Pramāṇa · Search · About · API

Shilpadipaka 10: atha (pariśiṣṭe) vaśiṣṭhokta vāstvadhyāyaḥ

Śilpadīpaka 10

Language
Sanskrit

Contents

atha (pariśiṣṭe) vaśiṣṭhokta vāstvadhyāyaḥ

10.1

tatra tāvatpraveśalakṣaṇamnirmāṇe maṃdirāṇāṃ ca praveśe trividhe'pi vā

10.2

vāstūpūjā tu kartavyā yasmāttāṃ kathayāmyathaḥ
ekāśītikoṣṭhakamgṛhamadhye hastamātraṃ samantāttaṇḍulopari

10.3

ekāśītipadaṃ kāryyaṃ tilaistulyaṃ suśobhanam
ekadvitripadāḥ pañcacatvāriṃśatsurārcitāḥ

10.4

dvātriṃśadvāhyato vakṣyamāṇāścāntastrayodaśa
teṣāṃ sthānāni nāmāni vakṣyāmīśvarakoṇataḥ

10.5

tatra devatāsthānānitatrāgniśambhukoṇasthastvasau caiva padeśvaraḥ
tasmāddvitīyaḥ parjanyaścāsāvekapadeśvaraḥ

10.6

jayantendrārkasatyākhyā bhṛśāśca dvipadeśvarāḥ
ākāśavāyūparataḥ kramāddevapadeśvarāḥ

10.7

evaṃ prācyāṃ nava jñātvā navame vānyadikṣu ca
ādyāścāntāvekapādā dvipādāḥ pañca madhyamāḥ

10.8

aṣṭau pitṛgaṇādhīśā yamāntāḥ paścime surāḥ
ādyāṃtau dvau caikapadī dvipadāḥ pañca madhyagāḥ

10.9

rogādirityantasurāḥ sapta saumyadiśi kramāt
tadadhasthaścatuṣkoṇeṣvīśānādiṣu ca kramāt

10.10

āpaḥ sāvitravijaya-rudrāścaikapadeśvarāḥ
madhye navapado brahmā tasyeśānādikoṇagāḥ

10.11

āpavatso'tha savitā vibudhādhipasaṃjñakāḥ
rājayakṣmā ca catvāraḥ surāścaikapadeśvarāḥ

10.12

brahmaṇaḥ pūrvato dikṣu tripadāścāmarā amī
aryamā ca vivasvāṃśca mitraḥ pṛthvīdharaḥ kramāt

10.13

svasvasthāneṣu deveṣu sthāpiteṣvīdṛśaṃ bhavet
koṇeṣu pañca pañcaiva catuṣṣaikapadāḥ surāḥ

10.14

prāgādidikṣu dvipadāḥ pañca pañca yathākramāt
brahmaṇaḥ pūrvato dikṣu dvipadāḥ syuḥ samīpagāḥ

10.15

hiraṇyaretāḥ parjanyo jayantaḥ pākaśāsanaḥ
sūryasatyau bhṛśākāśau vāyuḥ pūṣā ca vai tathā

10.16

gṛhakṣataḥ pitṛpatirgandharvo bhṛṅgarājakaḥ
mṛgaḥ pitṛgaṇādhīśa sthāpyo dauvārikāhvayaḥ

10.17

sugrīvaḥ puṣpadantaśca jalādhīśo niśācaraḥ
śoṣaḥ pāpaśca rogo hi mukho bhallāṭa eva ca

10.18

somasarpau dityaditī dvātriṃśadamarāḥ smṛtāḥ
āpaścaivāpavatsaśca jayo randhrastathaiva ca

10.19

madhye navapado brahmā tasthau tasya samīpagaḥ
prāgādyantaritā devāḥ parito brahmaṇaḥ smṛtāḥ

10.20

aryamā savitā caiva vivasvānvibudhādhipaḥ
mitro'tha rājayakṣmā ca tathā pṛthvīdharaḥ kramāt

10.21

āpavatso'ṣṭamaḥ pañcacatvāriṃśat surottamāḥ
jñātvaivaṃ sthānanāmāni brahmaṇā sahitānyaset

