<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Encyclopaedic Compendia](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa) › [Tattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi) › 71

# Tattvanidhi 71

Tattvanidhi 71

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [71.1-45](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-45) — 2 parts

### [71.1](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1)

atha dvādaśamāsābhimānidvādaśādityadevatādhyānam-( śaivāgame-ślokaiḥ) ( vākyaiḥ śrīviṣṇubhāgavate-raśmayastu kūrmapurāṇe )  
194 tatrādau dhātṛsūryyadhyānamdhātākratasthalīhetirvāsukīrathakṛnmune || pulastyastuṃbururitimadhumāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2)

dhātāśubhasyamedātābhūyobhūyopibhūyasaḥ || raśmijālasamāśliṣṭastamastomavināśanaḥ

### [71.1-2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-2)

meṣemāsidhātāsūryyaḥ  
apsarāḥkratasthalī || gaṃdharvvastuṃbaruḥ || pulastyaṛṣiḥ || pāśasthānīyo  
vāsukiḥ|| rathakṛdākhyovardhakiḥ|| hetirnāmārākṣasaḥ|| raśmayoṣṭasahasrāṇi  
raktavarṇaḥ

### [71.1-3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-3)

195 atha aryamasūryyadhyānamaryamāpulahothojarprahetiḥpuṃjikasthalī || nāradaḥkacchanīraścanayaṃtyetesmamādhavam

### [71.2-2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-2)

meruśṛṃgāṃtaracaraḥkamalākarabāṃdhavaḥ || aryamāstusadābhūtaiyabhūyasyaipraṇatasyame

### [71.1-4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-4)

vṛṣabhemāsiaryamāsūryyaḥ || pulahaṛṣiḥ || apsarāḥ puṃjikasthalī || nāradākhyogaṃdharvaḥ || kacchanīrākhyonāgaḥ || ūrjākhyovardhakiḥ|| prahetīrākṣasaḥ|| raśmayodaśasahasrāṇi  
pītavarṇaḥ

### [71.1-5](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-5)

196 atha mitrasūryyadhyānammitrotriḥpauruṣeyothatakṣakomenakāhahā || rathasvanaitittheteśuklamāsaṃ  
nayaṃtyamī

### [71.2-3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-3)

niśānivāraṇapaṭurudayādrikṛtāśrayaḥ || mitrostumama  
modāyatamastomavināśanaḥ

### [71.1-6](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-6)

mithunamāsimitrassūryaḥ || atri  
rṛṣiḥ || menakāpsarāḥ || hāhāgaṃdharvaḥ || takṣakonāgaḥ || rathasvanākhyo  
vardhakiḥ| pauruṣeyorākṣasaḥ || raśmayassaptasahasrāṇi || aruṇavarṇaḥ

### [71.1-7](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-7)

197 athaaruṇasūryyadhyānamvasiṣṭhohyaruṇoraṃbhāsahajanyastathāhūhūḥ || śukraścitrasvanaścaivaśuci  
māsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-4)

sūryyassyaṃdanamārūḍhaarcirmālīpratāpavān || kālabhūtaḥkāmarūpodyaruṇassevyatemayā

### [71.1-8](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-8)

karkakemāsiaruṇassūryaḥ  
vasiṣṭhaṛṣiḥ || raṃbhā'psarāḥ | hūhūgaṃdharvaḥ || śukākhyonāgaḥ || citrasvano  
vardhakiḥ||sahajanyorākṣasaḥ || raśmayaḥpaṃcasahasrāṇi || śyāmavarṇaḥ

### [71.1-9](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-9)

198 atha iṃdrasūryadhyānamiṃdroviśvāvasuścrotācelāputrastathāṃgirāḥ || pramlocārākṣasaśśaryonabhomāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-5](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-5)

sahasraraśmisaṃvītamiṃdraṃvaradamāśraye || śirasā  
praṇamāmyadyaśreyovṛddhapradāyakam

