipātanād oko'dantaḥ | "jalaukāpi jalaukaḥ syājjalukā jalajantukaḥ " iti tārapālaḥ | "jalaukā raktapāneṃḍī (?) striyāṃ bhūmni jalaukasaḥ" iti śabdārṇavaḥ | "jalāyuktā jalaukā ca jalaukāśca jaloragī" iti saṃsārāvarte bahutvaṃ nāsti | 'jalaukaseneva raktākṛṣṭinipuṇena veśyājanena' iti vāsavadattāyāṃ viśeṣaṇasamāsād arśaādyaci ekavacanatvamuktam ||
muktāsphoṭadvayaṃ mautihaḍa iti khyāte | muktāḥ sphuṭantyasminniti muktā-
sphoṭaḥ | ‘sphuṭa vikasane’ | ‘halaśca’ (3. 3. 121) ityadhikaraṇe ghañ | śuktiriti | ‘śucya abhiṣave’ | ‘kticktau ca saṃjñāyām’ (3. 3. 174) iti ktin | ‘lopo vyorvali’ (6. 1. 66) iti yalopaḥ | ‘titutratatha--’ (7. 2. 9) ityādinā iṇniṣedhaḥ |
iti tālavyādāvajayaḥ ||
śaṅkhadvayaṃ śaṅkhe | ‘śameḥ khaḥ’ (u0 1. 107) | śaṅkhaḥ | bāhulakānna khakārasyenādeśaḥ | kaṃ vāti gacchatīti kambuḥ | mṛgayyāditvāt kupratyayaḥ ||
kṣudraśaṅkhadvayaṃ kṣudraśaṅkhe | joṅgaḍā iti yatra nīcoktiḥ | śaṅkho nakhā iva śaṅkhanakhāḥ ||