<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Encyclopaedic Compendia](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa) › [Tattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi) › 23

# Tattvanidhi 23

Tattvanidhi 23

- **Language:** Sanskrit

### [23.1](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1)

225 atha pakārasyayoganṛsiṃhodevatā hemanibhaḥ jānūparisāritamukhyabāhudvayaḥ itarābhyāṃ cakraśaṃkhadharaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-2)

226 atha phakārasyabhīmanṛharirdevatā taptakāṃcanasaṃnibhaḥ caturbhirbāhubhiścatuścakrāṇi  
dadhānaḥ jvālākeśadharaḥ daṃṣṭrākarālavadanaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-3)

227 atha bakārasyabalarāmodevatā sitaprabhaḥ dvibhujaḥ dakṣiṇehaladharaḥ pralaṃbavāmahastaḥ  
nīlāṃbaradharaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-4)

228 atha bhakārasyapūrvoktayoganṛsiṃhodevatā anyatsarvaṃ pakāravat

### [23.1-5](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-5)

229 atha makārasyanārāyaṇodevatā śyāmavarṇaḥ padmāsanasthaḥ caturbhujaḥ śaṃkhacakragadāpadmadharaḥ śrībhūmyāṃsahitaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ

### [23.1-6](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-6)

230 atha yakārasyavāyurdevatā dhūmravarṇaḥ dvibhujaḥ aṃkuśadhvajahastaḥ hariṇārūḍhaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ

### [23.1-7](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-7)

231 atha rephasyadhūmadhvajodevatā aruṇavarṇaḥ dakṣiṇecaturhastaḥ vāmetrihastaḥ pradākṣiṇyena sruksruvākṣamālāśatitomaravyajanaghṛtapātradharaḥ tripād dviśīrṣaḥ  
sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-8](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-8)

232 atha lakārasyaiṃdrodevatā meghaśyāmaḥ caturbhujaḥ abhayavajraśaṃkhavarahastaḥ gajārūḍhaḥ  
sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-9](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-9)

233 atha vakārasyavaruṇodevatā śyāmalaḥ dvibhujaḥ makaravāhnārūḍhaḥ dakṣiṇepāśahastaḥ  
vāme'bhayapradaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-10](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-10)

234 atha śakārasyaumādevatā śyāmavarṇā dvibhujā dakṣiṇepadmadharā pralaṃbavāmahastā caṃdrakalāvattaṃsā sarvālaṃkārabhūṣitā

### [23.1-11](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-11)

235 atha ṣakārasyalakṣmīrdevatā kāṃcanaprabhā padmāsanāsīnā caturbhujā abhayapadmadvayavarahastā gajadvayasamuddhatakuṃbhāsṛtābhiṣiktā sarvābharaṇabhūṣitā

### [23.1-12](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-12)

236 atha sakārasyacandrodevatā sphaṭikasannibhaḥ siṃhāsanesamāsīnaḥ dvibhujaḥ kumudadvayadhārī śyāmayā dhṛtakumudayā rohiṇyā sahitaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-13](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-13)

237 atha hakārasyasūryodevatā raktavarṇaḥ prabhāmaṃḍalamadhye'ṣṭadalapadma āsīnaḥ dvibhujaḥ  
padmadvayadharaḥ sarvālaṃkārabhūṣitaḥ

### [23.1-14](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-14)

238 atha ḷakārasyasūryodevatā anyatsarvaṃ pūrvavat

### [23.1-15](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-15)

239 atha kṣakārasyapūrvoktabhīmanṛsiṃhodevatā anyatsarvaṃpūrvavat

### [23.1-16](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-16)

itiśrīmatsamastabhūmaṃḍalamaṃḍanāyamānanikhiladeśāvataṃsakaṇaṭikajanapadasaṃpadadhiṣṭhānabhūtaśrīmanmahīśūramahāsaṃsthānamadhyededīpyamānāvikalakalānidhikulakramāgatarājakṣitipālapramukhanikhilaninarājādhirājamahārājacakravartimaṃḍalānubhūtadivyaratnasiṃhāsanāsḍhaśrīmadrājādhirājarājaparameśvaraprauḍhapratāpapratimavīranarapatibirudeṃtebaragaṃḍalokaikavīrayaḍukulapayaḥpārāvārakalānidhiśaṃkhacakrāṃkuśakuṭhāramakaramatsyaśarabhasālvagaṃḍabheruṃḍadharaṇīvarāhahanumadgaruḍakaṃṭhīravādyanekabirudāṃkitamahīśūrapuravarādhīśakṛṣṇarājamahārājaviraciteśrītattvanidhyākhyagraṃthcāmuṃḍādi  
śaktisvarūpanirūpaṇaṃnāmaprathamonidhiḥ saṃpūrṇaḥ

