Dasharupaka 2.2
Daśarūpakaṭīkā 2.2
- Language
- Sanskrit
2.2
netā nāyako vinayādiguṇasaṃpanno bhavatīti | tatra vinītaḥ | yathā vīracarite— 'yadbrahmavādibhirupāsitavandyapāde vidyātapovratanidhau tapatāṃ variṣṭhe | daivātkṛtastvayi mayā vinayāpacārastatra prasīda bhagavannayamañjaliste ||' madhuraḥ priyadarśanaḥ | yathā tatraiva— 'rāma rāma nayanābhirāmatāmāśayasya sadṛśīṃ samudvahan | apratarkyaguṇarāmaṇīyakaḥ sarvathaiva hṛdayaṃgamo'si me ||' tyāgī sarvasvadāyakaḥ | yathā— 'tvacaṃ karṇaḥ śibirmāsaṃ jīvaṃ jīmūtavāhanaḥ | dadau dadhīcirasthīni nāstyadeyaṃ mahātmanām ||' dakṣaḥ kṣiprakārī | yathā vīracarite— 'sphūrjadvajrasahasranirmitamiva prādurbhavatyagrato rāmasya tripurāntakṛddviṣidāṃ tejobhiriddhaṃ dhanuḥ | śuṇḍāraḥ kalabhena yadvadacale vatsena dordaṇḍakastasminnāhita eva garjitaguṇaṃ kṛṣṭaṃ ca bhagnaṃ ca tat ||' priyaṃvadaḥ priyabhāṣī | yathā tatraiva— 'utpattirjamadagnitaḥ sa bhagavāndevaḥ pinākī gururvīryaṃ yattu na tadgirāṃ pathi nanu vyaktaṃ hi tatkarmabhiḥ | tyāgaḥ saptasamudramudritamahīnirvyājadānāvadhiḥ satyabrahmataponidherbhagavataḥ kiṃ vā na lokottaram ||' raktalokaḥ | yathā tatraiva— ‘trayyāstrātā yastavāyaṃtanūjastenādyaiva svāminaste prasādāt | rājanvanto rāmabhadreṇa rājñā labdhakṣemāḥ pūrṇakāmāścarāmaḥ ||’ evaṃ śaucādiṣvapyudāhāryam | tatra śaucaṃ nāma manonairmalyādinā kāmādyanabhibhūtatvam | yathā raghau— ‘kā tvaṃ śubhe kasya parigraho vā kiṃ vā madabhyāgamakāraṇaṃ te | ācakṣva matvā vaśināṃ raghūṇāṃ manaḥ parastrīvimukhapravṛtti ||’ vāgmī | yathā hanumannāṭake— ‘bāhvorbalaṃ na viditaṃ na ca kārmukasya traiyambakasya tanimā tata eṣa doṣaḥ | taccāpalaṃ paraśurāma mama kṣamasva ḍimbhasya durvilasitāni mude gurūṇām ||’ rūḍhavaṃśo yathā— ‘ye catvāro dinakarakulakṣatrasaṃtānamallīmālāmlānastabakamadhupā jajñire rājaputrāḥ | rāmasteṣāmacaramabhavastāḍakākālarātripratyūṣo'yaṃ sucaritakathākandalīmūlakandaḥ ||’ sthiro vāṅmanaḥkriyābhiracañcalaḥ | yathā vīracarite— ‘prāyaścittaṃ cariṣyāmi pūjyānāṃ vo vyatikramāt | na tveva dūṣayiṣyāmi śastragrahamahāvratam ||’ yathā vā bhartṛhariśatake— ‘prārabhyate na khalu vighnabhayena nīcaiḥ prārabhya vighnavihatā viramanti madhyāḥ | vighnaiḥ punaḥ punarapi pratihanyamānāḥ prārabdhamuttamaguṇāstvamivodvahanti ||’ yuvā prasiddhaḥ | buddhirjñānam | gṛhītaviśeṣakarī tu prajñā | yathā mālavikāgnimitre— ‘yadyatprayogaviṣaye bhāvikamupadiśyate mayā tasyai | yattadviśeṣakaraṇātpratyupadiśatīva me bālā ||’ spaṣṭamanyat | netṛviśeṣānāha—
yathoddeśaṃ lakṣaṇamāha—
Linked texts (1)
- Daśarūpaka — Dhanañjaya (Daśarūpaka), Sanskrit