### [71.1-10](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-10)

siṃhemāsiiṃdrassūryaḥ || aṃgirāṛṣiḥ || viśvāvasurgaṃdharvaḥ|| pramlocā'psarāḥ|| ilāputronāgaḥ||śrotrākhyovardhakiḥ || śaryākhyorākṣasaḥ|| raśmayassaptasahasrāṇi || śvetavarṇaḥ

### [71.1-11](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-11)

199 atha vivasvatsūryadhyānamvivasvānugrasenaścavyāghraāsāraṇobhṛguḥ || anumlocāśaṃkhapālonabhasyākhyaṃnayaṃṃtyamī

### [71.2-6](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-6)

jagannirmāṇakarttāraṃsarvadigvyāptatejasam || nabhograhamahādīpaṃvivasvaṃtaṃnamāmyaham

### [71.1-12](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-12)

kanyāmāsivivasvānsūryaḥ || bhṛgurṛṣiḥ || anumlocāpsarāḥ || ugrasenogaṃdharvaḥ || śaṃkhapālonāgaḥ ||āsāraṇovardhakiḥ || vyāghrorākṣasaḥ || raśmayodaśasahasrāṇi || babhruvarṇaḥ

### [71.1-13](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-13)

200 atha tvaṣṭṛsūryadhyānamtvaṣṭāṛcīkorakṣaścakaṃbalākhyastilottamā || brahmarātothaśatajihvatarāṣṭraiṣaṃbharā

### [71.2-7](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-7)

tvaṣṭāśubhāyamebhūyācchiṣṭāvaliniṣevitaḥ || nānāśilpakaronānādhāturūpaḥprabhākaraḥ

### [71.1-14](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-14)

tulāmāsitvaṣṭāsūryaḥ || brahma  
rātaṛṣiḥ || tilottamā'psarāḥ|| dhṛtarāṣṭrogaṃdharvaḥ || kaṃbalākhyonāgaḥ  
śatajihnāmāvarddhakiḥ || ṛcīkākhyorākṣasaḥ || raśmayoṣṭasahasrāṇi  
citravarṇaḥ

### [71.1-15](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-15)

201 atha viṣṇusūryadhyānamviṣṇuraśvataroraṃbhāsūryavarcāścasatyajit || viśvāmitromahāpetaūrjamāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-8](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-8)

bhānumaṃḍalamadhyasthaṃvedatrayaniṣevitam || gāyatrīpratipādyaṃtaṃviṣṇuṃbhaktyānamāmyaham

### [71.1-16](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-16)

vṛścikemāsiviṣṇussūryaḥ  
viśvāmitraṛṣiḥ || raṃbhā'psarāḥ || sūryavarcāgaṃdharvaḥ || satyajinnāmāvardhakiḥ || aśvataronāgaḥ | mahāpretorākṣasaḥ || raśmayaḥṣaṭsahasrāṇi  
aruṇavarṇaḥ

### [71.1-17](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-17)

202 atha aṃśusūryadhyānamathāṃśuḥkāśyapastākṣaryaṛtasenastathorvaśī || vidyucchatrurmahāśaṃkhassahaumāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-9](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-9)

sadāvidrāvaṇaratojaganmaṃgaladīpakaḥ || munīṃdranivahastutyobhūtidoṃśurbhavenmama

### [71.1-18](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-18)

dhanurmāsiaṃśussūryaḥ | kāśyapa  
ṛṣiḥ || urvaśyapsarāḥ || ṛtasenogaṃdharvaḥ || mahāśaṃkhonāgaḥ || tārkṣyo  
vardhakiḥ || vidyucchatrūrākṣasaḥ || raśmayonvasahasrāṇi||haridvarṇaḥ

### [71.1-19](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-19)

203 atha bhagasūryadhyānambhagassphūrjoriṣṭanemirūrṇāyuścapaṃcamaḥ || karkoṭakaḥpūrvacittiḥpauṣamāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-10](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-10)

tithimāsaṛtūnāṃcavatsarāyanayorapi || ghaṭikānāṃcayaḥkartābhagobhāgyapradostume

### [71.1-20](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-20)

makaremāsibhagassūryaḥ | ariṣṭanemirṛṣiḥ || pūrvacittirapsarāḥ || ūrṇogaṃdharvaḥ || karkoṭakonāgaḥ  
āyurvardhakiḥ||sphūrjorākṣasaḥ||raśmayaekādaśasahasrāṇi||raktavarṇaḥ