10.20-2

vyarkāririktācaradarśacaitrai
hyage'mbupūrṇa kalaśaṃ dvijāṃśca
kṛtvā viśeṣadveśma bhakūṭaśuddham

10.21-2

atha vāmagatārkajñānaṃ tithiparatvena pūrvādyabhimukhagṛhapraveśamvāmo ravirmṛtyusutārthalābhāto'rke
pañcabhe prāgvadanādimandire
pūrṇātithau prāgvadane gṛhe śubho
nandādike yāmyajalottarānane

10.22

atha gṛhapraveśe kalaśavāstucakramvaktre bhūravibhātpraveśasamaye kumbhe'gnidāhaḥ kṛtāḥ
prācyāmudbasanaṃ kṛtā yamagatā lābhaḥ kṛtāḥ paścime
śrīrvedāḥ kaliruttare yugamitā garbhe vināśo gude
rāmāḥ sthairyamataḥ sthiratvamanalāḥ kaṇṭhe bhavet sarvadā

10.23

atha gṛhapraveśaprakaraṇopasaṃhāraṃ sūcayanevaṃ sulagne svagṛhaṃ praviṣya vitānapuṣpaśrutighoṣayuktam
śilpajñadaivajñavidhijñapaurān rājārcayedbhūmihiraṇyavastraiḥ

10.24

atha caṃdravāsajñānamāha graṃthāṃtaremeṣe ca siṃhe dhanupūrvabhāge vṛṣe
ca kanyāmakare ca yāmye
yugme tulā kuṃbhasu paścimāyāṃ
karkālimīne diśi cottarāsyāṃ

10.25

caṃdrasthityanusāro phalamsammukho hyarthalābhāya dakṣiṇe sukha-saṃpade
pṛṣṭhataḥ prāṇanāśāya vāma caṃdre dhanakṣayaḥ 1

10.26

(caturthāṣṭadvādaśasthaścandro varjya svarāśitaḥ
caturthe kalahaścandro'ṣṭame mṛtyurvyaye kṣatiḥ ||)
ghātakacaṃdranakṣatratithivārajñānacakram
atha dhruvagaṇaṃ tatkṛtyañca rāmadaivajñeuttarātraya rohiṇyo bhāskaraśca dhruvaṃ sthiram
tatra sthiraṃ bījagehaśāṃ tyārāmādisiddhaye

10.27

atha caragaṇaṃ tatkṛtyañcasvātyāditye śrutestrīṇi caṃdraścāpi caraṃ calam
tasmingajādikāroho vāṭikāgamanādikam

10.28

athogragaṇaṃ tatkṛtyañcapūrvātrayaṃ yāmyamaghe ugraṃ krūraṃ kujastathā
tasmin ghātāgniśāṭhyāni viṣaśastrādi siddhyati

10.29

atha miśragaṇaṃ tatkṛtyañcaviśākhāgneyabhe saumyo miśraṃ sādhāraṇaṃ smṛtam
tatrāgnikāryaṃ miśraṃ ca vṛṣotsargādi siddhyati

10.30

atha laghugaṇaṃ tatkṛtyañcahastāśvi-puṣyābhijitaḥ kṣipraṃ laghu gurustathā
tasmin paṇyaratijñānaṃ bhūṣāśilpakalādikam

10.31

atha mṛdugaṇaṃ tatkṛtyañcamṛgāntyacitrāmitrakṣaṃ mṛdu maitraṃ bhṛgustathā
tatra gītāmbarakrīḍā mitrakāryaṃ vibhūṣaṇam

10.32

atha tīkṣṇagaṇaṃ tatkṛtyañcamūlendrādrihibhaṃ sauristīkṣṇaṃ dāruṇasaṃjñakam
tatrābhicāraghātoyrrībhedāḥ paśudamādikam

10.33

atha yamaghaṃṭayogajñānamāha graṃthāntaremaghārkavāre śaśine viśākhā ārdrā kuje ceṃdusute ca mūlam
gurau tathā'grirbhugurohiṇī ca śanau ca haste yamaghaṃṭayogaḥ

10.34

yamaghaṇṭayogāphalāphalamyamaghaṃṭe gate mṛtyuḥ kulacchedaṃ karaṃ gṛhe
pratiṣṭhāyāṃ mṛtyukaraḥ śiśurjāto na jīvati

