<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Encyclopaedic Compendia](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa) › [Tattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi) › 83

# Tattvanidhi 83: atha brāhmādimānabhedānāha-( sūryasiddhāṃtemānādhyāye )

Tattvanidhi 83

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [83.1-36](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-36) — 1 part

### atha brāhmādimānabhedānāha-( sūryasiddhāṃtemānādhyāye )

### [83.1](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1)

brāhmaṃdaivaṃtathāpitryaṃprājāpatyaṃcagauravam || sauraṃcasāvanaṃcāṃdramārkṣamānānivainava

### [83.1-2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-2)

9  
atha brāhmādimānānāṃ svarūpāṇi414 tatrādau brāhmaṃmānasvarūpamnakṣatradyuniśocchedābrāhmaḥkalpaudāhṛtaḥ|| tatomakarasaṃkrāṃteravessyāduttarāyaṇam

### [83.1-3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-3)

1  
415 atha daivemānasya svarūpamkarkyādestutathaivasyātṣaṇmāsādakṣiṇāyanam || surāsurāṇāmanyonyamahorātraṃviparyayāt

### [83.1-4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-4)

1  
416 atha pitryamānasya svarūpampaśyaṃtipitarassūryaṃpārśvayościtra ( gṛ ) hasthitam || triṃśatātithibhirmāsaścāṃdraḥpitryamahaḥsmṛtam

### [83.1-5](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-5)

1  
417 atha prājāpatyamānasya svarūpammanvaṃtaravyavasthāṃcaprājāpatyamudāhṛtam

### [83.1-6](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-6)

418 atha bārhaspatyamānasya svarūpambārhaspatyenaṣaṣṭyabdojñeyonānyaistu nityaśaḥ||-|| prakārāṃtareṇa-kārtikādīnivarṣāṇiguruyuktodayāstataḥ

### [83.1-7](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-7)

1  
(etānipaṃcamānāni dharmaśāstrānupayuktāni|| anyāni tu catvāryupayuktāni)  
caturbhirvyavahārotrasauracāṃdrarkṣasāvanairityukteḥ  
419 atha sauraṃmānasya svarūpamsaurastusaṃkrāṃtivaśāddinasya

### [83.1-8](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-8)

420 atha nām̐kṣatramānasya svarūpamnākṣatramiṃdorbhagaṇabhramācca

### [83.1-9](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-9)

421 atha sāvanamānasya svarūpamtriṃśaddinaṃ sāvanamāsaḥ

### [83.1-10](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-10)

422 atha cāndramānasya svarūpamādyadinādamāṃtaṃ khalu cāṃdramāhuḥ

### [83.1-11](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-11)

9  
atha prabhavādyabdeṣumānaniyamāḥgṛhyate gurumānena prabhavādyabdalakṣaṇam || tattanmāsairdvādaśabhistattadabdobhaveddhruvam

### [83.1-12](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-12)

atha saurādicaturmānopayogamāha-( vṛddhavasiṣṭhaḥ )  
saureṇa dyuniśormānaṃ ṣaḍaśītimukhāni ca || ayane viṣuve caiva saṃkrāṃteḥ  
puṇyakālatā

### [83.2](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.2)

tithiḥ karaṇamudvāhakṣauraparvakriyāstathā || vratopavāsayātrādikriyā cāṃdreṇa gṛhyate

### [83.3](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.3)

nakṣatranāmnāmāsāstu jñeyāḥ parvāṃtyayogataḥ || sāvanāni syuretāni yajñakālavidhistu taiḥ

### [83.4](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.4)

sūtakādiparicchedodinamāsābdapāstathā

### [83.1-13](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-13)

(viṃdhyasyottaradeśe bārhaspatyamānābdo grāhyaḥtaddakṣiṇadeśe cāṃdramānābdo grāhyaḥ-draviḍadeśe tu sauramānābdo grāhyaḥ 3 )  
atha meṣādidvādaśarāśisa্বরূপāṇi-( śaivāgame )  
varṇādayaḥ ( bṛhajjātake )  
423 tatrādau meṣarāśisa্বরূপmtīkṣṇaśṛṃgadharaṃ dīrghaṃ sadāghaṃṭāvirājitat || raktākṣaṃ kuṃcitapadaṃ meṣaṃ hṛdivibhāvaye

