Shabdakalpadruma 10
Śabdakalpadruma 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.6-2 — 2 parts
10.1
iti in |)
vatsaḥ | ityamaraḥ || danthādiriti viḍāvinodaḥ
śaktakāraḥ, tri, malatyāgakārakaḥ| śaktat karotītyarthe śaktacchabdāt laghātoḥ ṣan (vyaṇ) pratyayena niṣpannaḥ
śaktahāraṃ, klī, (śaktato hāram | ) malahāram
tatparyyāyaḥ | apānam 2 pāyuḥ 3 gudam 4
śrutiḥ 5 adhommamma 6 trivalīkaḥ 7 valī 8
iti hemacandraḥ
śakkāraḥ, puṃ, hayaḥ | iti hemacandraḥ
śakkāriḥ, puṃ, hayaḥ | iti trikāṇḍaśeṣaḥ
śakkarī, strī, chandobhedaḥ | nadībhedaḥ | mekhalā
iti medinī || sā ca samavṛttaṣaḍviṃśaticchando'ntargatacaturhaśacchandaḥ | yathā, —
“ukthātyukthā tathā madhyā pratiṣṭhācyā
supūrbvikā
gāyatryuṣṇiganuṣṭup ca bṛhatī paṅktireva ca
triṣṭup ca jagatī caiva tathātijagatī matā
śakkarī sātipūrvvā syādaṣṭādaśau tathā matā
dhṛtiścātidhṛtiścaiva kṛtiḥ prakṛtikriyākṛtiḥ
vikṛtiḥ saṃkṛtiścāpi tathā caivātisatkṛtiḥ
ityākhyāḥ samavṛttānāṃ chandasāṃ kramaśaḥ kṛtāḥ |”
tatra caturddaśākṣarapādaprapacchandāṃsi yāni, teṣāṃ
nāmāni gaṇāśca yathā
o gau gau gau maḥ praharaṇabhirasaṃvādhā
10.2
jñeyaṃ vasantatilakaṃ tabhajā jagau gaḥ
10.3
nananasalagugaiḥ kharairaparājitā
10.4
nanabhanasahitaiścapuṣśakalikā
10.5
madgau no gau gau yadi gaditā vāsantoyam
10.6
dviḥ sapta cchidi jolāmṛdhau mmau gau caracce cet
10.7
svarabhidi yadi nau tau ca māndīsakhītham
10.6-2
iti vṛtta mañjarī
eteṣāmudāharaṇāni vrātulyābhiṣā noktāni
śaktaḥ, tri, (śaka + ktaḥ |) śaktiviśiṣṭaḥ | samarthaḥ
tatparyyāyaḥ | sahaḥ 2 camaḥ 3 prabhuḥ 4 udyaḥ 5
iti hemacandraḥ || (yathā, manuḥ
10.6-2.p1
207
“bhāharkhā yastu neheśe dhanaṃ śaktaḥ svakarmmaṇā
na nirbhījyaḥ sakādaṃśāt kiñciddatvopajīvanam ||”)
priyaṃvadaḥ | iti prakāśamṣṭīkāyāṃ svāmī
śaktavaḥ, puṃ bhūmi, athavā'tiśūryamū| dhātu iti
bhāṣā | yathā, —
“dhānā bhṛṣṭayave bhṛṣṭe khiyā puṃsūrṣi śaktavaḥ
kecittu śakkurakhoti vadhurā bhūruṇi striyām ||”
iti jaṭādharaḥ
asya vivaraṇaṃ śakuśabde draṣṭavyam
śaktiḥ, kho, (śaka + ktin | ) kāyyajananasāmarthyam | yathā, —
“yā devī sarvvabhūteṣu śaktirūpeṇa saṃsthitā |”
iti devīmāhātmāsya ṭīkāyāṃ nāgojībhaṭṭaḥ
prakṛtye jetuma nayā | sā prabhāvotsāhamantrajabhedāttrividhā | tatra prabhūle sādhakatvāt koṣadaṇḍau prabhuśaktiḥ 1 | vikrameṇa svaśakyā viṣṇūrayamutsāhaśaktiḥ 2 | sandhyādīnāṃ sāmādīnāñca yathāvasthānaṃ mantraśaktiḥ 3 || sāmarthyamātram | tatparyyāyaḥ | draviṇam 2 taraḥ 3 sahaḥ
4 balam 5 śauryyam 6 sthāma 7 śuṣmam 8 parākramaḥ 6 prāṇaḥ 10 | ityamaraḥ || śuṅga 11 sattvam
12 | iti śabdaratnāvalī || jantuḥ 13 | dṛ
jaṭādharaḥ | kākuḥ | sā tu śaktalānāmāstam
iti nānārthe amarabhāratī || gaurī | iti
medinī || lakṣmīḥ | iti śabdamālā
triśaktayo yathā, —
“eṣā viśvavidhihaṣṭā jayasiddhāstagāminī
eṣā śvetā parā sṛṣṭiḥ sāttviko brahmasaṃsthitā
eṣaiva rajā rajāca vaiṣṇavī parikīrttitā
eṣaiva kṛṣṇā tamasī raudrī devī prakīrttitā
paramātmā yathā devo eka eva tridhā sthitaḥ
prayojanavaśācchaktirekaṃva trividhābhavat ||”
10.6-2.p2
iti vārāhe viśaktimāhātmānāmādhyāyaḥ