### [71.1-21](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-21)

204 atha pūṣasūryadhyānampūṣādhanaṃjayodhātāsuṣeṇassuracistathā || ghṛtācīgautamaścetitapomāsaṃnayaṃtyamī

### [71.2-11](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-11)

pūṣātoṣāyamebhūyātsarvapāpāpanodanāt|| sahasrakarasaṃvītassamastāśāṃtarāṃtaraḥ

### [71.1-22](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-22)

kuṃbhemāsipūṣāsūryaḥ || gautamaṛṣiḥ  
ghṛtācyapsarāḥ || surucirgaṃdharvaḥ || dhanaṃjayonāgaḥ || suṣeṇovardhakiḥ  
dhātārakṣasaḥ || raśmayaṣṣaṭsahasrāṇi || alaktakavarṇaḥ

### [71.1-23](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-23)

205 atha parjanyasūryadhyānamkraturvarcābharadvājaḥparjanyassenajittathā || viśvaścairāvataścaivatapasyākhyaṃnayaṃtyamī

### [71.2-12](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-12)

prapaṃcaṃpatapanbhūyovṛṣṭibhirmādayanpunaḥ || jagadānaṃdajanakaḥparjanyaḥpūjyatemayā

### [71.1-24](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-24)

mīnemāsiparjanyassūryaḥ || bharadvājaṛṣiḥ || varcāgaṃdharvaḥ || airāvatonāgaḥ || senajiddharṣakiḥ || viśvorākṣasaḥ || raśmayo navasahasrāṇi || aruṇavarṇaḥ

### [71.1-25](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-25)

206 atha eteṣāṃdva‍ādaśādityānāṃlakṣaṇāni-( padmapurāṇe )  
mārtāṃḍaṃ dvibhujaṃraktaṃraktāṃbaradharaṃsthitam || pṛṣṭhabhāgeśiraścakraṃsthānevimalamaṃḍalam

### [71.2-13](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-13)

bibhrāṇaṃ kamalaṃ dvaṃdvaṃhastābhyāṃcakirīṭinam || uraḥpradeśevimalaṃ syamaṃtakamahāmaṇim

### [71.1-26](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-26)

samāśvamekacakraṃcabhāvayedrathamāsthitam

### [71.1-27](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-27)

atha eteṣāṃ varṇāḥ-( padmapurāṇe )  
raktaḥpītoruṇaḥśyāmaḥśvetobabhruścakarburaḥ || aruṇoharitaścaivaśoṇaḥ  
kāṃtanibhoruṇaḥ

### [71.1-28](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-28)

ādityānāmimevarṇādvādaśānāṃkramātsmṛtāḥ  
207 atha adhimāsakṣayamāsayorlakṣaṇe-( śiromaṇau )  
asaṃkrāṃtimāsodhimāsaḥsphuṭaṃsyādvisaṃkrāṃtimāsaḥkṣayākhyaḥkadācit  
kṣayaḥkārtikāditrayenānyathāsyāttadāvarṣamadhyedhimāsadvayaṃca

### [71.1-29](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-29)

( adhimāsasyāpinijamāsadevataiva devatā ) ( tatsvarūpamapinijamāsasvarūpavat 6 ni0 )  
athādhikamāsekartavyadānāni-( brahmavaivarte )  
adhimāsetusaṃprāptetrayastriṃśadapūpakam || saguḍājyaphalaṃdadyātkāṃsyapātrapratiṣṭhitam

### [71.1-30](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-30)

janārdanasyaprītyarthaṃtanmūrtiṃcahiraṇmayīm  
208 atha makarasaṃkrāṃtisvarūpam-( jyotiṣe ratnāre )  
dvimukhaṃkṛṣṇavarṇaṃcacaturbāhuṃtrilocanam || saptahastaṃtripādaṃcadviśīrṣaṃ  
cordhvadṛṣṭikam