10.35

atha kālavāsavicāraḥ
arkottare vāyudiśā ca some
bhaume pratīcyāṃ budhe nairṛte ca
yāmye gurau vahnidiśā ca śukre
mande ca pūrve pravadanti kālaḥ

10.36

atha saphalāyoginīcarāmadevajñainavabhūmyaḥ śivavahvayo'kṣaviśvairkakṛtāḥ śakarasāsturġātithyaḥ
dvidiśomāvasravaścapurvataḥ syu
stithayaḥ sammukhavāgānanarastā

10.37

atha vāraśūlanakṣatraśūlañcana pūrvadiśi śakrabhe na vidhusaurivāre tathā
na cājapadabhe gurau yamadiśīnadaityejyayoḥ
na pāśidiśi dhātṛbhe kujabudhe'ryamarkṣe tathā
na saumyakakubhi vrajet svajayajīviśārthī budhaḥ

10.38

atha śubhāśubhasūcaketvena dvedhā śakunāḥ santi
tān vaktukāmstāvacchubhasūcakāñchakunān muhūrttaciṃtāmaṇauviprāśvebhaphalānnadugdhadadhigosidvārthapadmāmbaraṃ
veśyāvādyamayūracāṣanakulā baddhaikapaśvāmiṣam
sadvākyaṃ kusumakṣupūrṇakalaśacchatrāṇi mṛtvantyakā
raloṣṇīṣasitokṣamadyasasutastrīdīptavaiśvānarāḥ

10.39

ādarśāñjanadhautavastrarajakā mīnājyasiṃhāsanaṃ
śāvaṃ rodanavarjitaṃ dhvajamaghucchāgastragorocanam
bhāradvājanṛyānavedaninadā māṅgalyagītāṅkuśā
dṛṣṭāḥ satphaladāḥ prayāṇasamaye rikto ghaṭaḥ svānugaḥ

10.40

athāśubhasūcakān śakunānvandhyācarmatuṣāsthisarpalavaṇāṅgārendhanaklībaviṭ
tailonmattavasauṣadhārijaṭilapravrāṭ tṛṇavyādhitāḥ
nagnābhyaktavimuktakeśapatitavyaṅgakṣudhārtā asṛk
strīpuṣpaṃ saraṭhaḥ svagehadahanaṃ mārjārayuddhaṃ kṣutam

10.41

kāṣāyī gur̤atakrapaṅkavidhavākubjāḥ kuṭumbe kalirvastrādeḥskhalanaṃ lulāyasamaraṃ kṛṣṇāni dhānyāni ca
kārpāsaṃ vamanaṃ ca gardabharavo dakṣe'tirurudgarbhiṇī
muṇḍādīmbaradurbaco'ndhabadhirodakyā na dṛṣṭāḥ śubhāḥ

10.43

surāṃgaṇāḥ || gaṃdhapuṣpākṣatacchatracāmarāṃdolakā nṛpāḥ | bhakṣyaṃ śubhaphalaṃ caivabho'śrājau dakṣiṇe
vṛṣaḥ|| matsyaṃ māṃsaṃ sudhautaṃ ca vastraṃ śvetavṛṣadhvajaḥ| puṇyarastrī pūrṇakalaśaratnaśṛṃgāragodvijāḥ
bherīmṛdaṅgapaṭahaśaṅkharāgādinisvanāḥ | vedamaṅgalaghoṣaḥ syuryāyināṃ kāryasiddhidāḥ
ādye'paśakune sthitvā prāṇānekādaśa vrajet
dvitīye ṣoḍaśa prāṇāṃstṛtīye na kvacid vrajet

10.43.p1

ādau viruddhaśakunaṃ dṛṣṭvā yāyīdevatām | smṛtvā
dvitīye viprāṇāṃ kṛtvā pūjāṃ nivartayet || (nāradasaṃhitā 33, 91)

10.43.p2

iti śrīvāstuśāstre śilpadīpaka graṃthe nāmaśārdagrahavāsadvāragṛhapraveśamuhūrtalakṣaṇam nāma ṣaṣṭhaprakaraṇam || 6

Linked texts (13)