### [23.1-17](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.1-17)

śrīcāmuṃḍācaraṇāraviṃdārpaṇamastu  
śubhamastu  
iti śrītattvanidhigranthāntarvartī prathamaḥ śaktinidhiḥ sampūrṇaḥ  
śrīḥ  
atha  
śrītattvanidhaudvitīyoviṣṇunidhiḥ  
1 atha virāṭpuruṣadhyānam (bhāgavate 2 skandhe 1 adhyāye.)  
pātālametasyahipādamūlaṃpaṭhaṃtipārṣṇiprapaderasātalam || mahātalaṃviśvasṛjassugulphautalātalaṃvepuruṣasyajaṃghe

### [23.2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.2)

dvejānunīsutalaṃviśvamūrterūrudvayaṃvitalaṃcāātalaṃ ca || mahītalaṃtajjaghanaṃmahīpatenabhasthalaṃnābhisarogṛṇaṃti

### [23.3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.3)

urasthalaṃ jyotiranīkamasyagrīvāmaharvadanaṃvaijanosya || tapolalāṭaṃvidurādipuṃsassatyaṃcaśīrṣāṇisahasraśīrṣṇaḥ

### [23.4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.4)

iṃdrādayobāhavaāhurusrāḥkarṇaudiśaḥ śrotramamuṣyaśabdaḥ || nāsatyadasrauparamasyanāseghrāṇaṃcagaṃdhomukhamagniriddhaḥ

### [23.5](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.5)

dyurakṣiṇīcakṣurabhūtpataṃgaḥpakṣmāṇiviṣṇorahanīubheca  
tadbhrūvijṛṃbhaḥparameṣṭhidhiṣṇyamāposyatālūrasaevajihvā

### [23.6](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.6)

chaṃdāṃsyanaṃtasyavacogṛṇaṃtidaṃṣṭrāryameṃdruḍugaṇādvijāni || hāsojanonmādakarīcamāyā  
duraṃtasargoyadapāṃgamokṣaḥ

### [23.7](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.7)

vrīḍottaroṣṭhodharaevalobhodharmastanodharmapathaścapṛṣṭhaḥ|| kastasyameḍhraṃvṛṣaṇaucamitraḥkukṣisamudrāgirayosthisaṃghāḥ

### [23.8](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.8)

nadyosyanāḍyothatanūruhāṇimahīruhāviśvatanornṛpeṃdra || ajaṃcavīryaṃśvasitaṃ  
mātariśvāgatirvayaḥkarmaguṇapravāhaḥ

### [23.9](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.9)

īśasyakeśānviduraṃbuvāhānvāsastusaṃdhye kuruvaryabhūmnaḥ || avyaktamāhurhṛdayaṃmanaścasacaṃdramāssarvavikā  
rakośaḥ

### [23.10](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.10)

vijñānaśaktiṃmatimāmanaṃtisarvātmanoṃtaḥkaraṇaṃgiritraḥ  
aśvāśvataryuṣṭragajānakhāni sarvemṛgāḥ paśavaḥśroṇideśaḥ

### [23.11](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.11)

vacāṃsi  
tadvyākaraṇaṃvicitraṃmanurmanīṣāmunayonivāsaḥ|| gaṃdharvavidyādharacāraṇāpsarassvarāḥsmṛtirhyasurānīkavaryaḥ

### [23.12](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.12)

brahmānanaṃkṣatrabhujomahātmāviṅkūruraṃghriśritakṛṣṇavarṇaḥ|| svāhāsvadhāvīryaguṇopapannohavyātmakaḥkarmavitānayogaḥ

### [23.13](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23.13)

iyānasāvīśvaravigrahasyayassanniveśaḥkathitomayāte || saṃdhāryatesminvapuṣisthaviṣṭhemanassvabuddhyānayatostikiṃcit

## Linked texts (6)

- [Śrītattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.silpa.pratima.samanya.sritattvanidhi.695) — Kṛṣṇarājasārvabhauma, Sanskrit
- [Bhāgavatapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.bhagavata.2.1.26) — Vyāsa, Sanskrit
- [Aṃśumadāgama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.amsumat.1.2194) — Sanskrit
- [Kāśyapaśilpa](https://indike.org/pramana/in.art.silpa.dravida.kasyapasilpa.48.143) — Sanskrit
- [Bhāgavata: Dvitīyaskandha](https://indike.org/pramana/in.purana.bhagavata.bhagavatadvitiyaskandha.1.26) — Sanskrit
- [Bhāgavatamāhātmya](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.tantra.tantra.bhagavatamahatmya.28.26) — Kṛṣṇacandra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.23) · Pramāṇa