### [71.2-14](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-14)

saptāyudhadharaṃdakṣemusalaṃcāsibāṇakau || gadāṃvāme  
cabibhrāṇaṃkheṭaṃpātraṃśarāsanam

### [71.1-31](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-31)

prakhyātaṃkrūrarūpaṃtanmakarakrāṃtilakṣaṇam || kṛṣṇavarṇaḥ

### [71.1-32](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-32)

atha vārabhedenasaptavidhamakarasaṃkrāntīnāṃsvarūpāṇi-( jyotiṣārṇave )-( sarvāḥkṛṣṇavarṇāḥ )  
209 tatrādau bhānuvāreghoranāmnīsaṃkrānteḥsvarūpammakarakrāṃtirakautughoranāmnītusiṃhagā || vīṇāsijīrṇaśūrpāṇisitapadmaṃśarāsanam

### [71.1-33](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-33)

tulādaṃḍamahīṃdraṃcadadhānāsaptabhiḥkaraiḥ

### [71.1-34](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-34)

210 atha somavāredhvāṃkṣīsaṃkrānteḥsvarūpamiṃduvāretusaṃkrāṃtidhvāṃkṣīśārdūlavāhanā || asiṃśūrpaṃsitāṃbhojaṃtulādaṃḍaṃśarāsanam

### [71.1-35](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-35)

sarpaṃcakrakacaṃcaivabibhrāṇāvaradāstume

### [71.1-36](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-36)

211 atha maṃgalavāremahodarīsaṃkrānteḥsvarūpamkujavāretathākrāṃtirvarāhavaravāhanā || mahodarītivikhyātājīrṇaśūrpaṃsitāṃbujam

### [71.2-15](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-15)

tulādaṃḍaṃcāpasarpoṃkakacaṃcakṣurikāṃtathā || bibhrāṇāvaradābhūyātsarvadāriṣṭaśāṃtaye

### [71.1-37](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-37)

1  
212 atha budhavāremaṃdākinīsaṃkrānteḥsvarūpammaṃdākinīsaumyavārekharapravarasaṃsthitā || sitapadmaśarāsecatulādaṃḍaṃ  
phaṇīṃdrakam

### [71.1-38](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-38)

krakacakṣurikābāṇānvibhrāṇāśubhadāsadā

### [71.1-39](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-39)

213 atha guruvāremaṃdāsaṃkrānteḥsvarūpamsurejyavāremaṃdāravyāgajapravaragāśubhā || śarāsanatulādaṃḍaunāgeṃdraṃkakacaṃśarān

### [71.1-40](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-40)

kṣurikāṃbhiṃḍivālaṃcadadhānābāhubhirmudā

### [71.1-41](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-41)

214 atha śukravāremiśrikāsaṃkrānteḥsvarūpamasureṃdragurorvāremiśrikāmahiṣāsanā || tulādaṃḍamahīṃdraṃcakrakacaṃkṣurikāṃtathā

### [71.3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.3)

viśikhaṃbhiḍivālaṃcakuṃtaṃcāpibibhartyasau

### [71.1-42](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-42)

215 atha śanivārerākṣasīsaṃkrānteḥsvarūpambhānuputrasyavāreturākṣasīturagasthitā || jihvagrakakacaucāpikṣurikāṃ  
bāṇamevaca

### [71.1-43](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-43)

bhiḍivālaṃcakuṃtaṃcabhuśuṃḍīṃbibhratīkaraiḥ

### [71.2-16](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-16)

216 atha saṃkrāṃtisāmānyalakṣaṇam-(jyotiṣasaṃgrahe)  
aṣṭabāhuścaturvaktrāhyaṣṭakarṇāṣṭalocanā || ṣaṣṭiyojanavistīrṇāśatayojanamunnatā

### [71.1-44](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-44)

saptāyudhakarāpūjyāpralaṃboṣṭhītripādikā || ūrdhvakeśīvirūpākṣīsaṃkrāṃtiḥpuruṣākṛtiḥ