### [83.1-14](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-14)

raktavarṇaḥ

### [83.1-15](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-15)

424 atha vṛṣabharāśisa্বরূপmmaṃdarācalasaṃkāśaṃ tīkṣṇaśṛṃgadvayānvitam || kakudvirājamānāṃsaṃ vṛṣabhaṃhṛdi bhāvaye

### [83.1-16](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-16)

śvetavarṇaḥ

### [83.1-17](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-17)

425 atha mithunarāśisa্বরূপmparasparānurāgāḍhyamanyonyasadṛśākṛti || anyonyāśliṣṭahastābjaṃ  
mithunaṃ hṛdi bhāvaye

### [83.1-18](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-18)

haridvarṇam

### [83.1-19](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-19)

426 atha kam̐rkaṭakarāśisa্বরূপmvāripūrāṃtaracaraṃṣaḍaṃghrilohitekṣaṇam || kukṣivinyastavadanaṃdhyāyāmihṛdikarkaṭam

### [83.1-20](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-20)

pāṭalavarṇaḥ

### [83.1-21](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-21)

427 atha siṃhaṃrāśisa্বরূপmcaṃḍāhṛhāsaṃbhayadaṃdaṃti masta kabhedinam || dīrghalāṃgūlasaṃyuktaṃsiṃhaṃhṛdivibhāvaye

### [83.1-22](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-22)

dhūmrapāṃḍaravarṇaḥ

### [83.1-23](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-23)

428 atha kam̐nyaiārāśisa্বরূপmpatimuddiśyasadṛśaṃtapasyaṃtīṃbhitāśanām || pūrṇacaṃdramukhīṃkāṃtāṃkanyāṃhṛdivibhāvaye

### [83.1-24](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-24)

citravarṇā

### [83.1-25](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-25)

429 atha tuṃlārāśisa্বরূপmpadārthamānasidhyarthaṃ brahmaṇā kalpitāṃpurā || tuletināmnāvikhyātāṃsaṃkhyārūpāmupāsmahe

### [83.1-26](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-26)

kṛṣṇavarṇā

### [83.1-27](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-27)

430 atha vṛścikaṃrāśisa্বরূপmhālāhalasamāyuktaṃnīlatoyadasannibham || ātolpamānapucchāgraṃvṛścikaṃhṛdibhāvaye

### [83.1-28](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-28)

kanakavarṇaḥ

### [83.1-29](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-29)

431 atha dham̐nūrāśisa্বরূপmīṣannamitakoṭyagradṛḍhajyābhedanānvitam || āropitoyrabāṇāgraṃdhanurhṛdivibhāvaye

### [83.1-30](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-30)

piṃgalavarṇam

### [83.1-31](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-31)

432 atha makam̐raṃrāśisa্বরূপmaṃbhodhivorajaṭharakṛtabhūyiṣṭha khelanam || jalajaṃtupratibhayaṃmakaraṃhṛdibhāvaye

### [83.1-32](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-32)

karburavarṇaḥ

### [83.1-33](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-33)

433 atha kuṃbhaṃrāśisa্বরূপmsauvarṇaratnakhacitaṃsudhāpūrābhipūritam || vainateyajavānītaṃ kuṃbhaṃhṛdivibhāvaye

### [83.1-34](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-34)

dhūmravarṇaḥ

### [83.1-35](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-35)

434 atha mīnarāśisa্বরূপmnimeṣahīnanayanaṃsphuritaṃvāridherjale || mamābhīṣṭasyasiddhayarthamīnaṃhṛdivibhāvaye

### [83.1-36](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-36)

śvetavarṇaḥ

### [83.1-36.p1](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83.1-36.p1)

12

## Linked texts (2)

- [Śrītattvanidhi](https://indike.org/pramana/in.art.silpa.pratima.samanya.sritattvanidhi.1.4683) — Kṛṣṇarājasārvabhauma, Sanskrit
- [Sūryasiddhānta](https://indike.org/pramana/in.astro.siddhanta.early.suryasiddhanta.14.3) — Maya, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.tattvanidhi.83) · Pramāṇa
