Shabdakalpadruma 192
Śabdakalpadruma 192
- Language
- Sanskrit
192.2
6
“śīrṣāṇāṃ vai sahasrantu vihitaṃ śārṅgadhanvanā
sahasrameva kāyānāṃ vapuṣaṃ saṅkhyayāstadā ||”)
kṣayāyuṣaḥ, | iti rājanirghaṇṭaḥ
śīrṣakaṃ, klī, ( śīrṣaṃ kaṃ sukhamasmāt | ) śiroracayasamāhaḥ | ṭīp iti bhāṣā | tatparyāyaḥ | śīrṣabandham 2 śirastram 3 | ityamaraḥ
śiro'stri | iti rājanirghaṇṭaḥ || jayaparājayapatram | yathā, yājñavalkyaḥ
“tulāyyāpo viṣaṃ koṣo divyānīha viśuddhaye
mahābhiyogeṣvetāni śīrṣake'bhiyogini ||”
viśuddhaye sandigdhārthasya sandehanivṛttaye | mahābhiyogeṣu mahāpātakādiyuktarābhiyogeṣu
śīrṣakasya śīrṣakaṃ pradhānaṃ śiro vyavahārasya
catuṣpādaḥ jayaparājayalakṣaṇaḥ| tena daṇḍo
lakṣyate tatra tiṣṭhatīti śīrṣakasyaḥ tatrayuktadaṇḍabhāgītyarthaḥ | iti divyātattvam
śīrṣakaḥ, puṃ, (śīrṣamiva | svārthe kan |) rāhugrahaḥ | iti śabdaratnāvalī || mastakre, lī
śīrṣaghātī, [n ] tri, (śīrṣa hantīti | han +
“kūmārāśīrṣayoriniḥ |” 3
192.65
51 | iti
ṇiniḥ | ) mastakacchedakaḥ | śīrṣaśabdapūrvakahanadhātoḥ karmopadhāṃ kumāraśīrṣābhyāṃ hana iti
saṃkṣiptasārasūtreṇa ṇinapratyayena niṣpannaḥ
śīrṣacchedikaḥ, tri, (śīrṣacchedasamahaṃtīti | śīrṣaccheda + ṭhak | ) vadhārhaḥ | yathā, —
“sa śīrṣacchedikaḥ śīrṣacchedyo yo vadhamarhati ||”
iti hemacandraḥ
śīrṣacchettā, tri, ( śīrṣacchedaṃ nityamahatīti
“śīrṣacchedāt yat |” 5|1