### [71.1-45](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-45)

nīlavarṇā

### [71.1-45.p1](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-45.p1)

atha karaṇapraveśabhedādviśeṣeṇāsāmekādaśasvarūpāni-

### [71.1-45.p2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-45.p2)

jyotiṣasaṃgrahe

### [71.1-46](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-46)

217 tatrādau bavakaraṇepraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpamsiṃhopaviṣṭaścabhuśuṃḍidhārīpunnāgaśuklāṃbaravidrumāṇi || kastūrikāṃcaivasuhemapātramannaṃcabhuṅktehibavevivasvān

### [71.1-47](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-47)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-48](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-48)

218 atha bālavakaraṇepraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpam-vyāghropaviṣṭoruṇavastrajātīprasūnamuktāphalacaṃdanāni || kāṃsyaṃcapātraṃ  
saharbhiṃḍivālaṃdhatteraviḥ pāyasabhukcabālave

### [71.1-49](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-49)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-50](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-50)

219 atha kaulavakaraṇapraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpamsthitvāvarāhebakulānidhṛtvācitrāṃbaraḥkuṃkumabhṛtsahāsiḥ || bhakṣyaudanorājitabhūṣaṇaścasatāmrapātraḥkhalukaulaverkaḥ

### [71.1-51](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-51)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-52](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-52)

220 atha tairtilapraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpam-jaṃbūkaredaṃḍadharaścamallikāprasūnagorocanapītavastraḥ || dhattehyayaḥpātramapūpabhojanomāṇikyabhūṣāmapitairtilerkaḥ

### [71.1-53](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-53)

nīlavarṇaḥ  
221 atha garaipraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpam-garjopaviṣṭassadhanussalokṣogomedhikālaṃkaraṇaḥpayaḥpivan || nīlānivastrāṇicasīsapātraṃjapa!prasūnānigaredadhāti

### [71.1-54](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-54)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-55](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-55)

222 atha vam̐ṇikpraviṣṭasaṃkrānteḥsvarūpamvaṇiggatoyaṃmahiṣopaviṣṭassakaṃbalastho'maracaṃdaneca || nīlotpalaṃnīlamaṇiṃcadhattedadhyannabhoktātrapupātradhārī

### [71.1-56](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-56)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-57](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-57)

223 atha bham̐drāpraviṣṭasaṃkrāṃteḥsvarūpambhadrenikuṃtasturagopaviṣṭaścarmāṃbaromādhavikāprasūnam || dhatteharidrāmapi  
kāṃsyapātraṃcitrānnabhuktasvarṇavibhūṣaṇorkaḥ

### [71.1-58](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-58)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-59](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-59)

224 atha śam̐kunipraviṣṭasaṃkrāṃteḥsvarūpamśunisthitaḥpāśadharaścakaṃthāsiṃdūratāmrāṃbaragaṃdhapātraḥ || sacaṃpakaḥpīśa  
diśiprayāṃtoguḍāśanaḥśākunikoravissyāt

### [71.1-60](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-60)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-61](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-61)

225 atha cam̐tuṣpātpraviṣṭasaṃkrāṃteḥsvarūpamparṇāṃbaraḥpāṭaladāmadārupātraṃdadhānaḥkuśabhūṣaṇāni || dhattecameṣenugataḥ  
sunidraścatuṣpademadhvaśanoravastu

### [71.1-62](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-62)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-63](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-63)

226 atha nām̐gapraviṣṭasaṃkrāṃteḥsvarūpamvṛṣasthitovalkalavastradhārīmṛtpātraśastretrapubhūṣaṇāni || kuṃḍānibibhraccasapūtigaṃdhaṃbhuṃkteghṛtaṃnāgavasaṃjñakerkaḥ

### [71.1-64](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-64)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-65](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-65)

227 atha kiṃstughnapraviṣṭasaṃkrāṃteḥsvarūpamkukkuṭasthaiṣūbhṛccakaṃcukīketakīkusumaraktagaṃdhakaḥ || śarkarābhugathatāmrabhūṣaṇoveṇupātrabhṛddhvāṃtyasaṃjñake

### [71.1-66](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-66)

nīlavarṇaḥ

### [71.1-67](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-67)

228 atha śuklapakṣasyasvarūpam-( nṛsiṃhaprāsāde )  
śuklapakṣonaraḥśuklojaṭāmakuṭasaṃyutaḥ|| śoṇavastrojaṭālākṣoviśālatalakāṃcitaḥ

### [71.2-17](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-17)

sūryyaṃkṣeddadhānoyaṃvāmecaṃdrasyabiṃbakam

### [71.2-18](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-18)

pūjanīyomahābhaktyāpratipakṣāṃsite'site

### [71.1-68](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-68)

śvetavarṇaḥ

### [71.1-69](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-69)

229 atha kṛṣṇapakṣasyasvarūpam-( nṛsiṃhaprāsāde )  
śyāmābhaḥkṛṣṇapakṣastusitaśoṇāṃbarobalī || sūryabiṃbaṃkarebibhradvāme  
sārasamavyayam

### [71.1-70](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-70)

pūjanīyobalāḍhyarthaṃ pratimāsaṃtubhedataḥ  
kṛṣṇavarṇaḥ

### [71.1-71](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-71)

athaśuklakṛṣṇapakṣayoḥkartavyadānāni-(dānaciṃtāmaṇau viṣṇudharmottare)  
puṣpāṇāṃcasitepakṣedānaṃlakṣmīkaraṃsmṛtam || phalānāṃcatathādānaṃkṛṣṇapakṣemahāphalam

### [71.1-72](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-72)

atha śuklakṛṣṇapakṣayoḥjātaguṇāḥ-( jātakābharaṇe )  
caṃcaccirāyussutarāṃsuśīlaścīputravānkomalakāyakāṃtiḥ || sadāsadānaṃdavinītakālaścejjanmakālastuvalakṣapakṣe

### [71.2-19](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-19)

pralāpaśīlovivalakṣvalolaḥkavipriyassvīyakuloddhataśca || manobhavādhikyayutonitāṃtaṃsitetareyasyanarasyajanma

### [71.1-73](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-73)

230 atha śuklapakṣābhimānicaṃdrasyasvarūpam-( śaivāgame )  
dinedinecagīrvāṇairvahrīṃdrayamapūrvakaiḥ || āpūryamāṇapakṣāyanamaśvetavapuṣmate

### [71.1-74](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-74)

śvetavarṇaḥ

### [71.1-75](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-75)

231 atha kṛṣṇapakṣābhimānicaṃdrasyasvarūpam-( śaivāgame )  
dinedinedevagaṇānpuṣṇate'mṛtadhārayā || asitāyanamastestupitṛtṛptikarāyavai

### [71.1-76](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-76)

kṛṣṇavarṇaḥ

### [71.1-77](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-77)

atha śuklapakṣakṛṣṇapakṣavibhedenatriṃśatsaṃkhyākatithonāṃ  
svarūpāṇi-(nṛsiṃhaprāsāde)  
232 tatrādau tithīnāṃnāmāni-( śaivāgame )  
dinānivakṣyepratipaddvitīyāthatṛtīyā || caturthīpaṃcamīṣaṣṭhīsaptamī  
cāṣṭamītathā

### [71.2-20](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.2-20)

navamīcadaśamyekādaśīdvādaśikātathā || trayodaśīcaturdaśīyaupūrṇimāśuklapakṣagāḥ

### [71.3-2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.3-2)

kṛṣṇecaturdaśatathādarśaḥpaṃcadaśomataḥ || ubhābhyāmapipakṣābhyāṃmāsastriṃśaddinātmakaḥ

### [71.1-78](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-78)

233 tatrādau śuklapratipatsvarūpamtithayohipravakṣyaṃtepratipaddvibhujāruṇā || meṣagāśaktipātrāsāśvetapakṣādimāmṛtā

### [71.1-79](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-79)

aruṇavarṇā

### [71.1-80](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-80)

234 atha śukladvitīyāsvarūpamdvitīyāhaṃsagāśubhrāśubhrapustakadhāriṇī || śubhravarṇā

### [71.1-81](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-81)

235 atha śukkatṛtīyāsvarūpamtṛtīyāvṛṣagāgaurāśūlapātrakarāmatā || gauravarṇā

### [71.1-82](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-82)

236 atha śuklacaturthīsvarūpamnīlotpaladalābhāsācaturthīkanakasthitā || paraśuṃbibhratīpātraṃpītavastrābhisaṃyutā

### [71.1-83](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-83)

nīlotpalavarṇā

### [71.1-84](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-84)

237 atha śuklapaṃcamīsvarūpampaṃkajasthāpravālābhākaṃṭhamastakabhūṣaṇā || śaṃkhaṃmudgāṃtathāpātraṃbibhrāṇā  
paṃcamīmatā

### [71.1-85](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-85)

pravālavarṇā

### [71.1-86](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-86)

238 atha śuklaṣaṣṭhīsvarūpammayūragāruṇāṣaṣṭhīpātrakukkuṭadhāriṇī || aruṇavarṇā

### [71.1-87](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-87)

239 atha śuklasaptamīsvarūpammeghavarṇābrahmapātrāsiṃhasthāsaptamīmatā || meghavarṇā

### [71.1-88](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-88)

240 atha śuklāṣṭamīsvarūpamghaṃṭāpātradharāgoṣṭhāgokṣīradhavalāṣṭamī || kṣīravarṇā

### [71.1-89](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-89)

241 atha śuklanavamīsvarūpamnavamīsiṃhagāśubhrāpāśapātradharāmatā || śvetavarṇā

### [71.1-90](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-90)

242 atha śukladaśamīsvarūpamkṛṣṇavarṇālulāyasthādaśamīdaṃḍadhāriṇī || kṛṣṇavarṇā

### [71.1-91](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-91)

243 atha śuklakādaśīsvarūpamekādaśīmṛgārūḍhātulākartarisaṃyutā || sitānanāruṇākṣīsyadiṃdranīlasamadyutiḥ

### [71.1-92](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-92)

citravarṇā

### [71.1-93](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-93)

244 atha śukladvādaśīsvarūpamdvādaśīgaruḍārūḍhāmeghavarṇāripatriṇī || meghavarṇā

### [71.1-94](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-94)

245 atha śuklatrayodaśīsvarūpamcāpabāṇadharāgaurrāmakarasthātrayodaśī || gauravarṇā

### [71.1-95](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-95)

246 atha śuklacaturdaśīsvarūpamabjasthāpāṭalābhāsāphalapātrakarāmatā || nīlakaṃṭhāceṃdragopanayanā  
cacaturdaśī

### [71.1-96](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-96)

pāṭalavarṇā

### [71.1-97](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-97)

247 atha śuklapūrṇimāsvarūpamśaśagāpūrṇimāśubhrāmauktikābharaṇānvitā || sudhāpūrṇaghaṭaṃdhattevāmedakṣepidhānakam

### [71.1-98](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-98)

śvetavarṇā

### [71.1-99](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-99)

15  
248 tatrādau kṛṣṇapratipatsvarūpamdhūsarākṛṣṇapakṣādyāsārasasthācaturmukhā || annaṃpātraṃsruvaṃcāpaṃkarairdhatte  
caturbhujā

### [71.1-100](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-100)

dhūmravarṇā

### [71.1-101](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-101)

249 atha kṛṣṇadvitīyāsvarūpamdvitīyākumudābhāsāvṛṣasthāsākṣaquṃḍikā || śvetavarṇā

### [71.1-102](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-102)

250 atha kṛṣṇatṛtīyāsvarūpamtṛtīyātākṣryagānīlāśaṃkhapātradharāsmṛtā || nīlavarṇā

### [71.1-103](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-103)

251 atha kṛṣṇacaturthīsvarūpamcaturthīkajjalābhāsāmahiṣasthācaturbhujā || dhattekṣamālikāṃdaṃḍaṃpāśaṃ  
pātraṃcadakṣiṇe

### [71.1-104](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-104)

kṛṣṇavarṇā

### [71.1-105](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-105)

252 atha kṛṣṇapaṃcamīsvarūpamgrāhasthācaṃdrikāgaurāpaṃcamīsākṣaquṃḍikā || śvetavarṇā

### [71.1-106](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-106)

253 atha kṛṣṇaṣaṣṭhīsvarūpamtryakṣāmayūragāraktāśaktiṃkukkuṭadhāriṇī || ekāsyādvibhujāṣaṣṭhīraktavastropaśobhitā

### [71.1-107](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-107)

nīlakaṃḍalakāvaśyā jaṭākhaṃḍeṃdubhūṣitā  
raktavarṇā

### [71.1-108](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-108)

254 atha kṛṣṇasaptamīsvarūpamibhasthāsaptamīgaurādvibhujāvajrayaṃtriṇī || gauravarṇā

### [71.1-109](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-109)

255 atha kṛṣṇāṣṭamīsvarūpampretagācāṣṭamī raktākṛṣṇagrīvāmatāśubhā || akṣaṃ kheṭaṃtathākhaṅgaṃ pātraṃ  
dhattecaturbhujā

### [71.1-110](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-110)

raktavarṇā

### [71.1-111](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-111)

256 atha kṛṣṇanavamīsvarūpamsarpagānavamītāladaṃṣṭriṇīśyāmalāmanā || śyāmavarṇā

### [71.1-112](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-112)

257 atha kṛṣṇadaśamīsvarūpamsiṃhāsanasthitāśubhrādaśamīpītakuṃḍalā || jñānamudrābhayāceyaṃ pītavastrābjamālinī

### [71.1-113](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-113)

śubhravarṇā

### [71.1-114](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-114)

258 atha kṛṣṇaikādaśīsvarūpamekādaśīvṛṣārūḍhānīlavarṇātriśūlinī || nīlavarṇā

### [71.1-115](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-115)

259 atha kṛṣṇadvādaśīsvarūpamtāmravarṇārathārūḍhāpātrakheṭāsipaṃkajā || dvādaśīśubhravastreyaṃ nīlakaṃḍalabhūṣitā

### [71.1-116](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-116)

raktavarṇā  
260 atha kṛṣṇatrayodaśīsvarūpamaśokakalikābāṇacāpapātradharāmatā || dvibhujācoragārūḍhākṛṣṇavarṇātrayodaśī

### [71.1-117](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-117)

kṛṣṇavarṇā

### [71.1-118](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-118)

261 atha kṛṣṇacaturdaśīsvarūpamkhaṅgasaṃsthāvarānīlādvibhujācacaturdaśī || nīlavarṇā

### [71.1-119](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-119)

262 atha kṛṣṇāmāvāsyāsvarūpamamāvāsyāvidhātavyādvidormarakataprabhā || darbhāsanasthitāceyaṃdarbhapiṃḍadharāṅkuśā

### [71.1-120](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71.1-120)

marakatavarṇā

## Linked texts (7)

- [Śrītattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.silpa.pratima.samanya.sritattvanidhi.1.3185) — Kṛṣṇarājasārvabhauma, Sanskrit
- [Bhāgavatapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.bhagavata.12.11.38) — Vyāsa, Sanskrit
- [Bhāgavatamāhātmya](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.tantra.tantra.bhagavatamahatmya.477.38) — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- [Jayasīṃhakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.jayasimhakalpadruma.7.p1) — Ratnākara 1688, Sanskrit
- [Vratakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.hemadri.vratakhanda.3.11.p1.14) — Hemādri, Sanskrit
- [Saṅgrahaśiromaṇi](https://indike.org/pramana/in.astro.sangraha.sarasangraha-works.sangrahasiromani.2.41.66_3) — Sarayūprasāda, Sanskrit
- [Jātakābharaṇa (Ḍhuṇḍhirāja)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.jatakabharana-works.jatakabharana-dhundhiraja.5.1) — Ḍhuṇḍhirāja 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.71) · Pramāṇa
